Karabin maszynowy Browning wz. 1928 - Polski Serwis Naukowy

Zdzisław de Ville ps. "Zdzich" z oddziału Jędrusie z wz. 1928

Ręczny karabin maszynowy wz. 28 "Browning" na pozycji. Karabin we wczesnej odmianie – z kolbą karabinową i bez gniazda na celownik przeciwlotniczy na lufie. Celowniczy w standardowym mundurze żołnierza piechoty z 1939 roku

7,92 mm rkm Browning wz. 1928 – polski ręczny karabin maszynowy z okresu międzywojennego, opracowany na podstawie karabinu Browning M1918.

Magazynek – część składowa broni palnej służąca za wewnętrzny zapas nabojów. Magazynki dzielą się na stałe (wewnętrzne) i wymienne. Magazynki stałe są stosowane w starszych wzorach pistoletów, karabinów powtarzalnych, karabinów samopowtarzalnych, ręcznych karabinów maszynowych oraz we współczesnych strzelbach powtarzalnych i półautomatycznych. Magazynki wymienne stosuje się praktycznie we wszystkich współczesnych rodzajach broni palnej.

Suwadło - element zespołu odrzutowego broni automatycznej który przesuwając się pod wpływem ciśnienia gazów prochowych (do tyłu) i sprężyny powrotnej (do przodu) napędza pozostałe elementy automatyki broni.

Historia konstrukcji

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. Wojsko Polskie dysponowało wieloma typami lekkich i ręcznych karabinów maszynowych. Były to karabiny zarówno zdobyte w magazynach armii zaborców, jak i kupione lub otrzymane w ramach pomocy wojskowej. Część modeli była przestarzała, a różnorodność konstrukcji utrudniała szkolenie.

Celownik krzywkowy - mechaniczny celownik strzelecki ze szczerbiną (lub przeziernikiem) umieszczoną na końcu obrotowego ramienia. Zmianę nastaw w tym celowniku dokonuje się poprzez przesuwanie suwaka ślizgającego się wzdłuż ramienia celownika lub krzywki stanowiącej jego podstawę.

Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

W 1923 r. ogłoszono konkurs na nowy rkm, ale zakończył się on bez wyłonienia zwycięzcy. W roku następnym zakupiono po 12 egzemplarzy rkm-ów Browning M1918, Lewis wz. 1923 i Hotchkiss wz. 23 w celu przeprowadzenia prób i wybrania najlepszej konstrukcji. W przeprowadzonych testach najlepiej wypadł rkm Browninga. Drugi konkurs przeprowadzono na początku 1925 r. Uczestniczyło w nim kilka konstrukcji, z których wybrano oferowany przez belgijskie zakłady FN rkm Browninga. Pomimo rozstrzygnięcia konkursu, w następnym roku nadal trwały próby rkm-ów Hotchkiss i Lewis. W zakładach FN złożono zaś zamówienie na wersje rkm Browninga zmodyfikowaną według polskiej specyfikacji. Zmieniono kaliber broni, konstrukcję i mocowanie dwójnogu (płozy zamiast ostróg, przeniesienie dwójnogu do przodu lufy), przekonstruowanie celownika (przeziernik zastąpiono szczerbinką, a celownik został obrócony), wydłużono lufę i dodano chwyt pistoletowy. Rkm przyjęto do uzbrojenia pod koniec 1927 r. jako 7,92 mm rkm Browning wz. 1928. W zakładach FN zamówiono 10 000 egzemplarzy nowej broni. Jednocześnie zakupiono licencje na produkcję rkm w Polsce.

Automatyka broni - zespół mechanizmów broni automatycznej (samopowtarzalnej i samoczynnej) automatycznie realizujący wchodzące w skład cyklu pracy broni procesy. W skład automatyki broni wchodzą:

Lekki karabin maszynowy (lkm) to rodzaj karabinu maszynowego, lżejszego od ciężkiego karabinu maszynowego. Posiada dwójnóg i kolbę podobnie jak ręczne karabiny maszynowe, lecz jest od nich cięższy.

