Kanakowie - Polski Serwis Naukowy

Tradycyjna flaga Kanaków, również nieoficjalna flaga Nowej Kaledonii

Kanakowie (dawniej zapisywane również jako Canaque) - rdzenni mieszkańcy Nowej Kaledonii, pochodzenia melanezyjskiego. Stanowią oni około 45% ludności Nowej Kaledonii.

Nazwa Kanak pochodzi od hawajskiego wyrazu kanaka oznaczającego "człowieka". Określenie to, często o charakterze pejoratywnym, używano początkowo dla oznaczenia wszystkich rdzennych mieszkańców Oceanii. Później jego znaczenie zostało zawężone jedynie do Melanezyjczyków, aż wreszcie wyłącznie do melanezyjskiej ludności Nowej Kaledonii. W latach 60. melanezyjscy Nowokaledończycy w ramach procesu "oceanizacji" słownictwa przejęli to określenie, zmieniając jego zapis z francuskiego canaque na bardziej melanezyjski kanak. Obecnie określenie to ma duże znaczenie dla tożsamości rdzennych mieszkańców wyspy, zwłaszcza wśród ruchów dążących do uniezależnienia tego terytorium od Francji.

Melanezyjczycy - rdzenna ludność wysp Melanezji, w 1991 roku ich liczebność wynosiła ok. 1 mln. Są wynikiem zmieszania się pierwotnej ciemnoskórej ludności z późniejszą napływową ludnością jasnoskórą, przybyłą do Melanezji z obszarów wschodniej i południowo-wschodniej Azji w trzech falach między XX a VIII wiekiem p.n.e. Są silnie zróżnicowani kulturowo, posługują się wieloma różnymi językami (języki austronezyjskie i papuaskie). Podstawą gospodarki Melanezyjczyków jest przeważnie rybołówstwo i w mniejszym zakresie chów zwierząt. Struktura społeczna opiera się najczęściej na matriarchacie. W tradycyjnych wierzeniach dużą rolę odgrywa magia i kult przodków.

Nowa Kaledonia (Nouvelle-Calédonie) – francuskie terytorium zależne w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, około 1400 km na wschód od Australii i 1500 km na północny zachód od Nowej Zelandii.

Na bazie tego słowo stworzone zostały nowe wyrazy:

Kanaky - melanezyjska określenie terytorium Nowej Kaledonii, używane przez zwolenników niepodległości,

kanéka - tradycyjna muzyka Kanaków, zbliżona stylistycznie do reggae,

Kanakas - mieszkańcy Oceanii (nie tylko Melanezji) zmuszani do niewolniczej pracy w XIX wieku.

Zobacz też

Caldoche - mieszkańcy Nowej Kaledonii pochodzenia europejskiego

Socjalistyczny Front Narodowego Wyzwolenia Kanaków

Socjalistyczne Wyzwolenie Kanaków

Reggae (wym. rege) – styl we współczesnej muzyce rozrywkowej wywodzący się z Jamajki. Niezwykły rozwój przeżył pod koniec lat 50., a także od momentu uzyskania przez Jamajkę niepodległości w 1962. Stanowi najbardziej charakterystyczny gatunek muzyki jamajskiej.