Karol August - Sachsen-Weimar-Eisenach

Karol August (Sachsen-Weimar-Eisenach)

Karl (Carl) August von Sachsen-Weimar-Eisenach (ur. 3 września 1757 w Weimarze, zm. 14 czerwca 1828 tamże). Był od 1758 księciem, a od 1815 wielkim księciem (Großherzog) Sachsen-Weimar-Eisenach, jednak do 1775 rządy sprawowała jako regent jego matka Anna Amalia von Braunschweig-Wolfenbüttel.

Karl Wilhelm Friedrich von Schlegel (ur. 10 marca 1772, zm. 12 stycznia 1829) - niemiecki poeta, krytyk literacki, językoznawca i filozof. Jeden z twórców współczesnego językoznawstwa. Interesował się też literaturoznawstwem. Brat Augusta Wilhelma Schlegela. Razem z Novalisem, Augustem Wilhelmem Schlegelem, Friedrichem Wilhelmem Josephem Schellingiem uchodzi za najwybitniejszego przedstawiciela romantyzmu jenajskiego. Jest uznawany za twórcę pojęcia ironii romantycznej. Pisał teksty o tematyce społeczno obyczajowej lub historycznej.

Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling (ur. 27 stycznia 1775 r. w Leonbergu, zm. 20 sierpnia 1854 r. w Bad Ragaz) – niemiecki filozof, jeden z trzech głównych przedstawicieli klasycznego idealizmu niemieckiego (obok Hegla i Fichtego), inicjator romantyzmu.

Życiorys

Karol August był najstarszym synem księcia Ernsta Augusta II. Konstantina i jego małżonki Anny Amalii (księżniczki Braunschweig-Wolfenbüttel). Ojca stracił mając jeden rok i pod opieką matki, kobiety mądrej, inteligentnej i wrażliwej artystycznie, wychowanie synów powierzono między innymi politykowi i dyplomacie Johannowi Eustachemu von Schlitz, (zwanemu hrabia Görtz) oraz poecie Wielandowi.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – niemiecki filozof, twórca klasycznego systemu idealistycznego.

Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej.

1774 powracając z podróży edukacyjnej do Paryża pod opieką hrabiego Görtz książę spotkał się ze znanym poetą Johannem Goethe, którego przy tej okazji zaprosił do Weimaru. Dnia 7 listopada 1775 Goethe przybył do Weimaru, między nim a osiem lat młodszym księciem rozwinęła się wkrótce głęboka przyjaźń. Książę powierzał mu wysokie stanowiska urzędowe, a 1782 uzyskał dla Goethego cesarski patent szlachecki (von Goethe).

Regent – uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków, np. z powodu małoletności, nieobecności w kraju lub poważnej choroby.

Wojna siedmioletnia (1756-1763) – wojna pomiędzy Wielką Brytanią, Prusami i Hanowerem a Francją, Austrią, Rosją, Szwecją i Saksonią. Była to pierwsza wojna o zasięgu światowym – walki toczyły się w Europie, Ameryce Północnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W późniejszej fazie konfliktu do wojny przyłączyły się Hiszpania i Portugalia oraz starająca się początkowo zachować neutralność Holandia, której siły zostały zaatakowane w Indiach. W związku z tym wojna ta może być uznana za wojnę hegemoniczną.

1786 książę podjął służbę w armii pruskiej. Brał udział w kampanii w Holandii, w wojnie prusko-francuskiej, oraz w wojnach napoleońskich. Dosłużył się stopnia generała lejtnanta.

1804 syn księcia Karl Friedrich pojął za żonę wielką księżną Marię Pawlowną, córkę rosyjskiego cara Pawła I. Damą dworu Marii Pawłownej była baronowa Henrietta von Pogwisch, matka Ottilie, przyszłej żony Augusta, syna Goethego. Książ Karol August starał się utrzymywać dobre stosunki polityczne z Prusami i Rosją. 1815 na kongresie wiedeńskim, korzystając z poparcia cara rosyjskiego, uzyskał podniesienie do rangi wielkiego księcia (niem. Großherzog), jednocześnie uzyskał znaczne powiększenie swego terytorium. Okresowo Goethe brał udział w kongresie jako uprawniony minister księstwa.

Order Orła Białego – najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej, nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, położone zarówno w czasie pokoju jak i w czasie wojny. Nie dzieli się na klasy. Nadawany jest najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych.

