Kazańska szkoła językoznawcza - grupa językoznawców na Państwowym Uniwersytecie w Kazaniu w drugiej połowie XIX- go wieku. Założycielem tej szkoły był Jan Niecisław Baudouin de Courtenay, a jego najbliższy współpracownik i uczeń to Mikołaj Kruszewski.

Courtenay związał się z Państwowym Uniwersytetem w Kazaniu w 1875 roku jako profesor filologii i działał tam aż do roku 1883, to znaczy do przejścia na nowo powstałą profesurę słowiańskiej gramatyki porównawczej na uniwersytecie w (teraz estońskim) Dorpacie, po nim zaś na profesurę w Kazaniu mianowany został Kruszewski, choć musiał jeszcze w tym samym roku zrezygnować zapadłszy na śmiertelną chorobę neurologiczną. Blisko współpracując również ze Lwem Szczerbą skupili i wychowali pokolenie językoznawców o znacznych osiągnięciach. Coraz lepiej rozumiane obecnie oddziaływanie tej szkoły widziane jest w co najmniej trzech kierunkach: w ośrodku moskiewskim, petersburskim/leningradzkim, oraz w praskim.

Mimo iż sam Courtenay miał zawsze mówić o 'Kazańskiej szkole językoznawczej' wyłącznie w cudzysłowie, i że jego opinie o swoim genialnym uczniu i współpracowniku Kruszewskim zmieniały się znacznie przy różnych okazjach, uważa się obecnie, że kazański dorobek językoznawstwa jest wciąż niedoceniony, a znaczna część chwały przypisywanej pracom de Saussure'a winna być oddana właśnie Kruszewskiemu i jego mistrzowi.

Ze względnego zapoznania wydobyły osiągnięcia szkoły kazańskiej nowe tłumaczenia i wydania prac Kruszewskiego i Courtenay'a w latach 1960, oraz rosnąca liczba opracowań krytycznych doceniających wyniki i wpływy szkoły kazańskiej.

Lista osób związanych z Kazańską szkołą językoznawczą

Wpływy szkoły kazańskiej mimo ograniczeń językowych dały się odczuć za pośrednictwem de Saussure, Trubieckoja, Meilleta i, jak najbardziej Jakobsona. Prace Kruszewskiego i wykłady Courtenaya, później w Dorpacie i Petersburgu znane były współczesnym, choć nie zawsze honorowane. Po części może się to jednak zawdzięczać temperamentowi i fragmentaryzmowi działań Courtenay'a.

Przypisy

Bibliografia