Karl Schmidt-Rottluff - Polski Serwis Naukowy

Tablica pamiątkowa na domu Schützallee 136 w Berlinie-Zehlendorf

Tablica pamiątkowa na domu Niedstraße 14 w Berlinie-Friedenau

Ernst Ludwig Kirchner: Grupowy portret (1926): Otto Mueller, Kirchner, Heckel, Schmidt-Rottluff

Znaczek pocztowy 1984
Słoneczniki na szarym tle

Karl Schmidt-Rottluff (ur. 1 grudnia 1884 w Rottluff (obecnie dzielnica miasta Chemnitz), zm. 10 sierpnia 1976 w Berlinie, właściwie Karl Schmidt) – niemiecki malarz i grafik, uważany za klasyka modernizmu i przedstawiciela ekspresjonizmu.

Sztuka zdegenerowana (niem. Entartete Kunst) to termin używany przez nazistów dla określenia sztuki innej niż oficjalna sztuka nazistowskich Niemiec i niezgodnej z nazistowską ideologią. Oficjalna sztuka III Rzeszy opierała się na romantycznym realizmie, a jej celem było głoszenie chwały rasy aryjskiej i potęgi Niemiec. Była ona "czysta rasowo" i tworzona przez "czystych rasowo" twórców w odróżnieniu od "sztuki zdegenerowanej" tworzonej przez artystów "podrzędnych rasowo"; prezentowała klasyczne wzorce piękna, a nie obrazy "zniekształcone i zdeformowane".

Błękitny Jeździec (niem. Der Blaue Reiter) – ugrupowanie artystów-ekspresjonistów, założone w Monachium w grudniu 1911. Nazwa ugrupowania pochodzi od tytułu almanachu, wydawanego przez Wasilija Kandińskiego (Василий Васильевич Кандинский) i Franza Marca.

Karl Schmidt urodził się w miejscowości Rottluff koło Chemnitz w Saksonii. W roku 1905 przybrał nazwisko Schmidt-Rottluff.

W latach 1905-1906 studiował architekturę na Politechnice Drezdeńskiej.

7 czerwca 1905 drezdeńscy studenci architektury Karl Schmidt-Rottluff, Ernst Ludwig Kirchner, Fritz Bleyl i Erich Heckel założyli grupę artystyczną "Die Brücke" (Most) która istniała do roku 1913.

W listopadzie tegoż roku odbyła się pierwsza wystawa prac członków grupy. W roku 1907 historyczka sztuki Rosa Schapire poprosiła o przyjęcie do grupy w charakterze członka nieaktywnego. Schmidt-Rottluff namalował w latach 1911 i 1919 dwa jej portrety.

Ekspresjonizm – terminu tego po raz pierwszy użył dla oznaczenia swojej sztuki francuski malarz J. A. Hervè w 1901 roku nadając tę nazwę cyklowi swoich obrazów wystawionych w Salonie Niezależnych. Kierunek w sztuce rozwinął się na dobre na początku XX w. w Niemczech, ale korzeniami sięga do eksperymentów artystycznych wielkich twórców schyłku XIX w.: Vincenta van Gogha, Edwarda Muncha, Jamesa Ensora i Paula Gauguina, których można określić jako prekursorów ekspresjonizmu.

Modernizm, sztuka nowoczesna, ang. modern art - umowny okres w dziejach sztuki, którego ramy czasowe wyznacza się od lat 60. XIX wieku (w związku z impresjonizmem) do lat 70. XX wieku (konceptualizm). Sztuka nowoczesna silnie związana jest z pojęciem modernizmu w filozofii i zjawiskiem awangardy. Terminu modern art, we w miarę skrystalizowanej formie użył jako pierwszy Joris-Karl Huysman w 1883.

Schmidt-Rottluff uczestniczył 1910 w wystawie grupy „Berliner Sezession”, w roku 1912 w drugiej wystawie monachijskiej grupy „Błękitny Jeździec” (Der Blaue Reiter) i w kolońskiej wystawie „Sonderbundu” (Szczególnego Związku Zachodnioniemieckich Miłośników Sztuki i Artystów).

Erich Heckel (ur. 31 lipca 1883 w Döbeln, zm. 27 stycznia 1970 w Radolfzell am Bodensee) – malarz i grafik niemiecki, należący do nurtu ekspresjonizmu.

