Na mapach: 55°47′N 49°07′E / 55.783, 49.117

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Kazań

Kazań (ros.: Казань, tatar. Qazan) - miasto w Rosji, stolica Tatarstanu.

Kazań leży przy ujściu Kazanki do Wołgi (Samarski Zbiornik Wodny). Liczy 1,180 mln mieszkańców (2008). Ważny węzeł kolejowy (stacja Kazań) i wielki port rzeczny. Ośrodek przemysłu maszynowego, chemicznego (farmacja), gumowego, futrzarskiego, skórzano-obuwniczego, włókienniczego i spożywczego.

Ważny ośrodek naukowy: 11 wyższych uczelni, w tym od 1804 uniwersytet (założony jako trzeci w Rosji). Filia Rosyjskiej Akademii Nauk, liczne instytuty naukowe.

Historia

Założony w drugiej połowie XI wieku przez Bułgarów wołżańsko-kamskich. Następnie w Złotej Ordzie. Po jej rozpadzie - w latach 1438–1552 - był stolicą Chanatu Kazańskiego i ważnym ośrodkiem handlowym Powołża (na szlaku Europa-Azja). W 1478 zdobyty przez wojska moskiewskie. W 1552, Chanat Kazański został podbity i zlikwidowany przez Iwana IV Groźnego, a Kazań przyłączony do Rosji.

Od 1708 stolica guberni, ośrodek budowy statków, rozwinięte sukiennictwo (pierwsza manufaktura w 1714). Po założeniu uniwersytetu wielonarodowy ośrodek studencki (rozruchy na uczelni w 1861 i 1867) oraz ruchu rewolucyjno-demokratycznego (np. kazański spisek Ziemli i Woli w 1863). W latach 1854 - 1860 rektorem uniwersytetu był twórca mongolistyki w Rosji, Polak Józef Kowalewski.

Po zdobyciu władzy przez bolszewików, w latach 1917–1920 Kazań był ośrodkiem ruchu narodowego Tatarów i centrum religijnym rosyjskich muzułmanów. Po zdobyciu przez Armię Czerwoną, od maja 1920 stolica Tatarskiej ASRR.

Podczas II wojny światowej wiele zakładów i fabryk radzieckiego przemysłu zbrojeniowego zostało przeniesionych do Kazania, który stał się wielkim centrum przemysłowym (produkcja czołgów i samolotów).

W późnych latach 80. i 90. XX wieku, po rozpadzie ZSRR, Kazań ponownie stał się centrum kulturalnym Tatarów, jednocześnie uaktywniły się tendencje separatystyczne. Od 2000 miasto podlega gruntownej renowacji i modernizacji. Zabytkowe centrum, w tym Kreml, zostało odbudowane. W 2005 obchodzono tysiąclecie miasta (data została ustalona arbitralnie). Uroczyste obchody zostały zainaugurowane 24 lipca otwarciem największego meczetu w Rosji - Kul Szarif. 29 lipca 2005 dokonano uroczystego otwarcia Mostu Milenijnego, a 27 sierpnia 2005 - otworzono pierwszą w mieście linię metra (6 stacji). 21 lipca 2005 roku, patriarcha moskiewski Aleksiej II oraz prezydent Tatarstanu, Mintimer Szajmijew ustawili ikonę Matki Boskiej Kazańskiej w soborze Zwiastowania. Przez długi czas była ona uważana za zaginioną; 25 sierpnia 2004 została oddana Rosji przez papieża Jana Pawła II.