Karaiby - Polski Serwis Naukowy

Karaiby (Wyspy Karaibskie; dawniej: Indie Zachodnie) – rejon pomiędzy kontynentami Ameryk. Nazwa pochodzi od Indian nazywanych Karaibami (Carib, Caraïbes), którzy niegdyś zamieszkiwali część Karaibów określaną dziś jako Małe Antyle.

Wiedzę o zwyczajach Karaibów (a tym samym nazwę) spopularyzowały w ówczesnej Europie opisy drukowane po drugiej wyprawie Kolumba.

Karaiby obejmują geograficznie: Antyle, Wyspy Bahama, Kajmany oraz część wysp położonych na Morzu Karaibskim.

Martynika, Martinique – departament zamorski Francji [1] , obejmujący karaibską wyspę Martynika, położoną w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach, między dwoma niezależnymi państwami Dominiką na północy i Saint Lucią na południu.

Indie Zachodnie (= Karaiby) to najwcześniejsza z nazw używanych w odniesieniu do wysp położonych w basenie Morza Karaibskiego. Z upływem czasu zaczęto używać innych nazw, takich jak Antyle czy Karaiby. Dzisiaj nazwą Indie Zachodnie określa się jedynie wyspy leżące we wschodniej części Małych Antyli.

W skład Karaibów wchodzą wszystkie wyspiarskie państwa i terytoria zależne Ameryki Środkowej: Antigua i Barbuda, Bahamy, Barbados, Dominika, Dominikana, Grenada, Haiti, Jamajka, Kuba, Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent i Grenadyny, Trynidad i Tobago, Anguilla, Antyle Holenderskie, Aruba, Brytyjskie Wyspy Dziewicze, Gwadelupa, Kajmany, Martynika, Montserrat, Navassa, Portoryko, Saint-Barthélemy, Saint-Martin, Turks i Caicos, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych.

Trynidad i Tobago (ang. Trinidad and Tobago) – wyspiarskie państwo Ameryki Środkowej, położone u północnych brzegów Ameryki Południowej. Obejmuje dwie główne wyspy Trynidad i Tobago oraz szereg mniejszych.

Aruba – jedna z wysp wulkanicznego archipelagu Małych Antyli, zamykającego od wschodu Morze Karaibskie. Obejmuje ona powierzchnię 180 km² i zamieszkiwana jest przez 103 tys. osób, głównie pochodzenia hiszpańskiego, holenderskiego i afrykańskiego. Mieszkańcy używają języka niderlandzkiego oraz lokalnej mieszanki kilku języków zwanej papiamento. W użyciu jest także język hiszpański. 82% ludności Aruby to katolicy, pozostali to głównie protestanci 9,3% i ateiści.

W sumie obejmują one obszar 255 tys. km², z liczbą ludności przekraczającą 40 mln osób.

Historia

Zmiany polityczne na Karabach w przeszłości

Karaiby zostały odkryte przez Kolumba w XV wieku i dość szybko skolonizowane przez mocarstwa europejskie.

Kuba, wschodnia część Hispanioli (Dominikana) i Portoryko stanowiły własność korony hiszpańskiej, Jamajka należała do W. Brytanii, zachodnia część Hispanioli (Haiti) do Francji.

Kajmany – wyspy w Ameryce Środkowej na Morzu Karaibskim. Obejmują 3 wyspy (Wielki Kajman, Cayman Brac i Mały Kajman) o łącznej powierzchni 259 km². Liczą 45 000 mieszkańców, z czego połowa żyje w stolicy. Terytorium zależne Wielkiej Brytanii. Główne miasto - George Town. 90% żywności pochodzi z importu, a głównymi źródłami dochodu są turystyka oraz usługi finansowe.

Saint Kitts i Nevis (Federacja Saint Kitts i Nevis; ang. Saint Kitts and Nevis, Federation of Saint Kitts and Nevis) – państwo w Ameryce Środkowej na Morzu Karaibskim.

We francuskiej części Hispanioli w 1791 r. czarni niewolnicy, stanowiący zdecydowaną większość ludności wyspy, uniezależnili się w drodze zbrojnego powstania od Francuzów, rozbili ekspedycję wojsk napoleońskich w 1803 r. i w następnym roku utworzyli własne niepodległe państwo.

Federacja Indii Zachodnich – krótko istniejąca federacja na Karaibach, zrzeszająca kolonie brytyjskie. Głównym celem federacji przez cały okres jej istnienia było ogłoszenie niepodległości jako jednolitego organizmu państwowego.

