Karol Sidor - Polski Serwis Naukowy

Karol Sidor (ur. 16 lipca 1901 roku w Ružomberoku - zm. 20 października 1953 roku w Montrealu) – słowacki działacz polityczny, publicysta i pisarz, członek Słowackiej Partii Ludowej (HSĽS), ideolog klerykalnego faszyzmu, dowódca Gwardii Hlinkowej na przełomie 1938/9 roku, premier Słowacji w marcu 1939 roku, ambasador w Watykanie podczas II wojny światowej.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano, łac. Status Civitatis Vaticanae) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie. Najmniejsze państwo świata pod względem powierzchni.

Uczył się w gimnazjum w Ružomberku. Następnie studiował prawo na uniwersytecie w Pradze, a potem w Bratysławie, ale studiów nie ukończył. Jednocześnie zaangażował się w działalność polityczną, zostając w 1920 roku członkiem Słowackiej Partii Ludowej. Był bliskim współpracownikiem księdza Andreja Hlinki. Od 1931 roku był redaktorem naczelnym pism "Slovák" i "Slovenská pravda". W 1934 roku został aresztowany przez władze czechosłowackie i trafił na 7 tygodni do więzienia. W latach 1935-1939 był parlamentarzystą. W 1935 roku doszło między nim i księdzem Jozefem Tiso do silnego konfliktu na tle wysunięcia kandydatów przez HSĽS na prezydenta Czechosłowacji. Po śmierci ks. A. Hlinki w sierpniu 1938 roku, K. Sidor faktycznie przejął przywództwo HSĽS. 6 października Słowacja otrzymała autonomię w ramach Czechosłowacji. Na jej czele stanął ks. J. Tiso, a K. Sidor został jego zastępcą. Od grudnia 1938 r. do marca 1939 roku pełnił funkcję ministra bez teki w rządzie czechosłowackim. Jednocześnie był pierwszym dowódcą nielegalnie działającej Gwardii Hlinkowej. Od 11 do 14 marca sprawował funkcję premiera autonomicznej Słowacji. Do 18 kwietnia był ministrem spraw wewnętrznych niepodległego Państwa Słowackiego. Był przeciwnikiem wprowadzenia wojsk niemieckich na terytorium Słowacji, co uczynił rząd dr Tiso.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Słowacja, Republika Słowacka () – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

Z powodu swoich polonofilskich sympatii (był wielkim zwolennikiem wzmocnienia politycznych związków z Polską) oraz konfliktu z ks. J. Tiso i jego sympatykami został odsunięty od spraw państwowych i wysłany jako ambasador do Watykanu, gdzie przebywał do końca wojny. Jego zwolennicy występowali przeciwko zbrojnej napaści Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku. Następnie wyemigrował do Kanady, gdzie założył Słowacką Radę Narodową na uchodźstwie. W 1947 roku został zaocznie skazany przez władze czechosłowackie na karę 20 lat więzienia.

20 października jest 293. (w latach przestępnych 294.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 72 dni. Jest to początek miesiąca Brumaire we francuskim kalendarzu rewolucyjnym.

Faszyzm (wł. fascismo, od łac. fasces – wiązki, rózgi liktorskie i wł. fascio – wiązka, związek) – doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa (statolatrię, totalitarne silne przywództwo, terror państwowy i solidaryzm społeczny). Faszyzm podkreślał wrogość wobec zarówno liberalizmu, jak i komunizmu. Początkowo nazwa odnosiła się tylko do włoskiego pierwowzoru, później była stosowana wobec pokrewnych ruchów w latach 20. i 30. XX wieku, zwłaszcza narodowego socjalizmu w Niemczech, oraz współczesnych ruchów wywodzących się z partii faszystowskich (neofaszyzm).

Karol Sidor był także prozaikiem i publicystą. Z jego dzieł literackich można wymienić m.in. nowelę "Kliatba nenarodených" (1922 rok), czy powieść historyczną "Kysuca" (1925 rok). Z twórczości publicystycznej największą wartość miały powieść dokumentalna "Cestou po Poľsku" (1927 rok), praca dokumentalno-historyczna "Slováci v zahraničnom odboji" (1928 r.), reportaże "Sedem týždňov" (1935 rok), dokumenty "Masakra v Černovej", "Slovenská politika na pôde pražského snemu 1918 – 1938", czy "Ako vznikal Slovenský štát". W 1947 roku opublikował swoje wspomnienia z Watykanu pt. "Šesť rokov vo Vatikáne".

Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Źródła

http://translate.dc.gov/ma/enwiki/en/Karol_Sidor