Karol Świtalski - Polski Serwis Naukowy

Karol Edward Świtalski (ur. 23 października 1902 w Radomsku, zm. 2 czerwca 1993 w Bensheim) – polski duchowny luterański, kapelan Wojska Polskiego.

Życiorys

Syn Karola i Amelii z d. Kaweckiej. W Radomsku ukończył gimnazjum humanistyczne, następnie odbył studia na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego (1924–1929). Ordynowany na duchownego 13 października 1929 w kościele Świętej Trójcy w Warszawie. W latach 1929–1931 był prefektem w seminarium nauczycielskim w Działdowie, administratorem w Łomży (1931–1932)

Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.

Plebania kościoła ewangelicko-augsburskiego w Koninie- budynek z 1840 roku, o formie dużego domu mieszczańskiego lub małego dworku. Fasada pastorówki posiada tympanon z datą budowy budynku (1840) i wstęgą w kształcie kwiata, co charakteryzuje klasycyzm- styl w jakim została zbudowana plebania. Od strony ulicy Kolskiej znajduje się mur, który przylega do płotu zboru.

26 lutego 1931 przyjęty został do rezerwy duchowieństwa wojskowego w stopniu kapelana ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 i powołany do służby czynnej na stanowisko pełniącego obowiązki szefa duszpasterstwa wyznań ewangelickich przy Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu nad Bugiem. Równoczesnie pełnił funkcję tamtejszego administratora zboru cywilnego. 8 grudnia 1935 został mianowany proboszczem przy Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VII w Poznaniu, jako następca ks. Józefa Mamicy. Wprowadzony w urząd 23 lutego 1936 w kościele staroluterskim przy ul. Ogrodowej, z którego w okresie międzywojennym korzystała również cywilna polska parafia ewangelicko-augsburska. Nabożeństwa wojskowe odprawiał 3 razy w miesiącu w sali konfirmacyjnej przy kościele, a raz na miesiącu w kościele, wspólnie ze zborem cywilnym, współpracując z ks. Gustawem Manitiusem. Był zaangażowany w usiłowania wzbudzenia pełnej polskiej świadomości narodowej wśród ewangelickiej ludności w rejonie Kępna, należącej do Kościoła ewangelicko-unijnego, gdzie 6 września 1936 uczestniczył w tworzeniu oddziału Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego i odprawiał nabożeństwa patriotyczne, a także organizował pomoc gwazdkową dla dzieci z Przybyszowa. Parokrotnie odprawiał polskie nabożenstwa w Rawiczu. W latach 1937–1939 był członkiem komitetu redakcyjnego „Głosu Ewangelickiego” (Warszawa). Po wybuchu II wojny światowej został przez okupanta pozbawiony funkcji kościelnych i ukrywał się pod przybranym nazwiskiem jako robotnik rolny i urzędnik.

Diecezja pomorsko-wielkopolska – diecezja Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Diecezja liczy 18 parafii obsługiwanych przez 16 duchownych. Aktualnie siedzibą władz diecezjalnych jest Sopot.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Po powrocie zaraz po ustaniu działań wojennych, pierwsze nabożeństwo odprawił w mieszkaniu w domu PTE przy ul.Kossaka 9 w Poznaniu już 30 marca 1945 starając się wraz ze świeckimi współpracownikami o normalizację życia kościelnego. Mimo starań, nie udało się pozyskać żadnego z kościołów poewangelickich. Dopiero w 1946 parafia otrzymała tymczasowo kaplicę cmentarną przy ul. Grunwaldzkiej, która służyła następnie niemal 60 lat, aż do wybudowania kościoła Łaski Bożej. Ks. Karol Świtalski w 1946 wznowił nabożeństwa w Lesznie, przyczynił się do powstania nowych polskich parafii w Gorzowie Wielkopolskim i w Szczecinie, podejmował działania na rzecz organizacji parafii w Zielonej Górze. Po 23 września 1948 zrezygnował z pracy w Poznaniu i objął administrację parafii w Gorzowie Wielkopolskim i w Szczecinie, a 4 lipca 1950 rozpoczął pracę w parafii w Koninie, nadal mieszkając w Poznaniu (ponieważ plebania w Koninie została zajęta) i obsługiwał również zbory Grodziec, Izbica Kujawska, Koło, Sompolno i Zagórów. Około 1960 został konseniorem (zastępcą seniora) diecezji pomorsko-wielkopolskiej.

Kępno (niem. Kempen), miasto w województwie wielkopolskim, w Kaliskiem, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Niesobem, siedziba powiatu kępińskiego i gminy Kępno.

Kapelan – duchowny w Kościele rzymskokatolickim, prawosławnym, greckokatolickim, anglikańskim i ewangelickim, spełniający funkcje liturgiczne przy kaplicy zakonnej, szpitalnej lub przydzielony przez władzę kościelną do obsługi duszpasterskiej pewnej grupy osób lub środowisk (np. kapelan wojskowy, więzienny, szpitalny, uczelniany). Kapelanem nazywany bywa także duchowny diecezjalny bądź zakonny pomagający biskupowi przy czynnościach biskupich i będący jego sekretarzem.

Z powodów rodzinnych w czerwcu 1964 wyjechał do Niemiec Zachodnich, gdzie w miarę możności nadal działał w polonijnym duszpasterstwie, zwłaszcza w okolicach Frankfurtu nad Menem. Utrzymywał kontakt z Polskim Kościołem Ewangelicko-Augsburskim na Obczyźnie w Anglii i wysyłał teksty do „Posła Ewangelickiego” w Londynie. Za starania o sprawę polską otrzymał Medal XV-lecia Związku Żołnierzy Kresowych.

Kaplica ewangelicko-augsburska w Poznaniu, to dawna neogotycka kaplica cmentarna, po II wojnie światowej wiele lat służąca jako świątynia parafii ewangelicko-augsburskiej w Poznaniu.

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Lesznie, to zbór Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, założony w 1926 r., lecz tradycją sięgający XVI i XVII w. Należy do diecezji pomorsko-wielkopolskiej. Kaplica mieści się przy ul. Paderewskiego 11, biuro parafialne przy ul. Paderewskiego 10.

Awanse służbowe

kapelan rezerwy – 26 lutego 1931 r. ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 r. i 1 lokatą w duchowieństwie wojskowym wyznania ewangelicko-augsburskiego

Osobny artykuł: Tytulatura duchowieństwa wojskowego II RP.

Przypisy

Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 3 z 26.03.1931 r.

Bibliografia

Krzysztof Jan Rej, Ewangelicka służba duszpasterska w Wojsku Polskim 1919-1950, pod red. nauk. Elżbiety Alabrudzińskiej, Warszawa, Ewangelickie Duszpasterstwo Wojskowe, 2000

Jerzy Domasłowski, Kościół Ewangelicko-Augsburski w Poznaniu i w Zachodniej Wielkopolsce w latach 1919-2005, Poznań 2005, Parafia Ewangelicko-Augsburska w Poznaniu, ISBN 83-922889-0-4

Andrzej Mendrok, Historia Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Koninie, Konin, [Parafia], 2006, ISBN 83-916462-7-0.