Karol Kryński - Polski Serwis Naukowy

Karol Kryński ps. Waga (ur. 13 kwietnia 1900 w Warszawie, zm. 5 sierpnia 1944 tamże) – polski malarz awangardowy, uczestnik wojny 1920, kapitan rezerwy. Podczas powstania warszawskiego dowódca III batalionu Oddziałów Wojskowych Powstańczego Pogotowia Socjalistów im. Stefana Okrzei. Zginał w walkach na Woli, raniony śmiertelnie na barykadzie przy ul. Wolskiej i Młynarskiej.

Szkoła Sztuk Pięknych – uczelnia artystyczna, otwarta w Warszawie w 1844 i przyłączona do Gimnazjum Realnego. Posiadała trzy wydziały: architektury, rzeźby i malarstwa.

Organizacja Socjalistyczno-Niepodległościowa "Wolność" - niepodległościowa organizacja konspiracyjna członków Polskiej Partii Socjalistycznej działająca w Winie (pod okupacją litewską i radziecką) a następnie w Warszawie w okresie 1939 - 1941 r.

Życiorys

Syn Czesława prawnika i urzędnika i Marii z domu Poziomskiej. W lutym 1917 ukończył VI klas w gimnazjum W. Górskiego w Warszawie. Jednocześnie w okresie 1915 - 1917 uczęszczał do Szkoły Nauk Zdobniczych i Malarstwa. W gimnazjum należał do tajnego skautingu. Od listopada 1916 został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Po ukończeniu szkół, w 1917 podjął studia w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie. Podjął również naukę jako wolny słuchacz na kursie humanistycznym Towarzystwa Kursów Naukowych. W 1918 przez pewien czas słuchacz szkoły podchorążych POW.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Obwód III Wola kryptonimy: "Szesnastka", "16" (w ramach SZP),"43" (w ramach ZWZ/AK), "XXIII" (od 15 czerwca 1944), "III" (od 9 sierpnia 1944) – terytorialna jednostka organizacyjna okręgu warszawskiego Armii Krajowej działająca w okresie okupacji niemieckiej w Polsce na części dzielnicy Wola. Oddziały wojskowe obwodu wzięły udział w powstaniu warszawskim.

Od listopada 1918 służył w 1 Okręgowym Warszawskim Pułku późniejszym 21 pułku piechoty jako pisarz batalionu, później starszy szeregowy. Następnie pełnił funkcję p.o. dowódcy plutonu 32 pułku piechoty. W 1919 (lipiec - październik) skończył uzupełniający kurs w Szkole Podchorążych Piechoty a od grudnia 1919 m.in.dowódcą plutonu, adiutantem batalionu 8 pułku piechoty Legionów. Awansowany na porucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919. Od marca 1920 był dowódcą II batalionu, a od sierpnia 1920 dowódcą konnego wydziału wywiadowczego i oddziału sztabowego. Za czyny podczas wojny odznaczony Krzyżem Walecznych.

Konstruktywizm - kierunek w sztuce abstrakcyjnej powstały w r. 1913 w Rosji, nieco później w Holandii i wreszcie w całej Europie, do USA dotarł po I wojnie światowej.

Polska Organizacja Wojskowa, POW – tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup Polskich Drużyn Strzeleckich i Związku Walki Czynnej w celu walki z rosyjskim zaborcą. Początkowo bezimienna, od października 1914 zaczęła używać nazwy POW.

W styczniu 1921 bezterminowo urlopowany z wojska. Prawdopodobnie ukończył wówczas kurs maturalny dla wojskowych. Podjął pracę jako artysta malarz. Uczestniczył w awangardowych, lewicowych inicjatywach plastycznych konstruktywizmu polskiego. W 1923 uczestniczył w Wilnie w organizowaniu "Wystawy Nowej Sztuki". W wyniku wystawy ukształtowała się grupa "Blok Kubistów, Suprematystów i Konstruktywistów", w której uczestniczył. Po rozpadzie grupy w 1926 był członkiem grupy plastyków i architektów „Praesens". W 1928 studiował krótko w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.

