Kawad I - Polski Serwis Naukowy

Kawad I (ur. 449, zm. 531) – szach Persji z dynastii sasanidzkiej. Panował w latach 488-531. Tron uzyskał dzięki poparciu arystokracji po oślepieniu swego wuja.

Ogłosił się zwolennikiem nauk Mazdaka aby ruch, którym kierował ów słynny filozof, wykorzystać przeciwko władzy możnych rodów. W 496 został obalony przez arystokrację, która przekazała tron jego bratu Jamsapowi (Zamaspesowi). Prawowity król zbiegł do Heftalitów (Białych Hunów) i poślubił heftalicką księżniczkę. W 499 obalił brata i ukarał swoich przeciwników.

Albania Kaukaska (orm. Աղվանք Aghvank, az. Qafqaz Albaniyası, part.: Ardhan, pahl.: Arran , arab.: Al Ran , gr.: Ἀλβανία - Albanía) - państwo historyczne, królestwo istniające w starożytności na terenie obecnego Azerbejdżanu i południowej części Dagestanu. Jego nazwa, "Albania", jest pochodzenia grecko-łacińskiego i oznacza w tych językach "górzysty kraj". Według Pliniusza stolicą królestwa była Gabala, obecnie pozostały po niej ruiny oraz nazwa jednego z rejonów administracyjnych Azerbejdżanu: Quabala. Strabon opisywał, że zamieszkują to królestwo ludy posługujące się 26. językami. Według Roberta Hewsena były to ludy ibero-kaukaskie, niespokrewnione z Indoeuropejczykami.

Kalinik - imię męskie pochodzenia greckiego, oznaczające "ten, kto się wyróżnia urodą". W Kościele katolickim jest dwóch świętych patronów tego imienia.

W 503 rozpoczął wojnę z Cesarstwem Wschodniorzymskim (bizantyjskim). Wojska perskie z pomocą Heftalitów opanowały Armenię i tereny nad górnym Eufratem, zajmując Teodozjopolis (502) i Amidę (503), a także odzyskały Albanię Kaukaską (504), zajętą przez plemiona Sabirów lub Chazarów. Dopiero w 531 wódz cesarza Justyniana I Wielkiego, Belizariusz pokonał perską armię dowodzoną przez Azaretesa w bitwie nad Kalinikiem.

Iberia (zwana także Iberią kaukaską) – państwo istniejące na terenach wschodniej Gruzji między V wiekiem p.n.e. a VI wiekiem n.e. kiedy to zostało podbite przez Persję.

Chazarowie, Kozarowie (turecki: Xazarlar) – lud koczowniczy pochodzenia tureckiego, o którym pierwsze wzmianki pochodzą z VI wieku n.e. Tereny zajmowane przez Chazarów rozciągały się między północnym Kaukazem, Krymem, Morzem Kaspijskim a rzeką Jaik i Samarą. Trudnili się głównie pasterstwem, a bogacili na łupieskich wyprawach.

Wpływy Kawada I rozciągały się także na Iberię kaukaską (stolicą kraju było Tbilisi), gdzie szach próbował narzucić własną religię – zoroastrianizm (zaratusztrianizm) – chrześcijańskiej ludności tego regionu. Akcja nie powiodła się. Po śmierci władcy tron przejął jego syn Chosrow I Anuszirwan.

Mazdak – perski filozof żyjący na przełomie V i VI wieku. Przywódca antyfeudalnego ruchu zwanego ruchem mazdakidów, korzeniami sięgający do stworzonego w IV lub V wieku przez Zaraduszta ben Hurrana ruchu zardusztakan, którego Mazdak był wyznawcą i zwolennikiem.

Dynastia (gr. dynasteia – władza) – szereg władców z jednego rodu (książąt, królów lub cesarzy), przynajmniej dwie osoby pochodzące z tej samej rodziny panujące bezpośrednio po sobie lub z niewielkimi przerwami. Zdarzały się też dynastie niespokrewnionych władców (np. dynastia Antoninów lub egipskich Mameluków).

Przypisy

Jerzy Strzelczyk: Zapomniane narody Europy. Wrocław: Ossolineum, 2006, s. 192-193. ISBN 978-83-04-04769-3.