Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Lwowie (pot. katedra Łacińska) – jeden z najstarszych kościołów Lwowa, znajdujący się przy południowo-wschodnim narożniku lwowskiego rynku. Trójnawowy gmach w stylu gotyckim o długości 67 m i szerokości 23 m zbudowany na przełomie XIV i XV w. według planów architekta miejskiego Piotra Stechera. Siedziba lwowskich arcybiskupów obrządku łacińskiego.

Historia

Katedra w 1898

Budowę świątyni rozpoczęto za czasów króla Kazimierza III Wielkiego w 1370. Prezbiterium zasklepiono w 1404, nawę w 1474. Kościół został poświęcony w 1405 przez biskupa przemyskiego Macieja Janinę – początkowo nie miał rangi katedry, stał się nią dopiero w 1412, kiedy Lwów stał się siedzibą biskupią. Po wielkim pożarze Lwowa w 1527 runęło sklepienie katedry. 1 kwietnia 1656 w tej katedrze, przed cudownym obrazem Matki Boskiej Łaskawej złożył śluby lwowskie król Jan II Kazimierz. W latach 1765–1772 za rządów arcybiskupa Wacława Sierakowskiego dokonano gruntownej restauracji katedry, usuwając wiele starych gotyckich i renesansowych grobowców, epitafiów i ołtarzy, otynkowano ściany i filary gotyckie, nadając świątyni charakter późnobarokowy z domieszką rokoka. Z lat 1771–1775 pochodzą obrazy o tematyce maryjnej pokrywające ściany i sklepienia naw (pędzla Stanisława Stroińskiego). W 1777 jedna z dwóch wież (o wys. 65 m) otrzymała rokokowy hełm. W końcu XIX w. dokonano odnowienia prezbiterium w stylu gotyckim według projektów Juljana Zacharjewicza. U schyłku XIX w. wykonano witraże (w części wg projektu Józefa Mehoffera). Z 1899 roku pochodzą organy wykonane przez Jana Śliwińskiego (trzy lata wcześniej organmistrz ten wykonał też małe organy w prezbiterium). W 1910 katedra otrzymała od papieża Piusa X tytuł Bazyliki mniejszej. W 1917 miedziany dach katedry wykonany z blachy miedzianej zarekwirowali Austriacy, pozostawiając go jedynie na wieży. Po drugiej wojnie światowej z katedry zostali usunięci arcybiskupi lwowscy – powrócili tutaj dopiero w 1991.

W latach 1999–2000 z okazji wizyty papieża Jana Pawła II wnętrze katedry zostało poddane gruntownej restauracji przez polskich i ukraińskich konserwatorów zabytków. Przeprowadzono wówczas renowację prezbiterium, wielkiego ołtarza, zakrystii oraz kaplicy św. Józefa.

Główne wejście do katedry, znajdujące się dawniej w osi ołtarza głównego, zamurowano w 1772r. - w proteście przeciwko aneksji miasta przez Austrię.