Andrzej Krzysztof Kunert (ur. 12 października 1952 w Warszawie) – polski historyk, od 2010 sekretarz generalny Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

W 1932 mianowany kapitanem rezerwy ze starszeństwem od 2 stycznia 1932 i przydziałem do 1 pułku piechoty Legionów.

Ok 1934 wyjechał do Brazylii, gdzie do 1937 był nauczycielem języka polskiego i rysunków. Po powrocie do Polski ponownie zajął się malarstwem i grafiką. Był m.in. autorem dekoracji ściennych na statku "MS Batory".

W trakcie wojny obronnej we wrześniu 1939 był dowódcą kompanii w 1 pułku piechoty Legionów. Po ucieczce z transportu jenieckiego na terenie okupacji sowieckiej, przedostał się do Wilna, gdzie wstąpił do Organizacji Socjalistyczno-Niepodległościowej "Wolność". W tym czasie pracował dorywczo jako ilustrator w dzienniku "Prawda Wileńska". W 1942 powrócił do Warszawy, gdzie został dowódcą - szkoleniowcem III batalionu Gwardii Ludowej WRN na Woli.

III Batalion OW PPS im. Stefana Okrzei – batalion Oddziałów Wojskowych Pogotowia Powstańczego Socjalistów; istniał od maja 1940 do sierpnia 1944. W ramach akcji scaleniowej z Armią Krajową został włączony w 1942 w skład III rejonu Obwodu Wola Armii Krajowej. Od 1 sierpnia batalion uczestniczył w walkach na Woli: w obronie barykady na ul. Wolskiej oraz zajezdni tramwajowej przy ul. Młynarskiej. W trakcie trwających od 1 do 5 sierpnia walk poniósł ciężkie straty; niemal 60% jego członków zostało zabitych lub zmarło wskutek odniesionych ran. Plutony batalionu weszły częściowo skład "3 kompanii wolskiej" zgrupowania "Leśnik" i uczestniczyły w walkach na Muranowie i Starym Mieście oraz w składzie batalionu "Stefan" na Śródmieściu-Południe. Z części żołnierzy utworzono kompanię "Wola" w VI Batalionie Milicji PPS, który wypełniał zadania pomocnicze na Starym Mieście, a następnie, do 3 października 1944, w Śródmieściu.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

W powstaniu 1944 był dowódcą III batalionu Oddziałów Wojskowych Pogotowia Powstańczego Socjalistów w Obwodzie Wola Okręgu Warszawa AK.

Trzeciego dnia powstania, został ciężko ranny w czasie obrony barykady przy skrzyżowaniu ul. Wolskiej i ul. Młynarskiej. Zmarł 5 sierpnia z odniesionych ran, w szpitalu Karola i Marii Szlenkierów przy ul. Leszno 136. Rozkazem dowódcy AK nr 424 z 18 września 1944, odznaczony pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari „za wyjątkową odwagę osobistą i dodatni wpływ na otoczenie podczas walk”.

Pseudonim (z gr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

W 1946 został ekshumowany i pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Jego grób znajduje się w kwaterze 21A, rząd 6, grób 2.

Przypisy

Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924, s. 122, 478.
Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik Biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, Tom 2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 99.
Irena Kossowska: Między tradycją i awangardą. Polska sztuka lat 1920. i 1930 (pol.). [dostęp 28 lutego 2010].
Rocznik Oficerski Rezerw. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934, s. 12, 414.
Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, Tom IV. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 1997, s. 66.
Spis pochowanych na Powązkach Wojskowych (d. Cmentarzu Komunalnym Powązki) w Warszawie (pol.). [dostęp 7 marca 2010].

Bibliografia

Kunert A.K., Słownik Biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, Tom 2 Warszawa 1987 ISBN 83-211-0873-3.

Rocznik Oficerski Rezerw Warszawa 1934.

Rocznik Oficerski 1924, Warszawa 1924.

Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego, Tom 3, Warszawa 1992, ISBN 83-900412-7-8.