Katylina - Polski Serwis Naukowy

Cyceron demaskujący Katylinę autorstwa Cesare Maccari.

Lucjusz Sergiusz Katylina (łac. Lucius Sergius Catilina) ur. 109 p.n.e. zm. 62 p.n.e., rzymski polityk i awanturnik.

Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.

Gaius Sallustius Crispus (86 p.n.e. - 34 p.n.e.) - rzymski historyk i polityk. Urodzony w Amiternum (obecnie: San Vittorino) w kraju Sabinów (północny wschód od Rzymu), autor De coniuratione Catilinae (Spisek Katyliny), Bellum Iugurthinum (Wojna z Jugurtą), oraz Historiae (Dzieje). Dwa pierwsze dzieła dotrwały do naszych czasów w całości, ostatnie, najbardziej dojrzałe i najobszerniejsze, zachowało się fragmentarycznie.

Walczył w wojnie ze sprzymierzeńcami w 89 r. p.n.e. Pretor w roku 68 p.n.e. Uczestnik dwóch spisków, mających na celu zdobycie władzy – udział w pierwszym jest przedmiotem sporów historyków (przywódcami byli wtedy Marek Licyniusz Krassus i Gajusz Juliusz Cezar), na pewno był natomiast przywódcą drugiego w 63 r. p.n.e. Spisek, znany jako sprzysiężenie Katyliny, został udaremniony przez urzędującego wtedy konsula - Cycerona. W jego następstwie doszło jednak do wojny domowej, w której wojska Katyliny zostały w styczniu 62 r. p.n.e. zniszczone w bitwie pod Pistorią, a on sam poniósł śmierć w walce. Podstawowym źródłem do poznania działalności Katyliny jest dzieło historyczne Salustiusza Sprzysiężenie Katyliny, napisane 20 lat po przedstawianych wydarzeniach.

Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa Filipiki.

Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.

Bibliografia

Kazimierz Lepszy (red.): Słownik biograficzny historii powszechnej do XVII stulecia. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1968.