Karabin Dreyse M1849 - Polski Serwis Naukowy

Dreyse M1841 karabin iglicowy Dreysego – jednostrzałowy odtylcowy karabin iglicowy.

Historia

W 1838 roku Johann Nikolaus von Dreyse wykonał kolejny prototyp karabinu odtylcowego. W odróżnieniu od jego wcześniejszych konstrukcji tego rodzaju broni konstrukcja ta wzbudziła zainteresowanie armii pruskiej uzbrojonej w tym czasie w odprzodowe karabiny z zamkiem skałkowym. Karabin Dreysego został przyjęty do uzbrojenia 04.12.1840 rozkazem cesarza Fryderyka Wilhelma IV roku jako "Zündnadelgewehr M/41". Jednak przez pierwsze lata konstrukcja była utajniona i nosiła mylącą nazwę "leichtes Perkussionsgewehr M/41" czyli "lekki karabin kapiszonowy". Oficjalnie nazwa "Zündnadelgewehr M/41" pojawiła się dopiero w 1855 roku po odtajnieniu konstrukcji. Pomimo rozpoczęcia produkcji karabiny Dreysego zaczęły trafiać do jednostek dopiero w 1848 roku, kiedy zmagazynowano dostateczną ilość karabinów, aby przezbroić jednocześnie wszystkie jednostki armii pruskiej. Poza karabinem piechoty produkowano także inne wersje konstrukcyjnie oparte na M/41. Modele karabinu iglicowego Dreyse:

Peter Paul von Mauser - (ur. 27 czerwca 1838 r. w Oberndorf am Neckar, zm. 29 kwietnia 1914 r. w Oberndorf am Neckar) – niemiecki konstruktor broni strzeleckiej.

Zamek skałkowy to zamek ręcznej broni palnej odprzodowej, potocznie nazywanej flintą, od ang. flint – krzemień, w którym zapalenie prochu na panewce następuje od iskier powstałych przy uderzeniu skałki (krzemienia) zamocowanej w szczękach kurka o krzesiwo (płytkę metalową) przymocowane z prawej strony broni. Po naciśnięciu spustu broni, kurek ze skałką opadał na krzesiwo. Iskry padały na panewkę z prochem zapalając go. Płomień z panewki poprzez otwór zapałowy z boku lufy dostawał się do komory powodując zapłon ładunku prochowego. Zamek skałkowy wynaleziony został ok. 1570 roku, a rozpowszechnił w drugiej połowie XVII w., wypierając wcześniej stosowane zamki lontowe i kołowe. Zastąpienie pirytu stosowanego w zamku kołowym krzemieniem pozwoliło na uproszczenie i potanienie konstrukcji, a przy tym znaczne uproszczenie obsługi broni. Zamek skałkowy stosowany był powszechnie od końca XVII do połowy XIX. Zastąpiono go zamkiem kapiszonowym, a następnie bronią odtylcową.

Zündnadelgewehr M/41

Zündnadelbüchse M/49

Zündnadelbüchse M/54(Pikenbüchse)

Zündnadelfüsiliergewehr M/60

Zündnadelgewehr M/62

Zündnadelbüchse M/65

Zündnadelkarabiner M/57

Zündnadelwallbüchse M/65

Zündnadelpioniergewehr M/69

Zündnadelgewehr mit Aptierungen nach Beck (modyfikacja karabinów przez Becka)

Do iglicówek Dreyse stosowano następujące rodzaje amunicji scalonej:

Taktyka (gr. taktiká ) - teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu. Taktyka jest najniższym poziomem sztuki wojennej. Wyższymi szczeblami sztuki wojennej są: operacja i strategia.

Wojna francusko-pruska 1870-1871 (19 lipca 1870 – 10 maja 1871) – konflikt zbrojny między Francją i Prusami. Bezpośrednią przyczyną była próba osadzenia przez Bismarcka na tronie Hiszpanii pruskiego księcia. Był to książę Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen. Natomiast wewnętrznie była wynikiem toczącej się rywalizacji Francji i Prus o dominację w Europie. Wojnę zakończono podpisaniem traktatu pokojowego 10 maja 1871 roku we Frankfurcie.

M 1841

M 1847

M 1855

M 1857 (do Zündnadelkarabiner M/57)

M 1865 (do Zündnadelwallbüchse M/65)

M 1872 (A/n Beck)

Gablota z różnymi modelami

Po raz pierwszy karabiny Dreysego zostały użyte podczas oblężenia Drezna w 1849 roku, będącego jednym z ostatnich starć Wiosny Ludów. W trakcie zamieszek utracono pewną ilość karabinów, z których nie odzyskano jedynie 3 (lub nawet 20) sztuk, które padły łupem obcego wywiadu, prawdopodobnie Anglii. Prawdopodobnie w zakładach Holland w Londynie ok. 1850 roku wyprodukowano nieznaną ilość kopii karabinu M/41, które poddane zostały próbom wojskowym.

Wojna duńska 1864 roku, znana także (głównie w historiografii anglosaskiej) jako II wojna o Szlezwik lub wojna duńsko-pruska to konflikt między koalicją Austrii i Prus oraz Danią, mający miejsce w 1864 roku.

Wojna siedmiotygodniowa − konflikt zbrojny pomiędzy Królestwem Prus, Królestwem Włoch i kilkoma państwami-członkami Związku Niemieckiego, a Cesarstwem Austriackim, Saksonią, Królestwem Hanoweru, Królestwem Bawarii oraz kilkoma państwami-członkami Związku Niemieckiego w dniach 16 czerwca do 23 sierpnia 1866 roku.

