Karantanie - Polski Serwis Naukowy

Karatanie na mapie zaznaczeni na niebiesko - pomiędzy Królestwem Italli i Kaganatem awarskim.

Karantanie (Karyntianie, Chorutanie, Chorątanie łac. Carantani/Quarantani) − plemię słowiańskie zamieszkujące od VI/VII wieku Karyntię. Zwani również Słowianami alpejskimi. Stworzyli własne państwo, Karantanię. Od VIII wieku w źródłach występuje nazwa Carantani na określenie mieszkańców Karyntii.

Wenedowie, Wendowie, Wenetowie, Wenedzi – lud zamieszkujący – w okresie rzymskim (I-IV w. n.e.) – ziemie nad Bałtykiem. Identyfikowany ze Słowianami zachodnimi, był też utożsamiany z Wandalami.

Ljudevit Posawski był chorwackim księciem południowej Panonii od roku 810 do 823. Jego główną siedzibą był Sisak. Będąc władcą panońskich Chorwatów skutecznie opierał się atakom Franków, dzięki tem stał się prekursosem zjednoczenia Dalmacji i Panonii w Królestwo Chorwacji. W 822 roku został zmuszony do ucieczki, stał się władcą Serbów.

Według Nestora z Kijowa Chorutanie byli protoplastami Lachów. Nestor opisuje w swojej Powieści minionych lat z 1113 roku w części drugiej "O narodach słowiańskich", jak to we wczesnym średniowieczu Biali Chorwaci, Serbowie i Chorutanie (zapewne chodzi tu o część tych plemion, a nie całość) w wyniku najazdu Włochów przenieśli się ze swoich naddunajskich terenów i osiedli nad Wisłą przezwawszy się Lachami, a ci następnie przezwali się Polanami, Lucicami, Mazowszanami, Pomorzanami.

Język staroruski – język słowiański, który na przestrzeni wieków rozwinął się w trzy języki narodowe: rosyjski, ukraiński i białoruski. Jako język literacki używany był na Rusi Kijowskiej i w krajach, które rozwinęły się po jej upadku.

Kraina (słń. Kranjska, wł. Carniola, niem. Krain) - jeden z regionów historyczno-etnograficznych tworzących dzisiejszą Słowenię. Wchodziła w skład Rzeszy Niemieckiej. W XIX wieku jako Księstwo Krainy była krajem koronnym Austro-Węgier. Tradycyjnie dzieli się na Górną Krainę (Gorenjska), Dolną Krainę (Dolenjska) z Białą Krainą (Bela krajina) i Wewnętrzną Krainę (Notranjska).

Kronika Fredegara podaje, że za czasów panowania Dagoberta (628-658) Chorątanie oraz część pewnie i innych plemion słowiańskich tworzyli kraińskie księstwo (w źródłach niemieckich marchia windyjska) pod władztwem Walluka (u Fredegara Wallucum ducem Winedorum - Jooseppi Julius Mikkola uważał, że to nie imię a zniekształcony słowiański tytuł Władyka; łacińskie Valduco od prasłowiańskiego *voldyka ← *voldo/*voldy od germańskiego *waldan, z analogią w litewskim veldeti "dziedziczyć") będącego w przymierzu lub przynależącego do Związku Samona.

Państwo Samona – najstarsze znane państwo zachodniosłowiańskie. Istniało w latach 623-660, zdaniem innych autorów w latach 626-661, na terenie Moraw, Czech, Łużyc i Panonii.

Karantania – jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii. Zostało założone przez plemię Karantan, osiadłe na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii. Jego początki są nieznane.

Historię Karantan opisuje także kronika Conversio Bagoariorum et Carantanorum "O nawróceniu Bawarów i Karyntyjczyków"

Za współczesnych potomków Chorątan można uważać Słoweńców.

Zapoznaj się również z: Słowianie

Bibliografia

Nestor, Powieść minionych lat.

Linki zewnętrzne

Bogo Grafenauer, Razvoj i struktura države Karantanskih Slavena od 7. do 9. stoljeća (tł. Rozwój i struktura państwa karantańskich Słowian od VII do IX wieku) [w:] "Historijski zbornik" nr 17 (1964) (chorw.)

Franc Kos, Gradivo za zgodovino Slovencev v srednjem veku, Prva knjiga (500-800) (tł. Materiały do historii Słoweńców w średniowieczu, tom I (lata 500-800)), Lublana 1902 (słoweń.)

Przypisy

Polska wersja rekonstruowana przez Łowmiańskiego na podstawie ruskiego:Хорутане/Chorutanie oraz łacińskiej Carantani i południowo-słowiańskiej Karantanci: Henryk Łowmiański, Studia nad dziejami Słowiańszczyzny, Polski i Rusi w wiekach średnich, Poznań 1986, s. 75, ISSN 0554-8217
Włochami nazywano Franków którzy naciskali na nizinę naddunajską, być może mowa tu o inwazji Franków na Chorwację Posawską za czasów Ljudevita w latach 819-822
Fragment dzieła Powieść minionych lat Nestora : "Po mnogich zaś latach siedli byli Słowianie nad Dunajem, gdzie teraz ziemia węgierska i bułgarska. I od tych Słowian rozeszli się po ziemi i przezwali się imionami swoimi, gdzie siedli na którym miejscu. Tak więc przyszedłszy, siedli nad rzeką imieniem Morawa i przezwali się Morawianami, a drudzy Czechami nazwali się. A oto jeszcze ciż Słowianie: Biali Chorwaci i Serbowie, i Chorutanie. Gdy bowiem Włosi naszli na Słowian naddunajskich i osiadłszy pośród nich ciemiężyli ich, to Słowianie ci przyszedłszy siedli nad Wisłą i przezwali się Lachami, a od tych Lachów przezwali się jedni Polanami, drudzy Lachowie, Lucicami, inni — Mazowszanami, inni — Pomorzanami."
Fredegar określał Słowian mianem Winidi/Vinidi (w dopełniaczu Winidorum/Winedorum, tak jak Pseudoawarów czyli Warchunitów (od plemion War i Chuni) określał tylko mianem Chuni.
Oleg Trubaczow (Олег Николаевич Трубачёв), История славянских терминов родства и некоторых древнейших терминов общественного строя (tł. Historia słowiańskich terminów dotyczących pokrewieństwa i niektórych najstarszych terminów dotyczących systemu społecznego), Moskwa 2007, s.72, ISBN 978-5-484-00395-2, (ros.) (format doc skompresowany w RAR).
Kazimierz Wachowski, Słowiańszczyzna zachodnia, Poznań 2000, s. 40, ISBN 83-7063-271-8
Kazimierz Wachowski: Słowiańszczyzna zachodnia. Poznań: 2000, s. 40. ISBN 83-7063-271-8.