Produkcja w Polsce rozpoczęła się ze znacznym opóźnieniem w 1930 r. Przyczyną opóźnienia były błędy w dokumentacji technicznej dostarczonej przez Belgów. Do 1939 r. wyprodukowano około 14 000 egzemplarzy tej broni. Pomiędzy 1928 a 1939 rokiem pojawiły się następne zmiany konstrukcyjne. Zmieniono kształt kolby (kolba "rybi ogon"), zmniejszono wymiary szczerbinki i dodano osłonę muszki. Prowadzono też prace nad lufą szybkowymienną.

Nowa Technika Wojskowa to ukazujący się od 1991 pierwszy w Polsce niezależny (od MON) miesięcznik o tematyce ogólnowojskowej, wydawany przez wydawnictwo Magnum-X. Początkowo od maja 1991 ukazywał się pod tytułem "Technika Wojskowa", od lipca 1992, w związku ze zmianą wydawcy, miesięcznik zmienił tytuł na obecny "Nowa Technika Wojskowa".

M1918 Browning Automatic Rifle (BAR) to ręczny karabin maszynowy używany przez siły zbrojne Stanów Zjednoczonych głównie podczas II wojny światowej. Został zaprojektowany w 1917 przez Johna Browninga jako następca francuskiego rkm-u Chauchat M1918 i lkm-u Benet-Mercie M1909.

W trakcie wojny obronnej we wrześniu 1939 r. rkm wz. 1928 był powszechnie stosowany przez jednostki piechoty i okazał się bronią niezawodną i celną nawet w najtrudniejszych warunkach. Zdobyte egzemplarze Wehrmacht użytkował jako IMG 28(p). Pewna liczba zdobycznych karabinów, została także użyta przez Armię Czerwoną na początku wojny radziecko-niemieckiej.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Kolba - część broni strzeleckiej służąca do oparcia broni o ramię strzelca. Kolba może być stała, składana, teleskopowa lub przyłączana, wykonana z metalu, drewna lub tworzyw sztucznych. W miejscu oparcia o ramię strzelca często jest zakończona stopką gumową (trzewikiem), która amortyzuje odrzut broni i przedłuża kolbę lub metalową ( zwłaszcza w broni wojskowej) która osłania kolbę przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Opis konstrukcji

Browning wz. 1928 był zespołową bronią samoczynno-samopowtarzalną. Zasada działania automatyki oparta o odprowadzanie części gazów prochowych przez boczny otwór lufy, z długim ruchem tłoka gazowego. Broń wyposażona była w regulator gazowy. Rkm wz. 28 strzelał z zamka otwartego. Zamek ryglowany ryglem wahliwym. Wyciąg sprężynujący znajduje się w zamku, rolę wyrzutnika pełnił występ komory zamkowej (łuski wyrzucane są w prawo).

Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

Lewis – brytyjski lekki karabin maszynowy zaprojektowany jeszcze przed I wojną światową pozostający na wyposażeniu brytyjskich sił zbrojnych do końca II wojny światowej.

Browning wz. 1928 był bronią zasilaną z dwurzędowych magazynków 20-nabojowych. Mechanizm uderzeniowy bijnikowy, rolę bijnika spełnia suwadło, mechanizm spustowy z przełącznikiem rodzaju ognia. Przełącznik rodzaju ognia połączony z bezpiecznikiem. Skrzydełko przełącznika znajdowało się z lewej strony komory spustowej. Bezpiecznik unieruchamiał spust.

Celownik – urządzenie służące do wyznaczania elementom broni odpowiadającym za początkowy kierunek lotu pocisku takiego położenia, aby tor pocisku przechodził przez cel. Ze względu na przeznaczenie celowniki dzielą się na:

Łoże (zwane też dawniej lawetą) - zespół broni palnej służący do mocowania lufy i zapewnienia jej naprowadzania w płaszczyźnie pionowej i poziomej. Jego budowa i funkcje zależą od rodzaju broni. Łoże karabinu służy jednocześnie jako chwyt. Wraz z nakładką i okuciem, łączy wszystkie jego elementy. W pistolecie funkcję łoża pełni szkielet. W działach artyleryjskich łoże składa się z: łoża dolnego, łoża górnego, kołyski, mechanizmu podniesieniowego, mechanizmu kierunkowego, odciążacza i tarczy ochronnej.

