Ten artykuł dotyczy katalogu astronomicznego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Gromada kulista M80 w Skorpionie

Katalog Messiera – katalog astronomiczny zawierający obiekty na niebie, opublikowany przez Charlesa Messiera w 1774. Ostateczna wersja Messiera wydana w 1784 zawiera 103 obiekty. Od tego czasu jeszcze 7 innych obiektów, odkrytych później przez Messiera i jego współpracownika Pierre Méchain'a, zostało dodanych do listy, ostatni w 1966.

Messier był poszukiwaczem komet. Patrząc przez teleskop, dostatecznie bliskie komety można odróżnić od gwiazd tym, że wyglądają jak niewyraźne plamki. Za to gwiazdy są tak daleko, że w sprawnie działającym teleskopie widoczne są tylko jako punkty światła.

Messierowi i innym astronomom przeszkadzało to, że na niebie w swoich teleskopach widzieli inne niewyraźne plamki, które jednak nie mogły być kometami, gdyż nigdy nie zmieniały swojej pozycji. To znaczyło, że te obiekty nie mogły krążyć po orbicie wokółsłonecznej dookoła słońca, tak jak komety.

W roku 1771 Charles Messier podjął się skatalogowania wszystkich niewyraźnych plamek widzianych na niebie przez ówczesne teleskopy. Miał na celu zmniejszenie ilości fałszywych odkryć i ułatwienie pracy poszukiwaczom komet. Pierwsza wersja katalogu została opublikowana w 1774, a ostateczna w 1784. Wszystkie obserwacje Messier prowadził w Paryżu, przez co cały katalog obejmuje obiekty położone nie dalej niż 40 stopni deklinacji południowej.

Messier w swojej epoce mógł tylko snuć hipotezy co do prawdziwej natury i odległości obiektów w swoim katalogu. Pełne zrozumienie ich właściwości wymagało ogromnego postępu w konstrukcji i technologii użycia teleskopów i nastąpiło dopiero w pierwszej połowie XX wieku. Dzisiaj wiemy, że obiekty Messiera to mgławice, galaktyki i gromady gwiazd. Obiekty które Messier widział tylko jako niewyraźne plamki, na zdjęciach wykonanych przez nowoczesne teleskopy klasyfikują się wśród najpiękniejszych widoków znanych ludzkości.

Od czasów Messiera odkryto dziesiątki tysięcy innych podobnych obiektów na niebie. Jednak obiekty Messiera są wśród nich najjaśniejsze i najlepiej widoczne - po prostu dlatego, że Messier musiał je znaleźć w XVIII wieku dysponując prymitywnym jak na dzisiejsze czasy teleskopem. Z tego powodu obiekty Messiera są bardzo często obserwowane przez amatorów astronomii używających tanich, łatwo dostępnych teleskopów lub czasem lornetek; w kilku przypadkach obserwacji dokonuje się nawet nieuzbrojonym okiem. Dlatego też katalog ten jest dalej popularny i każdy zawarty w nim obiekt, chociaż może mieć inną, bardziej systematyczną nazwę, jest powszechnie określany numerem w katalogu Messiera.

Zobacz też

Linki zewnętrzne