Karabin Mannlicher M1890 - Polski Serwis Naukowy

Mannlicher M1890 – karabin powtarzalny skonstruowany przez Ferdinanda Mannlichera. Ostatni karabin tego konstruktora ryglowany ryglem wahliwym.

Historia konstrukcji

Ferdinand Mannlicher pierwszy karabin skonstruował w 1880 roku, ale jego pierwsze konstrukcje nie wzbudziły większego zainteresowania. Pomimo początkowych niepowodzeń konstruktor nie poddawał się i w następnych latach powstawały jego kolejne karabiny (M1881, M1882, M1884) różniące się głównie konstrukcją magazynka. Przełomem okazał się karabin M1885 wprowadzony do uzbrojenia jako następca karabinu Werndl M1867.

Magazynek – część składowa broni palnej służąca za wewnętrzny zapas nabojów. Magazynki dzielą się na stałe (wewnętrzne) i wymienne. Magazynki stałe są stosowane w starszych wzorach pistoletów, karabinów powtarzalnych, karabinów samopowtarzalnych, ręcznych karabinów maszynowych oraz we współczesnych strzelbach powtarzalnych i półautomatycznych. Magazynki wymienne stosuje się praktycznie we wszystkich współczesnych rodzajach broni palnej.
Karabin powtarzalny to rodzaj karabinu, w którym strzelec każdorazowo po oddaniu strzału musi ręcznie dokonać repetacji (przeładowania) przez wykonanie odpowiednich ruchów zamkiem, natomiast nabój podawany jest z magazynka.

Był to karabin strzelający nabojem zespolonym kalibru 11 mm M1877, zasilany z pudełkowego magazynka ładowanego przy pomocy pięcionabojowych ładowników. Pewną wadą przyjętego rozwiązania była konieczność usuwania ładownika z magazynka (po wystrzeleniu ostatniego naboju należało przy otwartym zamku nacisnąć dźwignię umieszczoną na prawej ściance magazynka, powodowało to wyrzucenie ładownika do góry).

Proch bezdymny, bawełna strzelnicza, miotający materiał wybuchowy wynaleziony pod koniec XIX wieku. Wytwarzany jest z azotanu (V) celulozy z dodatkiem nitrogliceryny jako regulatora tempa spalania. Eksplodując nie wytwarza substancji pylistych, a jedynie klarowne produkty gazowe: CO, CO2, N2 – stąd nazwa. Szeroko używany w armiach świata jako ładunek miotający do broni strzeleckiej i dział artyleryjskich (także okrętowych).
Bagnet – broń biała kłująca lub kłująco-sieczna mocowana u wylotu lufy karabinu, karabinka lub pistoletu maszynowego. Stanowi on jego przedłużenie umożliwiające użycie tych rodzajów broni strzeleckiej do walki wręcz.

Wada ta została usunięta w przyjętej do uzbrojenia armii Austro-Węgier wersji M1886. W karabinie tym zastosowano magazynek z otworem w dnie. Po wystrzeleniu ostatniego naboju ładownik wypadał przez otwór bez wykonywania dodatkowych czynności. Rozwiązanie to było na tyle udane, że w następnych latach zostało zastosowane w kilku innych wzorach karabinów (Kommisiongewehr, Berthier Mle1890).

Krok jest pozaukładową jednostką miary długości stosowaną od starożytności (passus). Jest to długość podwójnego kroku, czyli odległość między kolejnymi śladami jednej stopy. Ponieważ marsz zaczynamy prawą nogą, liczymy liczbę postawień lewej nogi.
Ferdinand Karl Adolf Josef Ritter von Mannlicher – (ur. 30 stycznia 1848 w Moguncji, zm. 30 stycznia 1904 w Wiedniu) – inżynier, konstruktor broni strzeleckiej

Inną oryginalną cechą karabinów M1885 i M1886 było zastosowanie zamka dwutaktowego, ryglowanego ryglem wahliwym. Wadą tego zamka była konieczność użycia dużej siły przy przeładowaniu. Niesymetryczne ryglowanie przy pomocy umieszczonego w tylnej części zamka rygla powodowało, że trzon zamka był narażony na działanie dużych sił, co skutkowało częstymi uszkodzeniami.

Czarny proch jest rodzajem prochu wynalezionego przez taoistycznego chemika w Chinach w IX wieku i będącym praktycznie jedynym znanym materiałem wybuchowym miotającym aż do połowy XIX wieku. Dzisiaj został już prawie całkowicie wyparty przez bardziej efektywne materiały, takie jak proch bezdymny. Proch czarny był też używany w roli materiału kruszącego - obecnie też jest wyparty z tych zastosowań, np. przez trotyl. Cały czas jest jednak wytwarzany, używa się go obecnie głównie w sztucznych ogniach, silnikach rakiet modelarskich oraz replikach broni czarnoprochowej (ze swojej natury głównie odprzodowej).
Amunicja zespolona (amunicja scalona) - rodzaj amunicji do broni palnej, w której pocisk, ładunek miotający (prochowy) i spłonka połączone są w całość za pomocą łuski.

W dwa lata później w 1888 w związku z wprowadzeniem nowego naboju kalibru 8 x 50 mm R powstał karabin M1888. Poza nowym kalibrem nie różnił się od karabinu M1886. Amunicja 8 mm była początkowo elaborowana prochem czarnym. W 1890 rozpoczęto produkcję amunicji elaborowanej prochem bezdymnym. Ponieważ spowodowało to zmianę własności balistycznych pocisku (zwiększyła się prędkość początkowa), konieczne było wyposażenie karabinu w nowy celownik. Karabiny z nowym celownikami były oznaczone jako M1890. Jednocześnie z wprowadzeniem do uzbrojenia karabinu M1890 wprowadzono do uzbrojenia karabinek Mannlicher M1890. Karabinek pomimo podobnego oznaczenia był nową konstrukcją wyposażoną w odmienny zamek (dwutaktowy, ryglowany obrotowo).

Ładownik – łączący kilka naboi element służący przyspieszeniu ładowania broni. W odróżnieniu od łódki ładownik jest wsuwany do wnętrza magazynka. Po wystrzeleniu ostatniego naboju ładownik jest wyrzucany z magazynka (w przypadku rewolwerów ładownik jest usuwany razem z łuskami.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)