Katastrofa kolejowa Newskiego Ekspresu w 2009 – miała miejsce 27 listopada 2009 r., gdy rosyjski szybki pociąg Newski Ekspres, jadący z Moskwy do Sankt Petersburga, wykoleił się na 285. km linii łączącej te miasta, pomiędzy miejscowościami Alioszinka i Ugłowka, niedaleko Bołogoje, w obwodzie twerskim. Katastrofa miała miejsce około godziny 21:34 czasu lokalnego (18:34 UTC, 19:34 czasu polskiego), pociąg poruszał się z prędkością ok. 200 km/h.

Rosyjskie władze początkowo poinformowały, że zginęło 39 osób, a 95 odniosło rany, jednak później pojawiły się inne dane dotyczące ofiar - 28 listopada oświadczono, że śmierć poniosło 25 pasażerów. Ostateczna liczba zabitych w wyniku katastrofy wyniosła 27 osób. 6 osób prawdopodobnie uwięzionych było w przewróconych wagonach. Na miejscu wypadku utworzono szpital polowy, w którym zajęto się rannymi, a przynajmniej 50 osób hospitalizowano w Sankt Petersburgu. Władze podały, że w momencie katastrofy Newski Ekspres przewoził 682 osób (653 pasażerów i 29 członków załogi) w 13 wagonach, z których cztery wykoleiły się.

28 listopada władze rosyjskie potwierdziły oficjalnie, że przyczyną katastrofy było podłożenie materiału wybuchowego. W ziemi niedaleko miejsca wypadku odnaleziono lej o średnicy ok. jednego metra. Do odpowiedzialności za zamach przyznała się grupa kaukaskich islamistów.

Szef Kolei Rosyjskich (RŻD) Władymir Jakunin oświadczył, że 28 listopada 2009 ok. godziny 14 czasu rosyjskiego (12 czasu polskiego) na miejscu katastrofy doszło do drugiego wybuchu, który nie spowodował ofiar.

Sprawcy zamachu

Wstępne doniesienia rosyjskich mediów wskazywały, że przyczyną wykolejenia była awaria infrastruktury kolejowej. Jednakże zeznania świadków katastrofy mówiły o "głośnym wybuchu". Odkryto także lej w ziemi o średnicy jednego metra pod torami kolejowymi. To sprawiło, iż pojawiły się podejrzenia, że przyczyną katastrofy był atak terrorystyczny. 28 listopada Aleksander Bortnikow, szef FSB, poinformował prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa, że wykolejenie spowodowała eksplozja ładunku materiałów wybuchowych o mocy porównywalnej do 7 kilogramów trotylu. Według informacji agencji Interfax, powołującej się na dane przedstawiciela Komitetu Śledczego Prokuratury Generalnej Władimira Markina, na miejscu katastrofy odnaleziono detonatory.

Rosyjskie służby zatrzymały dwie osoby podejrzane o spowodowanie katastrofy.

Neonaziści

28 listopada na portalu internetowym Gazeta.ru pojawiła się informacja, że do ataku na pociąg przyznała się neonazistowska organizacja Autonomiczna Grupa Bojowa Combat 18:

Kaukascy islamiści

29 listopada rosyjski kanał informacyjny Wiesti podał, że o udział w ataku terrorystycznym, który spowodował katastrofę, podejrzewany jest Paweł Kosołapow, były rosyjski żołnierz, który przyjął islam i przeszedł na stronę czeczeńskich ekstremistów. Był on już ścigany w związku z pierwszym zamachem na Newski Ekspres w 2007 roku. Tego samego dnia minister spraw wewnętrznych Rosji Raszyd Nurgalijew poinformował, że zamachu dokonało najprawdopodobniej kilka osób, a służby specjalne dysponują rysopisem jednej z nich.

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Islamscy rebelianci przyznali się do ataku na Newski Ekspres

2 grudnia portal KavkazCenter.com opublikował list, który otrzymał od grupy kaukaskich islamskich terrorystów. W oświadczeniu członkowie grupy "Rijad-us-Saliheen" wzięli na siebie odpowiedzialność za zamach:

Informując o treści listu od islamistów, rosyjski portal informacyjny NEWSru.com powołał się na "jedną z witryn bojowników" i odesłał do polskojęzycznego bloga - Serwisu Emiratu Kaukaskiego. Jako przywódcę zamachowców wskazał czeczeńskiego dowódcę polowego Doku Umarowa. Tego samego dnia na blogu zdementowano informacje, jakoby polska strona podała informacje od zamachowców jako pierwsza: