Katarzyna Stenbock - Polski Serwis Naukowy

Katarzyna Stenbock szw. Katarina Stenbock, Gustavsdotter (ur. 22 lipca 1535 na zamku Torpa w poblizu Borås, zm. 13 grudnia 1621 w Strömsholm) – trzecia żona króla Gustawa Wazy i królowa Szwecji w latach 1552-1560. Jej rodzicami byli Gustaw Olofson Stenbock i Brita Eriksdotter Leijonhufvud, siostra Małgorzaty Leijonhufvud, drugiej żony króla Gustawa Wazy.

Karol IX Waza, Karol sudermański jako książę Karol – szw. Hertig Karl (ur. 4 października 1550, na zamku sztokholmskim, zm. 30 października 1611 w Nyköping) – król Szwecji w latach 1604–1611 (koronowany 15 marca 1607), regent Szwecji w latach 1599–1604, ksążę Sudermanii (Södermanland). Pochowany został w katedrze w Strängnäs.

Laurentius Petri Nericius, Lars Petersson (ur. 1499 w Örebro, zm. 27 października 1573 w Uppsali) – szwedzki duchowny luterański, reformator religijny, arcybiskup Uppsali w latach 1531–1573

Małżeństwo

Śmierć drugiej żony Gustawa Wazy, była dla króla wielkim ciosem zwłaszcza, że osierociła ośmioro dzieci z czego najstarszy Jan miał niespełna 14 lat a najmłodszy Karol nie ukończył jeszcze pierwszego roku. Król więc niezwłocznie rozpoczął poszukiwania kolejnej żony. Wybór padł na szestastoletnią wówczas Katarzynę, siostrzenicę Małgorzaty. Katarzyna, która była już zaręczona z równym sobie wiekiem kawalerem z dobrego domu, nie była zachwycona planami starszego od niej o czterdziści lat króla, jednakże odmowa nie wchodziła w rachubę.

Riksdag (szw. Sveriges Riksdag) – jednoizbowy parlament królestwa Szwecji. Liczy 349 posłów, wybieranych na czteroletnią kadencję (do 1994 roku, kadencja riksdagu trwała 3 lata).

Stary Testament, Biblia Hebrajska, Pisma Hebrajsko-Aramejskie – starsza część Biblii, przyjęta przez chrześcijaństwo z judaizmu. Judaistyczna (a za nią protestancka) wersja obejmuje 39 ksiąg (tylko hebrajskich), katolicka zawiera 46, a prawosławna w sumie 50-53 (księgi hebrajskie i greckie z Septuaginty oraz niekiedy apokryfy).

Decyzja króla spotkała się z krytyką zarówno wśród szlachty jak i władz kościelnych. Ówczesny arcybiskub Laurentius Petri, zaprotestował przeciwko temu związkowi twierdząc, że poślubienie siostrzenicy zmarłej żony stoi w sprzecznosci z prawem Bożym zapisanym w Starym Testamencie i odmówił królowi udzielenia ślubu. Gustaw stwierdził jednak, że zakazy zapisane w Ksiegach Mojżeszowych dotyczą jedynie żydow i postanowił, że ceremonia ślubna odbędzie się w Vadstenie.

Kościół klasztorny w Vadstenie (szw. Vadstena klosterkyrka) – kościół szwedzkiego kościoła ewangelicko-luterańskiego, należący do parafii Vadstena w Vadstenie.

Katedra w Uppsali szw. Uppsala domkyrka – protestancka katedra zbudowana w mieszanym sylu gotyckim (głównie wykonane cegłą neogotyckie naśladownictwo francuskiego gotyku wykonane wokół średniowiecznej bazy). Służy ona za kościół katedralny arcybiskupów Uppsali, kościół parafialny miejscowej parafii katedralnej, a także narodowe sanktuarium królestwa Szwecji (szw. rikshelgedom). W roku 1435 została oddana pod patronat św. Eryka, Olafa oraz Wawrzyńca.

Ślub odbył się 22 sierpnia 1552, niemalże w rocznicę śmierci Małgorzaty, w kościele klasztornym w Vadstenie. Ten ośmioletni związek mimo iż bezdzietny opisywany jest jako szczęśliwy.

Królowa-wdowa

Po śmierci króla (1560), Katarzyna jako królowa-wdowa nie miała dużych szans na ponowne zamążpójście i pomimo iz owdowiała mając zaledwie 25 lat, nigdy już za mąż nie wyszła. Zawsze miała dobry kontakt z pasierbami i często łagodziła spory pomiędzy nimi.

Gustaw I Waza (ur. 12 maja 1496, zm. 29 września 1560) – król Szwecji od 6 czerwca 1523.; założyciel dynastii Wazów, ojciec królów Eryka XIV, Jana III Wazy i Karola IX Wazy. Zerwał unię kalmarską i wprowadził monarchię dziedziczną rozpoczynając tym samym budowę silnego państwa narodowego. Ogłosił przyjęcie przez Szwecję luteranizmu i przeprowadził reformę Kościoła. Powołał stałą armię narodową. Wprowadził Szwecję w epokę nowożytną. Za jego panowania ukształtowały się instytucje państwowe (rada królewska Riksråd, sejm stanowy Riksdag), a Szwecja stała się potęgą bałtycką i państwem liczącym się w Europie.

Zamieszkała na zamku Strömsholm który otrzymała za zgodą Riksdagu na wniosek Jana III w 1582. Zmarła tamże 13 grudnia 1621 przeżywszy Gustawa o 61 lat. Została pochowana 1 kwietnia 1622 w uppsalskiej katedrze.

Przypisy

W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tabl. 37.
↑ historiska-personer.nu (szw.). [dostęp 24 grudnia 2010].
↑ L.-O. Larsson: ''Gustaw Waza – Ojciec państwa szwedzkiego czy tyran?. Warszawa: PIW, 2009, s. 354-356.
web.comhem.se (szw.). [dostęp 12 stycznia 2010].

Bibliografia

Larsson L.-O., Gustaw Waza – Ojciec państwa szwedzkiego czy tyran, Wydawnictwo "PIW", Warszawa 2009, ISBN 978-83-06-03167-6.

Dworzaczek W., Genealogia, t. I-II , Inst. Historii PAN, Warszawa 1959,

Wilhelmina Stålberg, P. G. Berg, Anteckningar om svenska qvinnor [w:], Wydawnictwo "P. G. Berg", Sztokholm 1864, ss. 76-78. (szw.) [dostęp 24 lutego 2010]

Linki zewnętrzne

Biografia na stronie historiska-personer.nu (szw.) [dostęp 24 lutego 2010]