Grób Karola Tchorka na Cmentarzu Powązkowskim (kw. 255)

Karol Tchorek (ur. 30 października 1904 w Serocku, zm. 10 kwietnia 1985 w Warszawie) - polski rzeźbiarz, marszand i kolekcjoner sztuki. Projektant pomników, działacz ZPAP, odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Biografia

Karol Tchorek przyszedł na świat 30 października 1904 w Serocku. Wywodził się z biednej rodziny chłopskiej. Wykształcenie ogólne zakończył na 4 klasach gimnazjum. W wieku 15 lat, jako ochotnik, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W swoim rodzinnym mieście pracował m.in. jako piaskarz na Wiśle. Edukację artystyczną rozpoczął w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych i Malarstwa w Warszawie, a kontynuował w stołecznej Szkole Sztuk Pięknych. Jego nauczycielami byli m.in. Jan Szczepkowski i Tadeusz Breyer. Od 1929 roku pozostawał członkiem Spółdzielni Rzeźbiarskiej Forma. Współpracował z Towarzystwem Popierania Przemysłu Ludowego, rozpoczął też kolekcjonowanie wycinanek kurpiowskich. W 1932 był stypendystą Funduszu Kultury Narodowej. Z 1937 pochodzi jego projekt sarkofagu Józefa Piłsudskiego.

W czasie II wojny światowej zniszczeniu uległy dwie pracownie Karola Tchorka - na warszawskim Powiślu i w Broku. Stracił też swój dom i prowadzony przez siebie w latach 1943-1944 Salon Sztuki Nike. Jego działalność kontynuował w okresie 1945-1951. Nike stanowiła de facto połączenie prywatnej galerii sztuki z nieoficjalnym antykwariatem. W roku 1945 wziął udział w I Walnym Zjeździe Delegatów ZPAP w Krakowie, dzięki czemu został sekretarzem Prezydium Zarządu Głównego organizacji. Funkcję tę pełnił w latach 1945-46. W tym czasie pomagał m.in. ludowemu rzeźbiarzowi, Leonowi Kudle, którego prace kolekcjonował. W późniejszym okresie pełnił funkcje kierownicze w Sekcji Rzeźby Okręgu Warszawskiego ZPAP.

W 1949 Karol Tchorek wygrał ogłoszony rok wcześniej przez SARP konkurs na realizację tablic upamiętniających publiczne egzekucje wykonywane w Warszawie podczas II wojny światowej. Do dziś w stolicy Polski znajduje się ok. 200 tablic zaprojektowanych przez artystę. Z kolei w 1952 brał udział w pracach przy MDMie, czego efektem było powstanie płaskorzeźby Macierzyństwo przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie. Z 1959 pochodzi wykonany przez niego pomnik żołnierzy i partyzantów w Ostrowi Mazowieckiej. W 1970 dla brytyjskiego miasta Perth wykonał pomnik żołnierzy polskich, a w 1975 rzeźbę Warszawska jesień, która znajduje się na skwerze Bohdana Wodiczki na tyłach Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie.

Karol Tchorek był żonaty z Zofią z Kochanowiczów. Mieli dwoje dzieci - Mariusza i Olafa. Po II wojnie światowej cała rodzina mieszkała przy ul. Miedzeszyńskiej na Saskiej Kępie w Warszawie.

Wybrane dzieła

Tablica na budynku dawnego więzienia Gestapo w al. Szucha w Warszawie (obecnie Mauzoleum Walki i Męczeństwa)

Warszawska jesień (1975)

Tablice w Warszawie

Jako zwycięzca ogólnokrajowego konkursu z 1948 roku Karol Tchorek stał się projektantem tablic upamiętniających miejsca straceń z okresu II wojny światowej w Warszawie. W mieście znajduje się ok. 200 tablic wykonanych według projektu z 1949. Część z nich zawiera błędne informacje, np. w odniesieniu do liczby ofiar, w związku z czym interwencje podejmowała m.in. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Wykonana została m.in. inwentaryzacja tablic, jednak błędne napisy nie zostały oficjalnie poprawione.