Ernest Ludwig Kirchner (ur. 6 maja 1880 w Aschaffenburgu, zm. 15 czerwca 1938 koło Davos) – niemiecki malarz ekspresjonista i grafik, jeden z założycieli grupy Die Brücke (Most).

W roku 1914 został Schmidt-Rottluff przyjęty na członka „Neue Sezession”, która zorganizowała mu pierwszą wystawę indywidualną.

Powołany do wojska, walczył na frontach litewskim i rosyjskim 1915-1918.

1918 poślubił Emy Frisch.

Wczesne dzieła Schmidt-Rottluffa wykazują wpływy impresjonizmu.

Po przeprowadzce do Berlina 1911 w jego malarstwie pojawiły się formy geometryczne, które po roku 1923 zaczęły ustępować płynnym formom okrągłym.

Die Brücke (niem. Most, inne nazwy Brücke lub KG Brücke) – ugrupowanie niemieckich artystów ekspresjonistów, które powstało w Dreźnie w 1905 roku. Założone zostało przez czterech studentów architektury: Fritza Bleyla, Ericha Heckela, Ernsta Ludwiga Kirchnera i Karla Schmidt-Rottluffa. Później dołączyli do nich: Emil Nolde i Max Pechstein (1906) oraz Otto Mueller (1910).

Fritz Bleyl właściwie Hilmar Friedrich Wilhelm Bleyl (ur. 8 października 1880 w Zwickau, zm. 19 sierpnia 1966 w Bad Iburg koło Osnabrück) – niemiecki architekt i malarz należący do nurtu ekspresjonizmu w sztuce niemieckiej.

W roku 1931 został wybrany na członka Pruskiej Akademii Sztuki, w roku 1933 pozbawiony członkostwa. Jego twórczość została 1936 uznana za „sztukę zdegenerowaną”. W roku 1937 608 jego dzieł zostało skonfiskowanych w muzeach Niemiec, 25 z nich pokazano na Wystawie sztuki zdegenerowanej. 20 marca 1939 wiele jego dzieł zostało spalonych na dziedzińcu berlińskiej straży pożarnej. W roku 1941 został obłożony zakazem twórczości malarskiej. Wtedy wyjechał z Berlina do Rottluff. W roku 1943 jego berlińska pracownia została zbombardowana.

1947 Schmidt-Rottluff został powołany na profesora Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie-Charlottenburgu. W dniu 80. urodzin w roku 1964 Schmidt-Rottluff zaproponował stworzenie w Berlinie muzeum Die Brücke. Założył fundację Emy i Karla Schmidt-Rottluffów, której przekazał wiele swoich dzieł. Także Erich Heckel wzbogacił zbiory muzeum, które zostało otwarte 15 września 1967 w Berlinie-Zehlendorf.

Część dzieł Schmidt-Rottluffa znajduje się też w zbiorach muzeum miasta Chemnitz.

Literatura

Gerhard Wietek: Karl Schmidt-Rottluff. Plastik und Kunsthandwerk, Werkverzeichnis. Hirmer, München 2001, ISBN 3-7774-9270-1.

Roland Doschka (wydawca): Deutscher Expressionismus – Karl Schmidt-Rottluff. Meisterwerke aus den Kunstsammlungen Chemnitz. Prestel, München 2005, ISBN 3-7913-3386-0.

Karl Schmidt-Rottluff. Formen & Farbe. Hirmer, München 2007, ISBN 978-3-7774-3455-1.

Gerd Presler: Die Brücke. Rowohlt, Reinbek 2007, ISBN 978-3-499-50642-0.

Internet

Krótka biografia w LeMO

Andreas Gabelmann: Karl Schmidt-Rottluff (Brücke-Museum)

Wybór dzieł w Internecie

Czerwona wieża w parku, 1910 w Städel-Museum

Dwie kobiety, 1914 w Heydt-Museum,Wuppertal

Trzy kobiety nad morzem, 1919 & Krajobraz norweski (Skrygedal), 1911 w Buchheim-Museum

Bez tytułu w kolekcji Frieder Burda)

Karl Schmidt-Rottluff: Portret Rosa Schapire (1911) w Brücke-Museum, Berlin

Karl Schmidt-Rottluff: Portret Rosa Schapire (1919) w Tate Gallery, Londyn

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Karl Schmidt-Rottluff