Browning wz. 1928 wyposażony był w łoże i chwyt pistoletowy. Kolba stała, drewniana. Przyrządy celownicze mechaniczne (celownik krzywiznowy ze szczerbinką, nastawy 300-1600 metrów). Lufa ciężka, niewymienna, posiadała karby przyspieszające chłodzenie, zakończona gwintem przy pomocy którego mocowany był stożkowy tłumik płomienia lub odrzutnik (podczas strzelania amunicją ćwiczebną). W przypadku nie stosowania żadnego urządzenia wylotowego na gwint nakręcany był ochraniacz. Do lufy przymocowana była komora gazowa. Dwójnóg zamocowany był do rury gazowej.

"Jędrusie" – oddział partyzancki wywodzący się z lokalnej organizacji konspiracyjnej Odwet, działający w okresie od wiosny 1941 r. do końca wojny na ziemi kieleckiej i Podkarpaciu

Broń samoczynno-samopowtarzalna - rodzaj broni automatycznej wyposażonej w mechanizm spustowy umożliwiający prowadzenie zarówno ognia pojedynczego jak i seriami. Zmiana rodzaju ognia jest możliwa dzięki wyposażeniu broni w przełącznik rodzaju ognia (np. FN FAL), spust dwuchodowy (np. PM-63) lub spust z dwoma wgłębieniami (np. MG 34). Niektóre wzory broni samoczynno-samopowtarzalnej są wyposażone w ogranicznik długości serii (np. kbk wz. 96 Beryl). Bronią samoczynno-samopowtarzalną są wszystkie pistolety automatyczne, większość karabinów automatycznych oraz niektóre pistolety maszynowe i rkm-y.

Obsługa tej broni to 3 żołnierzy: celowniczy (etatowo st.strzelec) i 2 amunicyjnych (etatowo strzelcy). Jednostka Ognia [JO] do karabinu – 500 nabojów (w tym 480 z pociskiem S (lekkim) i 20 z pociskiem P (przeciwpancernym). Normalna dotacja amunicji (przy broni): 2 JO (z czego 1 JO bezpośrednio przy obsłudze – w magazynkach, druga na etatowym środku transportu pododdziału, np. na biedce amunicyjnej). Amunicja ta była przenoszona przez celowniczego (5 magazynków) i 2 amunicyjnych (po 10 magazynków).

Ręczny karabin maszynowy – broń strzelecka zespołowa, karabin maszynowy strzelający amunicją karabinową lub pośrednią z podstawy dwunożnej. Najlżejszy rodzaj zespołowej broni maszynowej, stanowi główną broń drużyny piechoty. Zasadniczym rodzajem ognia jest ogień krótkimi (3-6 strzałów) seriami. Zasilanie magazynkowe lub taśmowe. W celu zwiększenia szybkostrzelności praktycznej, ręczne karabiny maszynowe wyposaża się w lufy ciężkie, często szybkowymienne.

Amunicja ćwiczebna (ślepa) - rodzaj amunicji przeznaczonej do pozorowania strzelań lub wybuchów. Amunicja ćwiczebna posiada pociski (bomby lotnicze, granaty artyleryjskie, głowice pocisków rakietowych) wypełnione materiałem obojętnym (gips, cement, pak) dzięki czemu zachowuje identyczne właściwości balistyczne jak amunicja bojowa. Czasami pociski amunicji ćwiczebnej są wypełnione substancją dymotwórczą ułatwiającą określenie punktu upadku.

Bibliografia

Zbigniew Gwóźdź, Piotr Zarzycki: Polskie konstrukcje broni strzeleckiej. Warszawa: SIGMA NOT, 1993. ISBN 83-85001-69-7.

Tomasz Nowakowski. Ręczny karabin maszynowy wz. 28. „Nowa Technika Wojskowa”. 1996. nr 5. ISSN 1230-1655.

Adam Jońca, Andrzej Zasieczny: 7,92 mm ręczny karabin maszynowy wz. 1928 Browning TBiU 203. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Agencja Wydawnicza CB, 2003. ISBN 83-11-09687-2.