Karabinek AK - Polski Serwis Naukowy

AK (ostatni typ komory zamkowej)

AKS

Typ 56 i AKS

Karabinek AK (ros. Автомат Калашникова – automat Kałasznikowa, polskie oznaczenia: 7,62 mm pmK, 7,62 mm kbk AK) – potocznie Kałasznikow, karabinek automatyczny konstrukcji radzieckiej z okresu po II wojnie światowej.

Historia

W ZSRR prace nad bronią strzelającą nabojem pośrednim rozpoczęły się już w latach 30. XX wieku, kiedy konstruktorzy radzieccy, w ramach przyjacielskiej współpracy technicznej, zapoznali się z niemieckimi osiągnięciami w tej dziedzinie. Pracowano równocześnie nad amunicją i bronią kalibru 7,62 mm oraz 5,5 mm. Działania te, zostały zarzucone w momencie wybuchu wojny. Zajęto się bieżącymi potrzebami frontu. Zainteresowanie bronią na nabój pośredni, powróciło po zdobyciu pierwszych egzemplarzy niemieckich karabinów MKb-42 oraz pojawieniu się, dostarczanych z USA, karabinków M1 Carbine.

Wycior - przyrząd o budowie podłużnej, elastyczny bądź sztywny o zmiennym przekroju poprzecznym. Z reguły zakończony z jednej strony otuliną bądź szczotką. Wykorzystywany powszechnie m.in. w rusznikarstwie bądź kominiarstwie.
Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

We wrześniu 1943 roku, w OKB-44 kierowanym przez inż. Jelizarowa, zakończono prace nad nabojem pośrednim 7,62 mm x 41. Został on przyjęty do uzbrojenia jako Nabój wz.43. Od marca 1944 rozpoczęto jego eksperymentalną produkcję w fabryce nr. 543 w Uljanowsku.

W listopadzie 1943 roku ogłoszono pierwszy konkurs na całą rodzinę broni. Miała się ona stać podstawą uzbrojenia strzeleckiego Armii Radzieckiej. Miał to być: karabin samopowtarzalny, karabin automatyczny (wg radzieckiej nomenklatury – automat) strzelający nabojem pośrednim i ręczny karabin maszynowy. Nowy typ karabinu automatycznego, według założeń, miał być bronią wsparcia. Miał zwiększać siłę ognia drużyny piechoty w ataku i obronie. Nie miał być podstawową bronią piechoty, a jedynie następcą pistoletu maszynowego. Jego masa miała wynosić do 5 kg, a z dwoma pełnymi magazynkami nie przekraczać 9 kg. Broń nie mogła być dłuższa niż 1000 mm, a lufa nie krótsza niż 500 mm. Magazynek miał mieć pojemność co najmniej 30 naboi.

Łoże (zwane też dawniej lawetą) - zespół broni palnej służący do mocowania lufy i zapewnienia jej naprowadzania w płaszczyźnie pionowej i poziomej. Jego budowa i funkcje zależą od rodzaju broni. Łoże karabinu służy jednocześnie jako chwyt. Wraz z nakładką i okuciem, łączy wszystkie jego elementy. W pistolecie funkcję łoża pełni szkielet. W działach artyleryjskich łoże składa się z: łoża dolnego, łoża górnego, kołyski, mechanizmu podniesieniowego, mechanizmu kierunkowego, odciążacza i tarczy ochronnej.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W efekcie powstało 15 prototypowych karabinów automatycznych konstrukcji m.in. Tokariewa, Diegtiariowa, Korowina, Baryszewa, Konstantinowa, Stieczkina, Korobowa (TKB-48) i Sudajewa (AS-44). Wszystkie konstrukcje, po próbach, odrzucono. Najbardziej udany okazał się AS-44, który, jako jedyny, przeszedł pełny program prób. Skoncentrowano się więc na jego doskonaleniu. Do pomocy, choremu na białaczkę, konstruktorowi przydzielono asystenta – M. T. Kałasznikowa. W wyniku dalszych prac udało się zmniejszyć masę broni do 4,8 kg. Inne parametry były jednak dalej niezadowalające. Z tego powodu komisja wojskowa odrzuciła także ten projekt.

Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.
Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią. Przez kilka wieków kolonia portugalska, w 1975 uzyskał niepodległość.

W maju 1945 roku rozpisano nowy konkurs. Tym razem zakładano przezbrojenie całej piechoty w broń na naboje pośrednie. W konkursie wzięło udział kilkunastu młodych konstruktorów. Najbardziej znanym z nich był Sudajew. I tym razem za najlepszy uznano karabin AS-44. Nie został on jednak skierowany do produkcji. Prace nad bronią zakończyła śmierć konstruktora w 1946 roku.

Galil - izraelski karabin szturmowy, zmodyfikowana odmiana karabinu Valmet M62. Pod względem konstrukcyjnym jest to głęboka modernizacja radzieckiego karabinu AK. Karabin produkowany w wersjach kalibru 5,56 i 7,62 mm, z lufami o różnej długości. Poza Izraelem produkowany w Kolumbii i RPA. Poza Izraelem używany przez armie południowoamerykańskie i afrykańskie. W Europie Galil stanowi przepisową broń długą żołnierzy estońskich.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

W 1946 roku rozpisano trzeci konkurs. Tym razem wymagana była długość broni poniżej 900 mm. Karabiny miały występować w dwóch odmianach. Z drewnianą kolbą stałą dla piechoty, oraz z kolbą składaną dla młodszych oficerów i wojsk powietrznodesantowych. Zakładano, ze głównym rodzajem prowadzonego ognia będą krótkie serie. Wymagano jednak przełącznika rodzaju ognia, który pozwalał prowadzić ogień pojedynczy.

Nagroda Stalinowska - nagroda państwowa w ZSRR przyznawana w latach 1940-1954 obywatelom tego państwa za wybitne osiągnięcia w dziedzinie nauki, techniki, literatury i sztuki oraz nowych metod wytwarzania i konstruowania wyrobów.
Tłok to w budowie maszyn element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię.

Do konkursu zgłoszono łącznie 16 projektów. W sierpniu 1946 sześć z nich odrzucono jako nieperspektywiczne. Dziesięć pozostałych skierowano do dalszych prac, które zakończyły się w październiku. Wśród nich był karabin konstrukcji M. T. Kałasznikowa, zgłoszony do konkursu pod godłem "Michtim". Do fazy badań prototypów zakwalifikowano sześć konstrukcji. Pierwszej nagrody nie przyznano. Drugą otrzymał Rukawisznikow, a trzecią Korobow. Wyróżnienie otrzymał m.in. Kałasznikow. Równocześnie został on skierowany do fabryki nr 2 w Kowrowie. Mógł tam korzystać z nowoczesnego parku maszynowego, a także z pomocy doświadczonego biura konstrukcyjnego. Kałasznikow stanął tam na czele zespołu roboczego, który zajął się wyłącznie dopracowywaniem jego karabinu. Najbliższym jego współpracownikiem stał się młody inżynier Aleksander A. Zajcew. Broń otrzymała oficjalną nazwę Automat Kałasznikowa wz. 1946 nr 1 (AK-46 nr 1). Pracowano jednocześnie nad dwiema odmianami karabinu: z frezowaną komorą zamkową (znany jako AK-1) i z komorą tłoczoną (AK-2). Broń z komorą tłoczoną, (prace nad nią były mniej zaawansowane) miała być konstrukcją docelową. AK-1 miał wziąć udział w próbach poligonowych.

Nemanja Kusturica d. Emir, serb. Немањa Кустурица (ur. 24 listopada 1954 w Sarajewie w Jugosławii - obecnie Bośnia i Hercegowina), serbski reżyser filmowy, scenarzysta, epizodycznie aktor, muzyk. Dwukrotnie nagrodzony Złotą Palmą na Festiwalu Filmowym w Cannes (1985, 1995).
Strzał, Magazyn o broni - czasopismo o broni strzeleckiej ukazujące się od 2002 roku wydawane przez wydawnictwo Magnum-X. W latach 2002-2004 Strzał był dwumiesięcznikiem, od 2005 roku ukazuje się co miesiąc.

