Karsin - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy wsi gminnej w województwie pomorskim. Zapoznaj się również z: osada Karsin w województwie zachodniopomorskim.

Karsin (kaszb. Kôrsëno) – duża wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Karsin na południowych obrzeżach Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego na Ziemi Zaborskiej. Miejscowość jest siedzibą gminy Karsin.

Karsin – przystanek kolejowy na szlaku Laskowice Pomorskie – Bąk, leżący w miejscowości Karsin. Przed laty Karsin był mijanką. Obecnie tą trasą jeździ tylko jedna para pociągów na dobę. Dodatkowo ze stacji prowadzi bocznica do bazy GS.

Wincenty Rogala (ur. 9 kwietnia 1871 we Wielu, zm. 18 stycznia 1958 tamże) – działacz kaszubski zaangażowany w walkę wyborczą polskich kandydatów do sejmu pruskiego i parlamentu Rzeszy, popularyzator kultury kaszubskiej, powszechnie znany pod pseudonimami Wicek z Wiela, druh Wicek, Grol.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

Miejscowości z prefiksem Kars: Karsinka, Karsino

Nazwy źródłowe miejscowości

kaszb. Karszëno, Kôrsyn, Karszin, niem. Karschin, dawniej Karszin, Karsino, Karsin

Położenie

Karsin leży:

13 km od Czerska.

40 km od Kościerzyny (koleją),

ok. 100 km od Gdańska,

ok. 105 km od Bydgoszczy.

Przez Karsin biegnie linia kolejowa Laskowice Pomorskie-Bąk.

Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie (kasz. Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, ang. Kashubian-Pomeranian Association) - organizacja społeczno-kulturalna, zrzeszająca Pomorzan oraz wszystkie osoby, które utożsamiają się z jej celami statutowymi, przede wszystkim wszechstronnym rozwojem Pomorza.

Wiele (kaszb. Wielé) – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Karsin na południowym krańcu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego nad jeziorem Wielewskim. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Karsin dzisiejszy

Gminna Spółdzielnia w Karsinie

Ulica Długa, która ma 5680 m, jest najdłuższą ulicą (o zwartej zabudowie) we wsi w dawnym województwie gdańskim i prawdopodobnie obecnie najdłuższą w województwie pomorskim. Pozostałe ulice tworzą dzielnice (osiedla) (Działki, Ogrody, Na skarpie, Wybudowania). Według danych urzędu skarbowego parafia Karsin (razem z wioskami Bak, Cisewie) 1 stycznia 2008 liczyła 2601 osob.

Powiat kościerski (kasz. Kòscérsczi kréz) - powiat w Polsce (województwo pomorskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Kościerzyna.

Wda (inaczej Czarna Woda, niem. Schwarzwasser) to rzeka w północnej Polsce, lewy dopływ Wisły. Długość rzeki wynosi 198 km, a powierzchnia dorzecza 2325 km². Ma początek na Równinie Charzykowskiej gdzie wypływa z jeziora Krążno w pobliżu wsi Osława Dąbrowa koło Bytowa. Przepływa przez tzw. kaszubską wielką wodę (jeziora Wdzydze, Gołuń, Radolne, Słupinko i Jelenie). Następnie płynie przez Bory Tucholskie. Uchodzi do Wisły w okolicach Świecia.

Dzielnica Działki powstała w latach 70. i 80. dominuje tam zabudowa wolnostojąca jednak stoi tam kilka bliźniaków i szeregowców oraz jeden blok. Na środku znajduje się niewymiarowe boisko do gry w piłkę nożną i plac zabaw.

Dzielnica Ogrody jest skupiona przy ulicy Ogrodowej (równoległej do ul. Długiej) znajduje się tam kilkanaście domów jednorodzinnych wraz z dużymi ogródkami.

Kultura i edukacja

W Karsinie znajduje się Zespół Szkół nr 1 w Karsinie, kiedyś (przed wojną) były dwie szkoły. Zespół Szkół składa się ze Szkoły Podstawowej im. Wincentego Rogali i gimnazjum im. Rozalii Narloch Szkoła powstała pod koniec XIX wieku. W klasie historycznej szkoły znajduje się regionalna izba pamięci. Absolwentem szkoły był profesor Józef Borzyszkowski.

Friedrich Lorentz, Fryderyk Lorentz (ur. 18 grudnia 1870 w Güstrow w Meklemburgii, zm. 29 marca 1937 w Sopocie) - niemiecki slawista i historyk, wybitny badacz języka, kultury materialnej i historii Kaszubów oraz ich luterańskiego odgałęzienia z Pomorza Zachodniego tzw. Słowińców. .

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Kościół M.B. Różańcowej w Karsinie

Ponadto w Karsinie znajduje się zabytkowy drewniany kościół wybudowany w latach 1904-1906, którego wnętrze pochodzi częściowo ze starego kościoła we Wielu a częściowo z rozebranej kaplicy w Odrach.

Sport

W Karsinie funkcjonuje klub piłkarski Gwiazda Karsin (siedzibę ma jednak w Cisewiu)oraz tenisa stołowego Oskar Karsin. Dodatkowo na sali widowiskowej odbywają się gminne rozgrywki w Futsalu.
W Karsinie również działa zespół tańca nowoczesnego Paradise, którego kierownikiem jest p. Iwona Laska. Zespół ten odnosi znaczne sukcesy na arenie ogólnopolskiej.

Józef Borzyszkowski (ur. 6 lutego 1946 w Karsinie) – polski historyk, profesor dr hab. nauk humanistycznych, senator II kadencji, były wicewojewoda gdański.

Wdzydzki Park Krajobrazowy (kaszb Wdzydzczi Park Krajòbrazny) – obejmuje jezioro Wdzydzkie i kilka mniejszych jezior otoczonych borami. Leśno-pojezierny obszar parku wyróżnia się nieprzeciętnym pięknem krajobrazu. Szata roślinna parku jest różnorodna i dobrze zachowana. W pełni wykształcona jest roślinność wodna i torfowiskowa.

Przemysł

W Karsinie znajduje się głównie zakłady rolno-przemysłowe (np. Rzeźnia, piekarnia). Jednakże jest też zakład produkujący słupy energetyczne oraz drobne zakłady usługowe. W Karsinie działa również (relikt minionej epoki) Gminna Spółdzielnia lecz z typowego peerelowskiego GS-u została sama nazwa (i tradycja).

Zespół Szkół nr 1 w Karsinie składa się ze Szkoły Podstawowej im Wincentego Rogali i Gimnazjum im. Rozalii Narloch. Szkoła w Karsinie powstała w pod koniec XIX wieku. Obecny budynek został wybudowany w 1910 (stara część) i 1999 (nowa część) roku. Obecnie w szkole mieści się 20 klas lekcyjnych. W sali nr 16 znajduje się Regionalna Izba Pamięci, w której zostały zgromadzone różne przedmioty związane z historią Karsina i okolic. Znani absolwenci:

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Znani mieszkańcy

prof. Józef Borzyszkowski

Rozalia Narloch

Przypisy

F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem"
"Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych" pod. redakcją Andrzeja Chludzińskiego, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 2006 ISBN 978-83-87258-86-3

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Karsin (historia) Uwaga strona zawiera błędy i nieścisłości!

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi