Karol Maleczyński - Polski Serwis Naukowy

Karol Maleczyński (ur. 28 października 1897 w Grębowie koło Tarnobrzega, zm. 20 lipca 1968 we Wrocławiu) – polski historyk (mediewista), paleograf i tłumacz.

Życiorys

herb Wrocławia wg projektu Maleczyńskiego

Przed II wojną światową był profesorem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i członkiem Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego we Lwowie a także archiwistą Archiwum Państwowego we Lwowie (w latach 1925–1939). Po przymusowym wysiedleniu ze Lwowa i od przybycia 21 maja 1945 do Wrocławia był organizatorem i później dyrektorem Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego. W zakresie zainteresowań prof. Maleczyńskiego były m.in. – obok średniowiecza i początków polskiej państwowości – dzieje Śląska; był m.in. autorem herbu Wrocławia, przyjętego jako obowiązujący od 1948, aż do zmiany w 1990: połowy czarnego orła śląskiego na złotym polu i połowy białego orła polskiego na polu czerwonym.

Paleografia – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i "rozszyfrowywaniem" (odczytywaniem) dawnego pisma np. tekstura, bastarda, antykwa. Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk "dających poznawać historię" (Lelewel). Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Studiował historię we Lwowie na UJK u prof. Stanisława Zakrzewskiego, później podjął pracę naukową na tym uniwersytecie (tamże poznał przyszłą swą żonę, Ewę Maleczyńską (1900–1972), również historyka i profesora UWr) pod kierunkiem S. Zakrzewskiego i O. Balzera. W 1939 miała się ukazać monografia "Bolesław III Krzywousty" jego pióra, ale wybuch wojny pogrzebał te plany; ukazała się ona (pod redakcją W. Korty i A. Gieysztora) dopiero po śmierci autora, w 1975, na podstawie zachowanych fragmentów rękopisu dzieła oraz innych opracowań autora na ten sam temat (m.in. popularno-naukowego opracowania "Bolesław Krzywousty: zarys panowania" wydanego w Krakowie w 1947). Przetłumaczył na język polski liczne źródła historyczne, m.in. "Kronikę polską" Galla Anonima.

Mediewistyka – dyscyplina historyczna zajmująca się różnymi zagadnieniami epoki średniowiecza (m.in. społeczno-gospodarczymi, wojskowo-politycznymi). Współcześnie sięga także do rezultatów badań archeologii i etnografii.

Aleksander Gieysztor (ur. 17 lipca 1916 w Moskwie, zm. 9 lutego 1999 w Warszawie), polski historyk mediewista, uważany za jednego z najwybitniejszych polskich naukowców II poł. XX w.

Na wrocławskim Oporowie znajduje się ulica Ewy i Karola Maleczyńskich (do 1997 pod nazwą ul. Ewy Maleczyńskiej), obok ulic poświęconych innym wrocławskim naukowcom, z których część mieszkała na tym osiedlu (np. Tadeusz Mikulski, Władysław Czapliński, Jan Trzynadlowski, Józef Andrzej Gierowski.

Archiwum Państwowe we Lwowie – powstało w 1908 r. z przekształconego Archiwum Namiestnictwa. Archiwum utworzono w celu przechowywania akt po zlikwidowanych urzędach Galicji, zarówno centralnych jak i terenowych.

Józef Andrzej Gierowski (ur. 19 marca 1922 w Częstochowie, zm. 17 lutego 2006 w Krakowie) – polski historyk, profesor, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, poseł na Sejm PRL IX kadencji.