Kasper von Saldern - Polski Serwis Naukowy

Kasper von Saldern (ros. Каспар фон Сальдерн), (ur. 11 lipca 1711 w Apenrade – zm. 31 października 1786 w Gut Schierensee) – dyplomata niemiecki w służbie holsztyńskiej (do 1763) i rosyjskiej (do 1773). Ambasador rosyjski w Rzeczypospolitej od kwietnia 1771 do sierpnia 1772, przywódca różokrzyżowców rosyjskich.

Holsztyn (niem. Holstein) to historyczna kraina położona na południe od dzielącej go od Szlezwiku rzeki Eider, zamieszkana w średniowieczu od Zachodu przez plemiona północnych Sasów(Nordalbingów) a od Wschodu przez słowiańskich Wagrów ze związku Obodrytów. Przejściowo Nordalbingów zostali deportowani, a cały obszar był przyznany Obodrytom pod wodzą Drożko. Od roku 1111 hrabstwo cesarstwa rzymskiego. Od 1474 przekształcone w księstwo. Jeden z książąt Holsztynu, Karl Peter Ulrich von Holstein-Gottorp był w roku 1762 carem Rosji, znanym jako Piotr III Romanow. Aż do roku 1806 Holsztyn należał do Rzeszy, choć wcześniej znajdował się w strefie wpływów duńskich. Obecnie południowa część niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn.

Hrabia Nikita Iwanowicz Panin (ros.Ники́та Ива́нович Па́нин), (ur. 29 września 1718 w Gdańsku, zm. 11 kwietnia 1783 w Sankt Petersburgu) – polityk rosyjski, bliski współpracownik cesarzowej Katarzyny II, minister spraw zagranicznych Rosji w latach 1764-1780.

Czołowy minister rosyjski Nikita Panin uważał go za swego najzdolniejszego współpracownika. Obaj chcieli uniknąć rozbiorów Polski, by Rosja zachowała kontrolę nad całym terytorium RP.

W końcu 1770 roku, widząc bankructwo swej misji dyplomatycznej w Warszawie, Saldern zaczął zachowywać się bardzo brutalnie, czym ostatecznie zrażał wszystkich myślących jeszcze o porozumieniu z Rosją. W końcu września 1770 roku Salder oświadczył, że czas układów z Polakami minął już (od czerwca wiedział już o planach I rozbioru), a teraz Polacy powinni już tylko wyczekiwać biernie decyzji mocarstw ościennych.

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.

Różokrzyż – termin odnoszący się do ruchu i nauki głoszonej przez kontynuatorów starożytnych szkół misteryjnych, jacy pojawili się na przestrzeni XV wieku, a którzy nawiązywali do idei zawartych w tradycjach gnostyckich głoszonych wcześniej m.in. przez esseńczyków, manichejczyków, katarów. Pierwsze dokumenty związane z tym ruchem pochodzą z XVII wieku.

Był odznaczony Orderem Orła Białego.

Źródło

Historia Dyplomacji Polskiej - tom II 1572-1795, PWN Warszawa 1981, s. 526.

Przypisy

Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 206.