Księstwo powstałe z podziału ziem linii ernestyńskiej Wettynów. Stolicą było miasto Weimar. W 1741, po przyłączeniu Eisenach, przekształcone w księstwo Sachsen-Weimar-Eisenach, a od 1809 - wielkie księstwo Sachsen-Weimar-Eisenach.

Działalność życiowa

Gdy księżna Anna Amalia 3 września 1775, jako matka-regentka, przekazała formalnie władzę swemu pełnoletniemu synowi Karolowi Augustowi, finanse państwa były w stanie krytycznym spowodowanym przez wojnę siedmioletnią (1756-1763) oraz na skutek nadmiernych wydatków na utrzymanie dworu książęcego. Na domiar złego zamek książęcy (niem. Weimarer Stadtschloss) był zniszczony na skutek pożaru po rozruchach społecznych w 1774 i wymagał odbudowy, która została zrealizowana (pod kierownictwem J. Goethego) dopiero w latach 1789-1796.

Kongres wiedeński (zwany również, ze względu na ogromną liczbę bali Tańczącym Kongresem) – konferencja międzynarodowa przedstawicieli 16 największych państw europejskich, trwająca od września 1814 r. do 9 czerwca 1815 r. w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wypracowania nowych zasad ładu kontynentalnego.

Johann Eustach von Görtz, właściwie: J.H. hrabia von Schlitz, zwany J.H. von Görtz (ur. 5 kwietnia 1737 w Schlitz, zm. 7 sierpnia 1821 w Ratyzbonie) - pruski dyplomata i polityk.

Karol August przeszedł do historii, wzorując się na działalności swej matki oraz podążając za sugestiami swego przyjaciela J. Goethego, jako mecenas kultury niemieckiej i dobroczyńca poetów. Później ta epoka została określona jako Klasycyzm Weimarski (niem. Weimarer Klassik). Początki pochodziły od Wielanda, następny był Goethe, a po nim przybył Johann Herder, z którym jednak wynikały nieporozumienia spowodowanego jego zbyt demokratycznymi poglądami. Później przybył do Weimaru również Friedrich Schiller. Do Weimaru należało miasto Jena, gdzie w tym czasie działali Johann Gottlieb Fichte, Hegel, Schelling, oraz bracia Schlegel tworząc drugie centrum literatury i filozofii.

Karoline Jagemann von Heygendorff (Henriette Karoline Friedericke Jagemann von Heygendorff) (ur. 25 stycznia 1777 w Weimarze; zm. 10 lipca 1848 w Drezdnie) była jedną z najwybitniejszych aktorek dramatycznych i śpiewaczek swego czasu (w Niemczech).

Johann Wolfgang von Goethe [ˈjo:han ˈvɔlfɡaŋ fɔn ˈɡø:tə] (ur. 28 sierpnia 1749 we Frankfurcie nad Menem, zm. 22 marca 1832 w Weimarze) – najwybitniejszy niemiecki poeta okresu romantyzmu i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk, wolnomularz.

Potomstwo księcia

Karol August miał w małżeństwie siedmioro dzieci, z czego troje zmarło wkrótce po urodzeniu. Znana aktorka i śpiewaczka, zresztą 20 lat młodsza, Karoline Jagemann urodziła mu 1806 syna Karola. Oprócz tego jakoby był ojcem przynajmniej 38 dzieci pozamałżeńskich.

Johann Gottfried von Herder (ur. 25 sierpnia 1744 w Morągu, zm. 18 grudnia 1803 w Weimarze) – niemiecki filozof, pastor i pisarz, którego poglądy wpłynęły znacząco na późniejszy rozwój idei narodu (koncepcja Volk) oraz filozofii i historii kultury. Był jednym z klasyków weimarskich.

Anna Amalia, księżna Sachsen-Weimar-Eisenach (* 24 października 1739 w Wolfenbüttel; † 10 kwietnia 1807 w Weimarze) była piątym dzieckiem z trzynaściorga pary książęcej Karola I (Braunschweig-Wolfenbüttel) (1713–1780) i Philippine Charlotte (urodzonej von Brandenburg-Preußen) (1716–1801).

Pomnik

Pomnik dłuta Adolfa von Donndorf 1872 w Weimarze przedstawia księcia dosiadającego konia.

W 1763 został odznaczony Orderem Orła Białego.

Przypisy

Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 203.