Katatonia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy objawu zaburzeń psychicznych. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego terminu.

Katatonia – występowanie zwiększonej lub zmniejszonej aktywności ruchowej w psychozie (schizofrenia katatoniczna) bądź spowodowanej chorobami mózgu, zaburzeniami metabolicznymi lub substancjami psychoaktywnymi. Objawy katatoniczne mogą również występować w zaburzeniach nastroju.

Akinezja – bezruch, całkowite odrętwienie; stan pojawiający się w przypadku uszkodzeń układu pozapiramidowego, występuje m.in. u ludzi w chorobie Parkinsona oraz po przyjęciu neuroleptyków lub leków uspokajających. W stanie tym człowiek nie odczuwa ani bólu, ani strachu. Bywa on również spowodowany poważnym zagrożeniem, strachem, na przykład w sytuacji ataku drapieżnika.

Zaburzenia afektywne (nastroju) – grupa zaburzeń endogennych, w których okresowo występują zaburzenia nastroju, emocji i aktywności. Zaburzenia te mogą się przejawiać występowaniem zespołów depresyjnych, hipomaniakalnych i maniakalnych oraz stanów mieszanych.

Schizofrenia katatoniczna spowodowana jest występowaniem nieprawidłowego stanu psychicznego, jednak jej przyczyny nie są znane. Objawy katatoniczne w schizofrenii występują rzadko w krajach rozwiniętych.

Objawy katatoniczne dzielą się na:

sztywność katatoniczną – pacjent utrzymuje jedną pozycję i wykazuje opór przy próbie jej zmiany

postawę katatoniczną – pacjent układa ciało w niezwykłą bądź dziwaczną pozycję i utrzymuje ją przez jakiś czas

negatywizm katatoniczny – stawianie oporu przed wykonywaniem jakichkolwiek poleceń lub wykonywanie czynności do nich przeciwnych

giętkość woskowatą – pacjent przez pewien czas utrzymuje pozycję nadaną mu przez inną osobę

pobudzenie katatoniczne – występowanie bezcelowej aktywności ruchowej niespowodowanej żadnym czynnikiem zewnętrznym

osłupienie katatoniczne – występowanie akinezji, mutyzmu i braku reakcji u pacjenta z zachowaną świadomością (lub nieznacznym przymgleniem świadomości)

Pojęcie katatonii wprowadził w 1874 roku Karl Ludwig Kahlbaum.

Giętkość woskowa - psychoruchowy objaw hipokinetycznej postaci schizofrenii katatonicznej w którym występuje zmniejszona wrażliwość na bodźce, a także skłonność do pozostawania w jednej pozycji. Części ciała osoby z takim objawem utrzymują się w określonej, nadanej wcześnie pozycji.

Przymglenie – osoba w stanie przymglenia zachowuje się podobnie do człowieka próbującego się poruszać w gęstej mgle. Kontakt jest trudny - kierowane do pacjenta słowa docierają z trudem, wymagają powtarzania, czasem odpowiedzi nie udaje się uzyskać. Zachowanie, ruchy i wypowiedzi pacjenta są spowolniałe, reakcje następują z opóźnieniem, mogą być niedokładne, bądź nie następować w ogóle. Pojmowanie sytuacji jest opóźnione i utrudnione - proste bodźce odbierane są szybciej i łatwiej niż złożone. Zwykle zaburzona jest orientacja w czasie i miejscu, w głębszym przymgleniu także co do własnej osoby. Po przymgleniu pozostaje niepamięć, zwykle fragmentaryczna.

Bibliografia

Alasdair D. Cameron: Psychiatria. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2009, s. 34-35, seria: Crash Course. ISBN 978-83-8958-176-1.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.