Kanton - Francja - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy Francji. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa "Kanton".

Kanton - jednostka podziału administracyjnego Francji. Stanowią one jednostkę mniejszą od arrondissements i departamentów. Same składają się z kilku lub kilkunastu gmin lub ich części. Zostały one utworzone w 1790, czyli w tym samym okresie, co departamenty.

Departament (fr. département) – jednostka podziału administracyjnego Francji, którego odpowiednikiem mógłby być powiat w Polsce, aczkolwiek rola departamentu w systemie administracyjnym jest o wiele bardziej znacząca. Na czele administracji departamentu stoi prefekt, reprezentant władzy centralnej, oraz rada generalna (conseil général) wybierana w głosowaniu powszechnym i bezpośrednim. Departamenty dzielą się na mniejsze okręgi arrondissement, na czele których stoją podprefekci. W latach 70. departamenty zostały połączone w większe zgrupowania – regiony – które obejmują od 2 do 8 departamentów.

Majotta (fr. Mayotte, Collectivité départementale de Mayotte) – francuska wyspa położona w archipelagu Komory na Oceanie Indyjskim na północny zachód od Madagaskaru. Posiada status zbiorowości zamorskiej Francji. Stolicą terytorium jest Mamoudzou.

Kanton francuski nie jest jednostką samorządową, ale stanowi on jedynie okręg wyborczy do rady generalnej departamentu. Wybory te noszą nazwę élections cantonales. Podczas tego głosowania z każdego kantonu wybierany jest jeden przedstawiciel do rady departamentu. Odbywają się one co 3 lata w połowie kantonów danego departamentu, czyli co 3 lata zmienia się połowa rady generalnej.

Terytorium zależne – ogólne określenie obszarów znajdujących się pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa. Terytoriami zależnymi są lub były: kolonie, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie, kondominia, protektoraty, terytoria mandatowe i powiernicze, kraje stowarzyszone, terytoria zewnętrzne, dependencje, terytoria nieinkorporowane i inne.

Okręg wyborczy - część terytorium na jaką dzieli się państwo w czasie trwania wyborów parlamentarnych, prezydenckich i referendum w celu stworzenia jednakowych list wyborczych dla danego terenu, z których wybiera się przedstawicieli. W Polsce w wyborach do Sejmu jest ich 41, wybiera się tam od 7 do 19 posłów, natomiast w wyborach do Senatu okręgów wyb. jest 40 a mandatów senatorskich od 2 do 4.Ustalenia liczby posłów wybieranych w okręgach wyborczych dokonuje się przez podzielenie liczby mieszkańców kraju przez ogólną liczbę posłów wybieranych w okręgach wyborczych.

Pewien wyjątek stanowi departament Paryż, który jest jednocześnie gminą. Administrowaniem tym terytorium zajmuje się zatem jedno ciało, które można powiedzieć, jest jednocześnie radą miejską i radą generalną. Zatem nie istnieją sensu stricto kantony w Paryżu, gdyż rada miasta Paryża wybierana jest w czasie wyborów gminnych (élections municipales) co 5 lat. Za to z punktu widzenia statystycznego dzielnice Paryża (nazywane arrondissements) uznawane są niekiedy za kantony.

Okręg – jednostka podziału administracyjnego w wielu państwach, gdzie w zależności od języka nosi różne lokalne nazwy (np. arrondissement po francusku, Kreis po niemiecku, apskritis po litewsku, judeţ po rumuńsku, rreth po albańsku, okres po czesku i słowacku, округ po rosyjsku, okrug po serbsku, körzet po węgiersku, comarca po hiszpańsku, buirg po irlandzku, sýsla po islandzku).

Poza tym stolica kantonu w obszarach wiejskich jest zazwyczaj siedzibą brygady żandarmerii oraz niektórych urzędów administracyjnych, które nie mogą być obecne w każdej gminie. Ale nie stanowi to żadnej reguły, gdyż taki urząd może znajdować się także w innym mieście, który nie jest stolicą kantonu.

Liczba kantonów w departamentach jest zmienna i wynosi od 15 w departamencie Territoire de Belfort do 79 w departamencie Nord. Lich liczba stale się zmienia, gdyż kantony, których liczba ludności wzrasta są dzielone na mniejsze, natomiast kantony wyludniające się są łączone. Ostatecznie w 2004 roku było ich 4 039, w tym 156 w departamentach zamorskich.

Również terytorium zależne Francji Majotta, którego administracja zbliżona jest do departamentalnej, podzielone jest na 19 kantonów.

Zobacz też

kantony w Szwajcarii