Karol X Filip (ur. 9 października 1757, Wersal - zm. 6 listopada 1836, zamek Graffenberg koło Gorycji, Austria) – hrabia d'Artois, król Francji od 1824 do 1830. Brat Ludwika XVI i Ludwika XVIII, z dynastii Burbonów oraz Madame Klotyldy i Madame Elżbiety.

W młodości Karol był znanym kobieciarzem. Przyjaźnił się we swoją szwagierką Marią Antoniną Austriaczką, plotki głosiły, że był jej kochankiem i ojcem jej najstarszej córki. Karol i Maria Antonina mieli podobne upodobania, oboje grywali amatorsko w teatrze w Petit Trianon. Karol uważany był za najprzystojniejszego w całej rodzinie królewskiej, jego romanse były na ustach wszystkich. Jego najwierniejszą kochanką była Ludwika de Polastron (urodzona d'Esparbès de Lussan) (1764–1804). Ludwika była szwagierką przyjaciółki Marii Antoniny - Yolande de Polastron, później towarzyszyła Karolowi do swojej śmierci nawet w czasie emigracji.

Panowanie

Tabliczka na domu przy 72 South Audley Street, w Londynie, gdzie Karol mieszkał w latach 1805–1814

W czasie rewolucji francuskiej, po upadku Bastylii jego brat Ludwik XVI nakazał mu opuścić Francję. Karol udał się do Rzeszy Niemieckiej, tam przygotowywał wojnę przeciwko rewolucyjnej Francji, potem mieszkał również w Anglii, gdzie gościny udzielił mu król Jerzy III Hanowerski. Po powrocie w 1814 przewodził radykalnej partii ultrasów. Przejął tron po śmierci swojego brata Ludwika XVIII, został koronowany 28 maja 1825 w Reims. Wraz z jego rządami, ograniczono prawa wyborcze do szlachty i bogatych, zastosowano cenzurę wobec lewicowej prasy, dawna emigracja arystokratyczna otrzymała miliard franków odszkodowania na wykup znacjonalizowanej ziemi. Nastąpił również wzrost znaczenia Kościoła dzięki działalności zakonu jezuitów, bractw, misji i pielgrzymek, wprowadzono karę śmierci za świętokradztwo, zawieszono wykłady liberalnych profesorów itp.

Wszystkie te działania spowodowały szybki wzrost liberalnej i republikańskiej opozycji. Gdy więc 26 lipca 1830 król Karol X obalił nowo wybrany gabinet ministrów oraz zawiesił wolność prasy, a policja rozpoczęła niszczenie prorepublikańskich drukarni - w następnym dniu wybuchła w Paryżu tzw. rewolucja lipcowa. Powtórzyły się elementy pierwszej rewolucji: barykady, szturm i zdobycie ratusza, wskrzeszono Gwardię Narodową, a na jej czele stanął znów, jak w 1789, gen. La Fayette. Wojsko przeszło na stronę powstańców, do ruchu ludowego przyłączyli się posłowie i politycy burżuazyjni, powstały nowe władze Paryża. Wreszcie król Karol X w przebraniu kobiecym uciekł do Anglii, abdykując wcześniej na rzecz swego wnuka, Henryka, który jednak nie objął tronu.