Kartografia - Polski Serwis Naukowy

Mapa Europy wykonana przez Abrahama Orteliusa w 1595

Mapa ilustrowana

Kartografia – dziedzina nauki o mapach (w tym o atlasach, globusach, modelach plastycznych – mapach plastycznych itp.), teorii map, metodach ich sporządzania i użytkowania; jak również dziedzina działalności organizacyjnej i usługowej, związanej z opracowywaniem, reprodukcją i rozpowszechnianiem map.

Logika (gr. λόγος, logos - rozum) nauka normatywna, analizująca źródła poznania pod względem prawomocności czynności poznawczych z nimi związanych. Zajmuje się badaniem ogólnych praw, według których przebiegają wszelkie poprawne rozumowania, w szczególności wnioskowania. Logika, jako dyscyplina normatywna, nie tylko opisuje jak faktycznie przebiegają rozumowania, ale także formułuje twierdzenia normatywne, mówiące o tym, jak rozumowania powinny przebiegać.

Mapa (z łac. mappa – obrus) – uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego), wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w historii, geografii i geodezji. Najstarszą znaną mapą jest mapa na ścianie w anatolijskiej osadzie Çatalhöyük.

Pod pojęciem kartografii rozumie się także dziedzinę, zajmującą się przekazywaniem informacji, które są odniesione do przestrzeni (głównie geograficznej) a zakodowanych w formie graficznej lub cyfrowej.

Według Brytyjskiego Towarzystwa Kartograficznego Kartografia "to nauka, sztuka i technologia sporządzania map oraz ich badanie jako dokumentów nauki i dzieł sztuki".

W Polsce wraz z geodezją stanowi jedną z dyscyplin nauk technicznych.

Topografia (z gr.: τόπος topo-, "miejsce" i γράφω graphia, "opisywanie") – dział geografii zajmujący się badaniem kształtu i rysów (cech) powierzchni Ziemi lub innych planet, księżyców i planetoid.

Renesans lub odrodzenie – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).

Kształtowała się w trzech okresach historycznych:

od czasów starożytnych do renesansu

od połowy XVI do połowy XX wieku

od połowy XX wieku

Działy kartografii

Do najczęściej wyróżnianych działów kartografii można zaliczyć:

kartoznawstwo - wiedzę o mapach ich właściwościach i formułach,

kartografię matematyczną - zajmującą się teorią odwzorowań kartograficznych,

redakcję i opracowanie map

reprodukcję kartograficzną

topografię,

kartometrię - zajmującą się zasadami i metodami pomiarów na mapach,

historię kartografii,

kartologię - uważaną za nadbudowę teoretyczną kartografii praktycznej. Kartologia korzysta z ustaleń logiki, semiotyki, prakseologii, psychologii, teorii informacji.

Zobacz też

Zobacz hasło kartografia w Wikisłowniku

kartografia geologiczna

kartografia jako technika wizualizacji

Linki zewnętrzne

Strona o kartografie Johannie Georgu Rothaugu

Przypisy

↑ Nowa Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1995, tom 3, s. 294.
Wiesław Ostrowski, Jacek Pasławski: Przedmiot kartografii i jej powiązania z innymi naukami. W: Wprowadzenie do kartografii i topografii. Jacek Pasławski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Nowa Era, 2006. ISBN 83-7409-229-7.