Kaplica św. Agaty w Barcelonie - Polski Serwis Naukowy

Kaplica św. Agaty w Barcelonie – gotycka kaplica rzymskokatolicka wzniesiona w latach 1302-1316, położona przy Plaça del Rei (Plac Królewski), na terenie Barri Gòtic. Obecnie stanowi, razem z Pałacem Królewskim, część Muzeum Historii Barcelony. Ze względu na swoje położenie zwana również Kaplicą Królewską.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Agata Sycylijska, również: Święta Agata, Agata z Katanii (z Sycylii), (235, zm. 5 lutego 251) – dziewica, męczennica chrześcijańska, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Historia

Została zbudowana dla małżeństwa króla Jakuba II i Blanki Andegaweńskiej i miała zastąpić wcześniejszą, skromną kaplicę położoną w obrębie kompleksu Pałacu Królewskiego. Prace, prowadzone pod kierunkiem Bertrana Riquera, a następnie Pere d'Olivery, trwały do 1316. Dalszych przebudów i upiększeń budynku dokonywano za panowania Marcina I. W tym czasie patronką kaplicy była Matka Boska. Dopiero w 1601, kiedy w obiekcie znalazł się relikwiarz św. Agaty, papież specjalną bullą wyraził zgodę na zmianę wezwania.

Marcin I Ludzki, hiszp. Martín I el Humano – król Aragonii 1396-1410 z dynastii barcelońskiej, król Walencji, Majorki, hrabia Barcelony, etc., król Sycylii 1409-1410 (jako Marcin II).

Skarpa, szkarpa, przypora – mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną. Oglądany z boku, rozszerza się ku dołowi schodkowo lub pochyło. Podtrzymuje ścianę i równoważy siły rozporowe od znajdujących się w środku łęku lub sklepienia. Umożliwia stosowanie dużych, wysokich okien, zajmujących dużą powierzchnię ścian, które przez to traciły swoją funkcję nośną. Stosowany także w budowlach technicznych jak ściany fortyfikacji, kanałów itp.

Narodzenie Chrystusa, tryptyk Jaume Hugueta (część środkowa)

W 1835 w ramach akcji przejmowania majątków kościelnych państwo odebrało katolikom kaplicę, która do 1856 pełniła różne świeckie funkcje. W 1856 Elies Rogent podjął prace restauracyjne w budynku, który jednak nie wrócił już do funkcji sakralnych, lecz został zaadaptowany na muzeum. W 1990 nowe prace konserwatorskie przeprowadzili architekci Jordi Casadevall i Alfred Pastor. Kaplica św. Agaty pozostaje częścią kompleksu muzealnego.

Witraż – ozdobne wypełnienie okna, wykonane z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki, stosowane głównie w kościołach. Ramki stanowią kontur rysunku, kreskowanie na szkle lub malowanie na nim przeźroczystymi farbami podkreśla charakterystyczne elementy (głowę, oczy, ręce, fałdowanie szat, cieniowanie figur itp.). Technika witrażu znana była od wczesnego średniowiecza, a rozwinęła się w sztuce gotyckiej. Renesans witrażownictwa nastąpił na przełomie wieków XIX i XX w sztuce secesji. W średniowieczu witraże pełniły również funkcje dydaktyczne, miały za zadanie przekazywanie treści religijnych ludziom nie znającym pisma.

Jakub II Sprawiedliwy katal. Jaume II el Just, hiszp. Jaime II el Justo – król Aragonii, król Walencji, hrabia Barcelony 1291-1327, król Sycylii 1285-1296, król Majorki 1291-1295 i król Sardynii 1324-1327.

Kaplica reprezentuje gotyk kataloński, jest połączona z wcześniejszym murem pałacowym. Posiada jedną prostokątną nawę i pojedynczą absydę z chrzcielnicą. Okna kaplicy posiadają maswerki i są wypełnione witrażami. Całość podtrzymują przypory. W zakrystii znajduje się mechaniczny zegar z 1576.

Maswerk (polska nazwa laskowanie używana jest rzadko, na ogół dotyczy pionowych podziałów pod rozetą lub pionowych podziałów pól elewacji) – geometryczny wzór architektoniczny odkuty z kamienia lub zrobiony z cegieł, używany do wypełnienia górnej części gotyckiego okna, przeźrocza, rozety, itp. Występuje także jako dekoracja ścian, murów, wimperg, blend. Taki element jest nazywany ślepym maswerkiem.

Apsyda (lub absyda) – w architekturze pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły świątyni i otwarte do jej wnętrza. Zazwyczaj zamyka prezbiterium, czasem nawy boczne i ramiona transeptu lub westwerk. Apsyda jest zwykle o mniejszej lub równej wysokości i szerokości od bryły części budynku, który jest przez nią zamknięty. Występowała już w architekturze rzymskiej, stąd przejęta przez chrześcijaństwo.

Źródła

A. Benson, T.Fischer, C.Hyman: Barcelona, Pascal 2003, ISBN 83-7304-118-4

Historia

Źródła

Przypisy