Karol Zierhoffer - Polski Serwis Naukowy

Karol Leopold Zierhoffer (ur. 27 września 1924 we Lwowie), filolog i lingwista polski, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Jest synem Augusta Karola (geografa i geologa, profesora Uniwersytetu Poznańskiego) i Małgorzaty ze Schnellenbergów. Studia językoznawcze rozpoczął w czasie II wojny światowej na tajnym Uniwersytecie Lwowskim, m.in. u Zdzisława Stiebera i Marii Dłuskiej. Kontynuował naukę po wojnie na Uniwersytecie Poznańskim, łącząc studia (od czwartego roku) z pracą asystenta w Katedrze Języka Polskiego, kierowanej przez Stanisława Urbańczyka. Po ukończeniu studiów (1949) pozostał na uczelni; w 1958 obronił rozprawę doktorską Nazwy miejscowe północnego Mazowsza, przygotowaną pod kierunkiem Urbańczyka i recenzowaną przez Witolda Taszyckiego. W pracy tej zajął się nazwami miejscowości na Mazowszu w średniowieczu, ukazując dynamikę zmian tych nazw (m.in. z Sieprzec na Sierpc, z Szyroczec na Serock) oraz rozwój osadnictwa.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Pozostawał związany z Zakładem Historii Języka Polskiego w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Poznańskiego do emerytury. W 1963 uzyskał habilitację, w 1977 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, w 1988 profesora zwyczajnego; przez półtora roku był lektorem języka polskiego na Sorbonie w Paryżu (1975-1976). Należy do wielu towarzystw naukowych (m.in. Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk), rad naukowych instytucji i czasopism; w 1994 został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Językowego. Zasiadał również w Komitecie Językoznawstwa Polskiej Akademii Nauk. Wygłaszał laudacje z okazji nadania doktoratów honoris causa Uniwersytetu Poznańskiego wybitnym językoznawcom - Stanisławowi Urbańczykowi i Władysławowi Kuraszkiewiczowi. W 1991 dedykowano mu podwójny tom pisma "Studia Polonistyczne" (tom XVI i XVII), zawierający m.in. bibliografię jego prac w opracowaniu Marii Borejszo.

Maria Dłuska (ur. 24 marca 1900 w Kursku, zm. 30 marca 1992 w Rząsce pod Krakowem) - polska polonistka, językoznawca i teoretyk literatury. Siostra polskiej malarki i projektantki Janiny Dłuskiej.

Onomastyka (ang. onomastics, franc. onomastique, niem. Namenkunde) - dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (zwanych też onimami), czyli odnoszących się do konkretnych przedmiotów, a nie ich klasy. Onomastyka zajmuje się m.in. nazwami miejscowości, imionami, nazwiskami.

Zainteresowania naukowe Zierhoffera obejmują głównie onomastykę, zajmuje się również badaniami nad wyrazami pospolitymi oraz dorobkiem polskiego językoznawstwa. Współpracował ze Słownikiem starożytności słowiańskich. Opracował m.in. bibliografię prac Władysława Kuraszkiewicza (w czterech częściach), Bibliografię onomastyki polskiej za lata 1907-1944, Dorobek językoznawstwa polonistycznego i slawistycznego w Poznaniu w okresie po II wojnie światowej, Dorobek ośrodka poznańskiego w zakresie onomastyki. Z publikacji naukowych można wymienić:

Władysław Kuraszkiewicz (ur. 1905, zm. 10 marca 1997) - językoznawca, slawista, profesor uniwersytetów: KUL, Wrocławskiego i Poznańskiego; autor prac dotyczących historii i dialektów języka polskiego. Zajmował się gwarami przejściowymi białorusko-ukraińskimi .

August Cieszkowski herbu Dołęga (ur. 12 września 1814 w Suchej, zm. 12 marca 1894 w Wierzenicy) – polski ziemianin, hrabia, działacz i myśliciel społeczny i polityczny, filozof mesjanistyczny, jeden z założycieli Ligi Narodowej Polskiej, współtwórca i prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był synem ziemianina. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Berlinie. W 1838 obronił doktorat z filozofii w Heidelbergu. Po studiach odbył kilkuletnią podróż po Europie. Odwiedził Francję, Anglię i Włochy. W 1840 powrócił do kraju i gospodarował w Surchowie (powiat Krasnystaw), by w 1843 przenieść się na stałe do Wierzenicy koło Poznania.

Rekonstrukcja nazewnictwa na mapie województwa płockiego ok. r. 1578 (1958, z A. Wolffem)

Formowanie się nazewnictwa od terminów topograficznych na przykładzie wyrazu "łęg"

O paralelnych nazwach krajów na -y, -i oraz -yja, -ija

Ścieżka i jej synonimy w gwarach i historii języka polskiego

Nazwy miast Wielkopolski (1987, z Zofią Zierhofferową)

Studia z historii i geografii słownictwa polskiego i słowiańskiego

Uwagi o pisowni i fonetyce "Liber Chamorum"

Nazwy zachodnioeuropejskie w języku polskim a związki Polski z kulturą Europy (2000, z Zofią Zierhofferową; nagroda im. Augusta Cieszkowskiego i nagroda Rektora UAM)

Źródła

Stanisław Urbańczyk, 70-lecie profesora Karola Zierhoffera, w: "Język Polski", 1995, str. 342-343

Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, tom IV: S-Ż (pod redakcją Janusza Kapuścika), Ośrodek Przetwarzania Informacji, Warszawa 2002