Ostatecznie w wyznaczonym terminie dostarczono 5 prototypów:

AD-46 (KB-Ł-410) (Diemientiewa)

AB-46 (TKB-415) (Bułkina)

TKB-408 (Korobowa) w układzie bull-pup

AR-46 (Rukawisznikowa)

oraz

AK-46 (Kałasznikowa)

Jako broń porównawcza zostały użyte: pistolet maszynowy PPSz, karabin Sudajewa – AS-44, oraz zdobyczny niemiecki karabin StG44.

Już na początku odpadł, z powodu nagminnych zacięć, karabin Rukawisznikowa. Odpadł też karabin Korobowa, w którym nie wytrzymał zamek i komora zamkowa. Program prób zakończył się w czerwcu 1947 roku. Uznano, że żaden karabin nie spełnia wymagań.

PPSz wz. 1941, PPSz-41 (ros. ППШ-41 - Пистолет - Пулемёт Шпагина обр. 1941 г. - Pistolet-Puliemiot Szpagina), potocznie nazywany: pepeszą lub pepeszką - radziecki pistolet maszynowy kaliber 7,62 x25mm, skonstruowany przez Georgija Szpagina i wprowadzony na uzbrojenie Armii Czerwonej w 1941 roku. Podstawowa broń tej kategorii na uzbrojeniu Armii Czerwonej podczas II wojny światowej, używany także w licznych krajach świata.
Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Dla Kałasznikowa próby zakończyły się niepowodzeniem. Planowano nawet jego konstrukcję wykluczyć z dalszych etapów konkursu. Pomogła interwencja kolegów z Naukowo-Badawczego Poligonu Broni Strzeleckiej, którzy uznali użyty sposób ryglowania broni za najbardziej perspektywiczny. W rezultacie zalecono mu dokonanie poprawek w konstrukcji komory zamkowej i mechanizmu spustowego, poprawę funkcjonowania spustu w trybie samoczynnym. Zlecono też przeniesienie rękojeści napinania, bezpiecznika i przełącznika rodzaju ognia na prawą stronę broni.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).
5,56 mm karabinek szturmowy wz. 96 – polski karabinek automatyczny. Ma zastąpić w uzbrojeniu Wojska Polskiego karabiny kalibru 5,45 x 39 mm i 7,62 x 39 mm.

Widząc zbliżającą się porażkę, Zajcew postanowił uciec się do podstępu, który był ewidentnym złamaniem warunków konkursu. Namówił do tego Kałasznikowa. W rezultacie do następnego etapu przedstawiono broń o całkowicie zmienionej konstrukcji. Praktycznie był to zupełnie nowy karabin. Otrzymał on oznaczenie AK-47 nr 1. Po próbach fabrycznych i wprowadzeniu szeregu zmian, nadano mu oznaczenie fabryczne KB-P-580. Powstały trzy prototypy: AK-47 nr. 2 i 3 z kolbą stałą, oraz AK-47 nr 4 z kolbą składaną. Mimo napiętych terminów, udało się dostarczyć prototypy na próby, które miały się odbyć w listopadzie 1947 roku.

Bagnet – broń biała kłująca lub kłująco-sieczna mocowana u wylotu lufy karabinu, karabinka lub pistoletu maszynowego. Stanowi on jego przedłużenie umożliwiające użycie tych rodzajów broni strzeleckiej do walki wręcz.
7,62 × 39 mm wz. 43 – radziecki nabój pośredni, zaprojektowany podczas II wojny światowej. Pierwszy raz został użyty w ręcznym karabinie maszynowym RPD, konstrukcji Wasilija Diegtiariowa.

Nabój 7,62 x 39 mm wz. 43

Równocześnie nastąpiły zmiany w konstrukcji naboju pośredniego wz. 43. Od 1945 roku, prowadzono z nim nieprzerwane testy. Wykazały one szereg wad amunicji, prowadzących do zrywania kryz i pękania łusek. W wyniku prac prowadzonych w zakładach w Uljanowsku, okazało się, że konieczna jest zmiana długości łuski i szerokości kryzy. Tak powstał nowy nabój 7,62 x 39 mm wz. 43, który latem 1947 zastąpił stary nabój 7,62 mm x 41 wz. 43.

Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.
Celownik – urządzenie służące do wyznaczania elementom broni odpowiadającym za początkowy kierunek lotu pocisku takiego położenia, aby tor pocisku przechodził przez cel. Ze względu na przeznaczenie celowniki dzielą się na:

Przed rozpoczęciem zaplanowanych prób ogłoszono, że startujące w nich karabiny muszą strzelać nową amunicją. Ostatecznie próby rozpoczęto 16 grudnia 1947 roku. Okazało się, że korzystając ze zmiany naboju, inni uczestnicy także przebudowali swoje karabiny. Nie były to jednak tak głębokie zmiany jak w broni Kałasznikowa i Zajcewa.

AIM – rumuńska odmiana radzieckiego karabinu szturmowego AKM (Awtomat Kałasznikowa Modernizirowannyj) ze stałą kolbą drewnianą i charakterystycznym wbudowanym w łoże chwytem pistoletowym produkowana w Rumunii.
Herb Burkina Faso zawiera tarczę wzorowaną na fladze. Nad tarczą znajduje się napis "Burkina Faso", a pod tarczą dewiza narodowa: Unité, Progrès, Justice (fr. Jedność, Postęp, Sprawiedliwość) oraz otwarta książka. Obok napisu umieszczono dwie rosnące kukurydze. Po obu stronach tarczy znajdują się ogiery. Za tarczą widoczne są dwie włócznie. Herb przypomina ten z czasów Górnej Wolty, jednak wczesny różnił się od niego tłem, napisem, tarczą i wystrojem..

Testy trwały do 11 stycznia 1948 roku. Karabin KB-P-580 wygrał w nich bezdyskusyjnie. Pobił konkurencję w próbach żywotności i niezawodności. Wyróżniał się także prostotą konstrukcji. Mimo oficjalnego protestu pozostałych uczestników konkursu, zapewniło mu to pierwszą lokatę w ogólnej ocenie konstrukcji. Został jednocześnie rekomendowany do przyjęcia na uzbrojenie armii.

Bullpup – układ konstrukcyjny broni palnej, w którym magazynek znajduje się za chwytem pistoletowym i spustem. Nazywany także układem bez kolby właściwej, ponieważ w tym układzie jej funkcję spełnia zakończenie komory zamkowej, lub układem bezkolbowym.
Sturmgewehr 44 (MP.43, MP.44, StG.44) – niemiecki karabinek automatyczny zbudowany w 1943 roku. Jeden z pierwszych karabinków automatycznych na nabój pośredni wprowadzonych do uzbrojenia.

21 stycznia 1948 roku, minister uzbrojenia D. Ustinow, wydał rozkaz zakończenia, do 1 czerwca, prac nad rodziną broni strzelających nabojem pośrednim. Nakazał też rozpoczęcie przygotowań do jej masowej produkcji. Produkcja karabinów automatycznych Kałasznikowa miała się odbywać w Iżewskich Zakładach Samochodowych. W przygotowaniach brał początkowo udział konstruktor z zespołem. Później zadanie to przejął główny konstruktor fabryki Dawid Winkorjoz.

AKM – (ros. Автомат Калашникова Модернизированный, Awtomat Kałasznikowa Modernizirowannyj) radziecki karabin szturmowy. Zmodernizowana wersja karabinu AK.
Ręczny karabin maszynowy – broń strzelecka zespołowa, karabin maszynowy strzelający amunicją karabinową lub pośrednią z podstawy dwunożnej. Najlżejszy rodzaj zespołowej broni maszynowej, stanowi główną broń drużyny piechoty. Zasadniczym rodzajem ognia jest ogień krótkimi (3-6 strzałów) seriami. Zasilanie magazynkowe lub taśmowe. W celu zwiększenia szybkostrzelności praktycznej, ręczne karabiny maszynowe wyposaża się w lufy ciężkie, często szybkowymienne.