Później użyto ich podczas wojny prusko-duńskiej (1864) i austriacko-pruskiej (1866). Wprowadzenie karabinu Dreysego spowodowało duże zmiany w taktyce piechoty. Karabiny odtylcowe mogły być ładowane w pozycji leżącej, dzięki czemu straty pruskie były znacznie niższe od austriackich. Zwiększenie szybkostrzelności praktycznej karabinów spowodowało także zmniejszenie znaczenia kawalerii. Konflikty te ujawniły poza zaletami także wady karabinu Dreysego. Naboje do karabinu Dreysego miały spalającą się łuskę papierową. Ponieważ zamek nie zapewniał całkowitej szczelności, część gazów prochowych wydostawała się nieszczelnościami zamka, co z jednej strony zmniejszało donośność, z drugiej groziło poparzeniem twarzy strzelca. Ponieważ spłonka była umieszczona tuż za pociskiem, iglica musiała być bardzo długa, a podczas wystrzału działały na nią gazy prochowe o wysokiej temperaturze, co powodowało częste pękanie tej części. Dreyse zastosował w swojej broni pocisk ołowiany w sabocie papierowym. W teorii sabot miał odpadać od pocisku po opuszczeniu przez niego lufy, w praktyce nie zawsze następowało rozdzielenie sabotu i pocisku, a w rezultacie celność karabinu Dreysego nie była zbyt wysoka.

Broń odprzodowa – broń palna ładowana od strony wylotu lufy (od przodu). Była pierwszym rodzajem broni palnej, używanym od XIII do XIX w., obejmującym zarówno działa jak i broń strzelecką. Od połowy XIX w. była wypierana przez broń odtylcową. Obecnie broń odprzodową stanowią jedynie moździerze i niektóre typy granatników.

Broń odtylcowa – broń palna ładowana od wlotu lufy (od tyłu broni). Rozpowszechniła się od drugiej połowy XIX wieku, zastępując różne wzory broni odprzodowej. Istotnym elementem broni odtylcowej jest zamek, zamykający wlot lufy po załadowaniu, a przed oddaniem strzału. Rozróżniamy broń odtylcową: jednostrzałową, powtarzalną, samopowtarzalną i samoczynną. Nowoczesna broń palna (z wyjątkiem niektórych typów moździerzy i granatników) jest bronią odtylcową.

W 1870 roku wybuchła wojna francusko-pruska. Armia pruska uzbrojona w karabiny Dreysego starła się podczas niej z armią francuską uzbrojoną w karabiny Chassepot Mle 1866. Były one podobnie jak karabiny Dreysego bronią odtylcową na amunicję w łusce spalającej się, ale miały zamek wyposażony w uszczelniacz kauczukowy zapewniający całkowitą szczelność zamka i dzięki temu miały większą donośność i celność.

Wiosna Ludów – seria zrywów rewolucyjnych i narodowych, jakie miały miejsce w Europie w latach 1848 - 1849, przy czym określeniem "lud" nazywano społeczności dążące do uzyskania udziału w rządach, warstwy społeczne dążące do polepszenia warunków bytowych i narodowości walczące o spełnienie swoich aspiracji w różnej postaci: autonomii, niepodległości, lub zjednoczenia w ramach jednego państwa. W latach 1848-1849 można więc wyróżnić trzy nurty rewolucyjne: ustrojowy, społeczny i narodowy.

Pomimo posiadania gorszej broni armia pruska wygrała wojnę, ale natychmiast po jej zakończeniu podjęto decyzję o wprowadzeniu do uzbrojenia nowego karabinu pozbawionego wad karabinu Dreysego. Od 1871 roku był on zastępowany przez nowy Infanterie-Gewehr Mod. 71 skonstruowany przez braci Paula i Wilhelma Mauserów. Jednak przed wprowadzeniem Infanterie-Gewehr Mod. 71 karabiny Dreyse przeszły ostatnią modernizację, pracownik zakładów w Sömmerda Johann Beck zaproponował modyfikację istniejących karabinów poprzez dodanie uszczelnień zamka i zmianie celowników dostosowanych do balistyki nowego naboju M 1872 (A/n).

Opis

#10 i #11-Karabin Dreyse M1849

Dreyse M/41 był bronią jednostrzałową iglicową, z zamkiem ślizgowo-obrotowym. Był to zamek sześciotaktowy. W celu przeładowania broni należało odciągnąć prowadnicę iglicy, obrócić zamek (odryglowanie), odciągnąć go do tyłu, przesunąć do przodu , obrócić w drugą stroną i pchnąć prowadnicę iglicy do przodu. Mechanizm spustowy z sprężyną uderzeniową działającą bezpośrednio na masywną iglicę. Jedynym ryglem była rączka zamka.

Lufa gwintowana, z czterema bruzdami prawoskrętnymi.

Dreyse M/41 był wyposażony w łoże i kolbę z drewna orzechowego.

Mechaniczne przyrządy celownicze składające się z muszki i celownika (nastawy celownika do 700 kroków (schritt)).

Linki zewnętrzne

Preußisches Zündnadelgewehr M/41 (Kuratorium zur Förderung historischer Waffensammlungen)

http://www.beyars.com/kunstlexikon/lexikon_9823.html

Bild eines Zündnadelgewehrs im DHM

Eine Seite, die auch das moderne Schießen mit Zündnadelwaffen beschreibt

Bibliografia

Ilustrowana Encyklopedia. Broń strzelecka XIX wieku, ESPADON 1995, ISBN 83-85489-14-2.

Rolf Wirtgen (Hg.), Das Zündnadelgewehr – Eine militärtechnische Revolution im 19.Jhd. Mittler, Herford 1991. ISBN 3813203786.