Katarzyna Kobro - Polski Serwis Naukowy

Grób Katarzyny Kobro-Strzemińskiej i jej córki, Niki Strzemińskiej na Cmentarzu Prawosławnym na Dołach w Łodzi 21 maja 2007

Katarzyna Kobro (ur. 26 stycznia 1898 w Moskwie, zm. 21 lutego 1951 w Łodzi) – rzeźbiarka, jedna z najwybitniejszych w dwudziestoleciu międzywojennym.

Jakobina (Nika) Strzemińska (ur. 6 listopada 1936 roku w Łodzi, zm. 13 października 2001 w Warszawie) − lekarz psychiatra, pisarka, propagatorka sztuki swoich rodziców, twórców światowego modernizmu: rzeźbiarki Katarzyny Kobro i malarza Władysława Strzemińskiego.

Konstruktywizm - kierunek w sztuce abstrakcyjnej powstały w r. 1913 w Rosji, nieco później w Holandii i wreszcie w całej Europie, do USA dotarł po I wojnie światowej.

Urodziła się w Moskwie, z matki Eugenii Rozanow i ojca Mikołaja von Kobro. Była żoną awangardowego artysty Władysława Strzemińskiego. Jej jedynym dzieckiem była Nika Strzemińska (zm. w 2001), lekarz psychiatra i pisarka, propagatorka sztuki swoich rodziców. Katarzyna Kobro przyjaźniła się z Julianem Przybosiem i Janem Brzękowskim. Współtworzyła grupy "Blok", "Praesens" i "a.r." (czyli "awangarda rzeczywista" lub "artyści rewolucji").

Grupa „a.r.” (artyści rewolucyjni) – polska, awangardowa grupa artystyczna, powstała w 1929 roku z inicjatywy Władysława Strzemińskiego, Katarzyny Kobro i Henryka Stażewskiego.

Mianem dwudziestolecia międzywojennego określa się okres między zakończeniem I wojny światowej (11 listopada 1918), a wybuchem II wojny światowej (1 września 1939).

Większość jej dzieł znajduje się w Muzeum Sztuki w Łodzi. Zebrane dzieła były, w opinii współczesnych, tak awangardowe, że nie chciało ich Muzeum Narodowe w Warszawie.

Zrewolucjonizowała myślenie o rzeźbie. Odeszła od pojmowania rzeźby jako bryły. Pod wpływem konstruktywizmu odrzuca indywidualizm, subiektywizm i ekspresjonizm sztuki, w ich miejsce postuluje bezwzględny obiektywizm formy, podstawowym jej celem jest budowa abstrakcyjnego dzieła sztuki, opartego na uniwersalnych i obiektywnych prawach, odkrywanych na drodze eksperymentu i analizy. Punktem wyjścia koncepcji rzeźby Katarzyny Kobro jest abstrakcyjne pojęcie nieskończonej przestrzeni. Przestrzeń tak pojęta jest jednorodna i nie posiada żadnych szczególnych miejsc, żadnego punktu odniesienia (np. w rodzaju środka układu współrzędnych). Stąd Kobro dążyła w swoich pracach do takiego zorganizowania przestrzeni, aby nie było w niej podziału na przestrzeń zamkniętą w bryle i otoczenie, ale by dzieło współistniało z przestrzenią, pozwalając się jej przenikać.

Praesens – istniejące w latach 1926-1930 ugrupowanie architektów i plastyków, głoszących program zerwania z tradycyjnymi formami w architekturze i sztukach plastycznych. W dziedzinie budownictwa propagowano uprzemysłowienie i standaryzację budownictwa w celu zapewnienia tanich, wygodnych mieszkań dla przeciętnie zarabiających. Program ten wykazywał wiele podobieństw z weimarskim Bauhausem, niderlandzkim De Stijl i moskiewskim Wchutiemasem.

Władysław Strzemiński (ur. 21 listopada 1893 w Mińsku, zm. 28 grudnia 1952 w Łodzi) – polski malarz, teoretyk sztuki, publicysta, pedagog z kręgu konstruktywizmu. Pionier konstruktywistycznej awangardy lat 20. i 30. XX wieku; twórca teorii unizmu.

Równocześnie z koncepcji jednorodności przestrzeni wynika likwidacja centrum kompozycyjnego, tak by każdy punkt rzeźby był jednakowo ważny.

W 2009 roku Teatr Telewizji zrealizował sztukę o tytule Powidoki, w której pokazano życie prywatne Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego.

Została pochowana w Łodzi w części prawosławnej Cmentarza Doły.

Blok (pełna nazwa Blok Kubistów, Suprematystów i Konstruktywistów) – awangardowe ugrupowanie artystyczne założone w Warszawie i działające w latach 1923-1926.

Przypisy

filmpolski.pl: POWIDOKI

Bibliografia

Grzegorz Sztabiński, Dlaczego geometria? problemy współczesnej sztuki geometrycznej, Łódź, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2004 ISBN 83-7171-729-6.

Andrzej Turowski "Budowniczowie świata. Z dziejów radykalnego modernizmu w sztuce polskiej", Universitas, Kraków 2000 ISBN 83-7052-673-X

"Katarzyna Kobro 1989-1951. W setną rocznicę urodzin" - katalog wystawy, Muzeum Sztuki w Łodzi, 1998

Janusz Zagrodzki "Katarzyna Kobro i kompozycja przestrzeni", PWN, Warszawa 1984

Andrzej Turowski "Konstruktywizm polski. Próba rekonstrukcji nurtu 1921-1943", Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1981 ISBN 83-04-00557-3

Literatura dodatkowa

Marzena Bomanowska, 7 rozmów o Katarzynie Kobro, wyd. Muzeum Sztuki, Łódź 2011.

Nika Strzemińska, Katarzyna Kobro, wyd. Scholar, Warszawa 2004.

Nika Strzemińska, Sztuka, miłość i nienawiść. O Katarzynie Kobro i Władysławie Strzemińskim, wyd. Scholar, Warszawa 2001.

Linki zewnętrzne

Kobro.art.pl

Małgorzata Kitowska-Łysiak, nota artyski na portalu culture.pl

Katarzyna Kobro w iMNK - Wirtualnym Muzeum Narodowym w Krakowie