Gwadelupa – departament zamorski Francji w Ameryce Środkowej, położony na kilku większych i kilkudziesięciu mniejszych wyspach w Małych Antylach m.in.:

Również hiszpańska Dominikana, po kilku nieudanych powstaniach, uzyskała niepodległość w 1844 r. W ten sposób wszystkie hiszpańskie posiadłości w pierwszej połowie XIX w. stały się niepodległe, prócz Kuby i Portoryko.

Kuba, największa z wysp karaibskich, mimo kilkakrotnych buntów tubylczej ludności w latach 1868-1875 i 1895, pozostawała zależna od Hiszpanii do 1898 r., to jest do wojny Stanów Zjednoczonych Ameryki z Hiszpanią. Po klęsce Hiszpanii uzyskała niepodległość pod egidą USA, podobnie jak Portoryko. Hiszpanie zorganizowali na wyspie wielkie plantacje upraw trzciny cukrowej, a także tytoniu, i stała się ona największym eksporterem cukru oraz cygar na świecie, przy czym głównym odbiorcą tych wyrobów były Stany Zjednoczone. Kraje te były bardzo ściśle związane ze sobą gospodarczo i politycznie aż do 1959 r.

Republika Kuby (nazwa oficjalna República de Cuba) – państwo w Ameryce Środkowej położone na Morzu Karaibskim w archipelagu Wielkich Antyli. Państwo to składa się z wyspy o nazwie Kuba oraz szeregu otaczających ją mniejszych wysepek, z których największą jest Isla de la Juventud. Stolicą Kuby jest Hawana, a największe miasta to: Santiago de Cuba, Camagüey, Holguin, Guantánamo, Santa Clara.

Saint-Barthélemy jest terytorium zależnym Francji leżącym w Małych Antylach zajmującym wyspę o tej samej nazwie oraz kilka mniejszych wysepek. Terytorium zostało utworzone 22 lutego 2007 roku, a do tego czasu było jedną z jednostek administracyjnych wchodzących w skład Gwadelupy. Jako część Gwadelupy, będącej regionem zamorskim Francji, Saint-Barthélemy wchodziło w skład Unii Europejskiej. Administracyjnie Saint-Barthélemy stanowi jedną gminę (commune de Saint-Barthélemy), która w czasach przynależności do Gwadelupy wchodziła w skład okręgu Saint-Martin i Saint-Barthélemy (Arrondissement de Saint-Martin-Saint-Barthélemy).

Najbardziej stabilna sytuacja polityczna panowała na brytyjskiej Jamajce. Na wyspie Brytyjczycy zorganizowali wielkie wydajne plantacje trzciny cukrowej. Prace na nich wykonywali również Murzyni, lecz uzyskali oni w 1834 r. status ludzi wolnych. Wówczas też zaczęto stosować mechanizację prac na plantacjach trzciny cukrowej i wybudowano duże rafinerie cukru na wyspie. Wyspa przynosiła ciągle wielkie dochody i była najbardziej rozwinięta gospodarczo na Karaibach. Gdy popyt na cukier po 1870 r. zmalał, w wyniku konkurencji cukru kubańskiego i brazylijskiego, plantatorzy na Jamajce przestawili się na produkcję bananów i rumu.

Ameryka – część Ziemi położona na półkuli zachodniej, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15,5 tys. km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń Nowy Świat lub półkula zachodnia.

Portoryko (hiszp. Puerto Rico – "bogaty port") – państwo stowarzyszone z USA, leżące na wyspie w Ameryce Środkowej, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Karaibskim.

Państwa i terytoria zależne z obszaru Karaibów

Zobacz też

Zobacz hasło Karaiby w Wikisłowniku

Ugrupowania integracyjne w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach

Ameryka Środkowa

Indie Zachodnie

Federacja Indii Zachodnich

Legia Naddunajska

Kazimierz Lux – pirat polskiego pochodzenia

Przypisy

Dane na podst. Encyklopedia PWN. [dostęp 24 września 2008].
Údaje z www.cia.gov (platné k červenci 2008)
↑ Hodnoty ze stránek francouzského statistického úřadu (rok 2006)

Linki zewnętrzne

Karaiby. [dostęp 24 września 2008]. – galerie zdjęć i informacje dotyczące wysp na Karaibach