Karate - Polski Serwis Naukowy

Karate (jap. 空手, karate) – sztuka walki powstała na Okinawie.

Etymologia

Dosłownie słowo to oznacza obecnie "pusta (naga, bez broni) ręka" (空手). Pierwotnie jednak zapisywano je ideogramami: 唐手, co oznaczało "chińska ręka" (dosł.: ręka Tangów). Na początku XX wieku pod wpływem nacjonalistycznych idei, przyjęto w Japonii tę pierwszą interpretację. Pierwszy, udokumentowany zapis homofonu karate jako "pusta ręka" (空手) miał miejsce w sierpniu 1905 w książce Karate Kumite, autorstwa Chōmo Hanashiro.

Kyokushin (jap. 極真, kyokushin?) - pełnokontaktowy styl japońskiej sztuki walki, karate, stworzony przez Masutatsu Ōyamę. Jest to także sport walki.

Kata (układ formalny) (jap. 型, kata, dosł. forma ścisła) – wysoce sformalizowany rodzaj ćwiczeń stosowanych w wielu tradycyjnych sztukach i sportach walki, szczególnie z grupy budo, jak również taekwondo (gdzie naszą one nazwę tul w wersji ITF, poomse w WTF a hyeong w niektórych innych organizacjach), taijiquan i innych. Są to sekwencje technik ataku i obrony, połączone z określonym poruszaniem, przyjęciem ściśle określonej pozycji i sposobu oddychania. Niektóre techniki w kata mają charakter wyłącznie symboliczny. Kata są bardzo ważną częścią programów nauczania dla wielu sztuk i sportów walki, a dla niektórych, zwłaszcza tych, gdzie kontakt broni z ciałem przeciwnika stanowiłby realne zagrożenie, stanowią ćwiczenia podstawowe.

Karate jest sztuką walki stworzoną przez mieszkańców Okinawy jako metoda samoobrony bez użycia broni. Dawniej dla tej sztuki używano nazw te lub tōde. Słowo tōde składa się z dwóch znaków: tō (唐) - japońska wymowa dla chińskiej dynastii Tang i ma znaczenie równoznaczne z "chiński" oraz te lub w udźwięcznieniu de (手) - ręka. Po upadku dynastii Tang, znak 唐 wymawiano jako "kara". Stąd poprzez homofoniczność doszło do zapisu w obecnej postaci i znaczenia "pustej ręki" (空手).

Shōtōkan (jap. 松涛館, shōtōkan) – jeden ze stylów karate. Twórca stylu shōtōkan, Gichin Funakoshi, znany jako surowy i wymagający nauczyciel, rozpowszechnił tę sztukę walki na całym świecie. Pod jego nadzorem, czy raczej w jego szkole, doskonaliło się wielu wybitnych karateków, np. mistrz Nishiyama - prezydent Światowej Federacji Karate Tradycyjnego (ITKF), czy mistrz Nakayama – twórca sportowego karate.

Kihon (基本:きほん) oznacza po japońsku podstawy. W sztukach walki używany jest do określenia zbioru technik podstawowych, zazwyczaj ćwiczonych "w powietrzu", z udziałem partnera lub bez, często w ruchu. Wiele szkół walki zaleca trening kihon na każdym treningu i powtarzanie ciosów, kopnięć, bloków, cięć itp. aż do wyczerpania, by wykształcić tzw. pamięć fizjologiczną (spowodować działania odruchowe i przyzwyczaić mięśnie do właściwego ułożenia). Techniki w Kihon dzielimy na kilka podstawowych grup:

Nazwa karate została zatwierdzona dopiero w 1936 r. przez mistrzów z Okinawy: Kentsū Yabu, Chōmo Hanashiro, Chōshin Chibana, Chōjun Miyagi, Chōki Motobu.

Informacje ogólne

Od momentu powstania sztuka ta ewoluowała. W wielu stylach aspekt realnej walki został zachowany, a nawet rozwinięty (przykładowo kopnięcie okrężne mawashi geri nie występowało w oryginalnej sztuce okinawańskiej). W niektórych jednak stylach sztuka ta zmieniła swój charakter z utylitarnego systemu walki (karate okinawańskie) na system psychofizycznego doskonalenia się, gdzie na pierwszy plan wysuwa się aspekt do - "drogi", którą kroczy się całe życie, jako symbolu niekończącego się procesu dążenia do doskonałości. Stąd spotykamy także nazwę karatedo (pisane także jako karate-do). Koreańskim odpowiednikiem karate niesportowego jest tangsudo, a karate nastawionego na rywalizację - taekwondo.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Shitō-ryū (jap. 糸東流, shitō-ryū) - japoński styl karate utworzony w latach 20. ubiegłego wieku przez mistrza Kenwa Mabuni. Shitō-ryū, obok shōtōkan, gōjū-ryū i wadō-ryū należy do tzw. "wielkiej czwórki" stylów karate-dō.

Obecnie istnieją trzy podstawowe kierunki w karate:

karate jako walka na śmierć i życie (style klasyczne, głównie okinawańskie), czyli tzw. karate tradycyjne. Paradoksalnie, z uwagi na ujęcie karate jako walki na śmierć i życie w stylach tych rzadziej przeprowadza się kumite (sparringi),

karate jako sport z elementami samoobrony (większość stylów), także z przeprowadzaniem zawodów. W ramach tej kategorii stylów trwa zażarta dyskusja na temat zasad, których spójne przyjęcie umożliwiłoby szersze zaistnienie karate na Olimpiadzie. Spory dotyczą m.in. dozwolenia podcięć, kontaktu na głowę, rodzajów ochraniaczy, low-kicków, i innych.

karate jako sposób psychofizycznego doskonalenia. Podejście najbliższe taijiquan, nie nastawione bezpośrednio na aspekt samoobrony czy rywalizacji, jednak z zachowaniem oryginalnych postaw, wielu kata, ruchów.

Ponieważ karate upowszechniło się jako amatorski sport, w większości stylów wykształciła się potrzeba stworzenia szczegółowej hierarchii stopni, aby zmotywować ćwiczących do rozwoju.

Gōjū-ryū (jap. 剛柔流, gōjū-ryū) – sztuka walki karate bojowego wywodząca się z wyspy Okinawa. Termin gōjū-ryū oznacza styl "twardy-miękki".

Tangsudo, w transkrypcji angielskiej tang soo do - koreańska sztuka walki. Mocny wpływ na jej powstanie miało karate oraz systemy chińskie. Tangsudo często określa się jako "koreańskie karate".