Karp z Tiatyry - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy świętego katolickiego. Zapoznaj się również z: Święty Karp.

Karp z Tiatyry, Karpus, cs. Muczenik Karp, jepiskop Fiatirskij (Piergamskij) - biskup i męczennik, święty Kościoła ewangelicznego, katolickiego, ormiańskiego oraz prawosławnego.

Żywot świętego

Pochodził z Pergamonu w Azji Mniejszej (obecnie Bergama w Turcji).
Tradycja łacińska i grecka różnią się w szczegółach co do biskupstwa i daty śmierci św. Karpa, jednak dostępne źródła łączą je ze sobą.

Modlitwa za wstawiennictwem świętego (czasem błędnie rozumiana jako modlitwa do świętego) – rodzaj modlitw katolickich, prawosławnych a także części innych wyznań chrześcijańskich, zanoszonych do Boga za pośrednictwem (przyczyną, wstawiennictwem) świętego, często patronów osób modlących się lub uchodzących za szczególnie skutecznych w danych problemach. Występują w wielu wyznaniach.

Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).

Tradycja łacińska

Według tradycji łacińskiej:

Karp był biskupem miasta Gordos w Lidii (obecnie Gördes w Turcji),

śmierć męczeńską poniósł ok. 165 za czasów panowania Marka Aureliusza (161-180) i Lucjusza Werusa (161-169),

wspominany 2 stycznia i 4 kwietnia.

Tradycja grecka

Według tradycji greckiej:

Karp był biskupem Tiatyry,

śmierć poniósł ok. 251 za czasów panowania Decjusza (249-251), co, jak podają źródła historyczne, jest mało prawdopodobne,

wspomnienie obchodzone 13 kwietnia.

Śmierć

Za odmowę kultu cesarzowi i obronę wiary w Pana wraz z diakonem św. Papilasem (Papylus) i jego siostrą św. Agatoniką (Agathonika), po wymyślnych torturach, został ścięty mieczem. Wcześniej śmierć przez chłostę poniósł jego sługa św. Agatodor (Agathodorus), który poddał się jej dobrowolnie. W tym samym czasie śmierć za wiarę ponieśli: Martialis i Izaak oraz 44. Towarzyszy.

Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangeliczne, chrześcijaństwo ewangelikalne – jest jednym z dwóch wielkich nurtów protestantyzmu (obecnie największym, obok ewangelicyzmu), charakteryzującym się specyficzną pobożnością (duchowością) i określonymi poglądami teologicznymi (oprócz pięciu zasad protestantyzmu przyjmuje także tzw. siedem punktów teologii ewangelikalnej). W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które przyjmują się wśród części protestantów ewangelickich. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem. Wspólnoty ewangelikalne łączy wiara w osobistą relację z Jezusem Chrystusem, podkreślenie ostatecznego autorytetu Pisma Świętego w sprawach wiary i życia, również przede wszystkim szczególny typ duchowości, podkreślający konieczność świadomego osobistego nawrócenia (nowe narodzenie) do zbawienia człowieka. Ewangelikaliści uznają bezbłędność Biblii, którą nierzadko interpretują dosłownie. Ewangelikalizm jest zazwyczaj utożsamiany z ewangelizacją polegającą na wywołaniu u słuchacza żalu za grzechy oraz przekazaniu mu wiary w przebaczenie grzechów dzięki ofierze Jezusa Chrystusa na krzyżu.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Tortury

Doradca cesarza, Walery, rozkazał przywiązać Karpa i Papilsa do koni i wlec do Sardes w Lidii. W ślad za męczennikami do Sardes podążył sługa Agatodor, którego Walery postanowił wykorzystać aby nakłonić Karpusa i Papilasa do bałwochwalstwa. Męczeńska śmierć sługi nie złamała ich wiary, więc ponownie przywiązano ich do koni i pognano z Sadres do Pergamonu. Tam kontynuowano sąd i wtrącono świętych do rozpalonego pieca. Razem z nimi weszła w płomienie Agatonika, pragnąca również umrzeć za Chrystusa. Spadł jednak ulewny deszcz, który zgasił ogień. Oprawca wydał ostateczny wyrok - ścięcie mieczem.

Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.

Dzień obchodów

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 13 kwietnia za Martyrologium rzymskim, razem ze wszystkimi wspomnianymi męczennikami, z wyjatkiem Martialisa i Izaaka (osobne wspomnienie). Można również spotkać datę 13 października.

Wśród wyznawców prawosławia kult jest bardziej rozpowszechniony.
Cerkiew prawosławna oraz Apostolski Kościół Ormiański wspomina męczennika Karpusa i trzech Towarzyszy 13/26 października, tj. 13 października według liturgii kalendarza juliańskiego a 26 października wg obwiązującego kalendarza gregoriańskiego.

Bałwochwalstwo, idolatria (gr. eidolon - obraz lub posąg, latreia - kult) – grzech w religiach abrahamowych polegający na oddawaniu czci fałszywym bóstwom (bożkom). W szerszym sensie: przywiązywanie nadmiernej wagi do spraw doczesnych kosztem Boga.

Polikarp ze Smyrny (ur. ok. 69-82, zm. 22 lutego 156 r.) – biskup Smyrny (obecnie Izmir w Turcji), święty katolicki i prawosławny (jako męczennik; scs. Swiaszczennomuczenik Polikarp, jepiskop Smirnskij), zaliczony do Ojców Apostolskich.

Ewangelicy wspominają Świętego 10 stycznia.

Ikonografia

W ikonografii święty zazwyczaj przedstawiany jest w towarzystwie Papilasa, Agatodora i Agatoniki. Odziany jest w czerwone szaty biskupie, przed sobą trzyma Ewangelię.