W lipcu 1948 roku zamówiono partię karabinów AK-47 przeznaczoną do prób w jednostkach wojskowych. Miały się one odbywać w wybranych pododdziałach moskiewskiego, leningradzkiego i środkowoazjatyckiego okręgu wojskowego.

Po próbnej eksploatacji i wprowadzeniu poprawek, powstał kolejny wariant przedseryjny. Nosił on oznaczenie AK-48. Występował w dwóch wariantach: AK-48 nr 1 – z kolbą stałą i AK-48 nr 2 – z kolbą składaną.

Nie osiągnięto w nim spodziewanej poprawy celności. Dowództwo armii radzieckiej zrezygnowało w końcu z tego wymogu. Zakładano, że w nowe karabiny będzie uzbrojonych sześciu żołnierzy w każdej drużynie piechoty. Mieli oni stanowić jej główną siłę ognia, prowadzonego krótkimi seriami, na niewielkich dystansach. Nadzwyczajna celność nie była więc potrzebna. Precyzyjny ogień mieli prowadzić pozostali żołnierze, uzbrojeni w karabiny SKS. Nie chciano też zbytniego przedłużania przygotowań do produkcji. Chodziło o jak najszybsze zastąpienie karabinów Mosina, oraz pistoletów maszynowych PPSz i PPS.

Hezbollah (arab. حزب الله - Hizb-allah – Partia Boga) jest libańską partią polityczną islamskich szyitów, która została utworzona w roku 1982 [1]. Od początku była wspierana i finansowana przez Iran, Syrię a także przez dotacje ich zwolenników [2].
Komora zamkowa - jeden z elementów broni strzeleckiej. Łączy lufę z mechanizmem spustowym. Jej kształt jest uzależniony od kształtu zamka i tzw. ruchów technologicznych, które on wykonuje (obrót, odrzut, ryglowanie, itp).

Na początku 1949 zostały więc, trochę pośpiesznie, przyjęte na uzbrojenie armii radzieckiej:

7,62 mm Автомат Калашникова (АК) – podstawowa odmiana z kolbą stałą

7,62 mm Автомат Калашникова со складывающнмся прикладом (AKS) – odmiana z kolbą składaną.

W nagrodę M. T. Kałasznikow został odznaczony Nagrodą Stalinowską I stopnia.

Problem z nazwą

Rozkaz dowództwa armii radzieckiej, o przyjęciu karabinu do uzbrojenia, oficjalnie odrzucił jakiekolwiek oznaczenia rocznikowe. Z tego powodu używanie nazwy AK-47 w stosunku do jakiejkolwiek odmiany seryjnej karabinu, jest więc nadużyciem i błędem terminologicznym. Wszelkie oznaczenia typu: AK-46, AK-47 i AK-48 dotyczą wyłącznie poszczególnych odmian rozwojowych karabinu. W armii radzieckiej, karabin zawsze występował jako AK lub AKS. Bez oznaczenia roku. Występował również pod kodowym oznaczeniem – Wyrób 56-A-212 (AK) lub 212M (AKS).

PBS-1 - tłumik dźwięku opracowany w ZSRR w połowie lat 50. dla karabinów szturmowych AK i AKM. Nazwa PBS jest skrótem od "Pribor Bezszumnoj Strielby" . Tłumik przystosowany do strzelania tylko specjalnymi, poddźwiękowymi nabojami pośrednimi 7,62 x 39 mm wz. 43 US "Umiensznoj Skorosti" - o zmniejszonej ilości ładunku prochowego i cięższym pocisku oznaczanymi czarno-zielonym paskiem na ostrołuku pocisku.
Goran Bregović, serb. Горан Бреговић (ur. 22 marca 1950 w Sarajewie) – syn Serbki i Chorwata, kompozytor muzyki rockowej, elektronicznej i etnicznej. W swojej twórczości łączy tradycyjne brzmienia ludowe z męskimi chórami i dźwiękami z syntezatora.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)