Kazimiera Prunskienė - Polski Serwis Naukowy

Kazimiera (Kazimira) Danutė Prunskienė (ur. 26 lutego 1943 w miejscowości Vasiuliškė, rejon święciański) – litewska polityk, ekonomistka, posłanka na Sejm, pierwsza premier niepodległej Litwy w latach 1990–1991, od 2004 do 2008 minister rolnictwa w rządach Algirdasa Brazauskasa i Gediminasa Kirkilasa.

Działalność zawodowa i naukowa

W 1965 ukończyła z wyróżnieniem studia ekonomiczne na Uniwersytecie Wileńskim. W 1971 uzyskała stopień kandydata, a w 1986 stopień doktora nauk ekonomicznych. W 1995 otrzymała tytuł naukowy profesora.

Litewska Partia Chłopska (lit. Lietuvos valstiečių partija, LVP) – litewska partia polityczna, reprezentująca nurt agrarny, działająca w latach 1990-2001, formalnie wyrejestrowana w 2005.
Medal Niepodległości Litwy (lit. Lietuvos nepriklausomybės medalis) – jedno z litewskich odznaczeń państwowych ustanowione w 1928 w celu nagradzania obywateli za ich wkład w odzyskanie i umocnienie niepodległości Litwy.

W latach 1964–1965 była zatrudniona jako ekonomistka w Wileńskim Kombinacie Budownictwa Mieszkaniowego.

Od ukończenia studiów do 1985 pracowała jako wykładowca, w tym od 1978 na stanowisku docenta na Wydziale Ekonomiki Przemysłu Uniwersytetu Wileńskiego. Od 1985 była wicedyrektorem ds. naukowych w Litewskim Instytucie Ekonomiki Rolnictwa, a w latach 1988–1989 rektorem Instytutu Podnoszenia Kwalifikacji Specjalistów i Kierowników Gospodarki Narodowej.

Język litewski (lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

W latach 80. współpracowała z uniwersytetami węgierskimi i zachodnioniemieckimi. Od 1982 do 1983 była stypendystką Fundacji im. Aleksandra von Humboldta.

W latach 1993–1996 kierowała prywatną firmą doradczą, później do 2001 była profesorem na Uniwersytecie Technicznym im. Giedymina w Wilnie.

Działalność polityczna

Na przełomie lat 80. i 90. należała do przywódców Sąjūdisu, litewskiego ruchu reform politycznych.

Rektor – godność osoby zarządzającej wraz z senatem szkołą wyższą. Najczęściej jest to jeden z profesorów takiej uczelni. Wyraz pochodzi od łacińskiego rector – "władca", "zarządca"; od łac. regere – "rządzić". Za cesarstwa rzymskiego oznaczał namiestnika podwładnego prefektom czyli egzarchom. Na przełomie XIX i XX wieku tytuł ten oznaczał zwierzchników niektórych zgromadzeń zakonnych i kościołów oraz przełożonych uniwersytetów, gimnazjów i zakładów naukowych. W większości polskich uczelni państwowych istnieje wymóg statutowy, aby wyboru rektora dokonywać spośród samodzielnych pracowników naukowych, zwykle z tytułem profesora. Zasada ta często nie jest spełniana w niepaństwowych uczelniach wyższych. Wybieralność rektora przez społeczność akademicką jest jedną z podstawowych tradycji autonomii akademickiej – często nieprzestrzeganej w ustrojach totalitarnych. W Polsce powojennej zasada zaczęła być wprowadzana konsekwentnie po 1989 i była jedną ze znaczących oznak demokratyzacji ustroju.
Habilitacja (z łac. habilitas – "zdatność, zręczność") – postępowanie, którego celem jest uzyskanie przez uprawnioną osobę stopnia naukowego doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna i przewód habilitacyjny stanowią etap na drodze do uzyskania stanowiska profesora na uczelni a następnie profesora tytularnego.

Od 1989 pełniła funkcję wicepremiera Litewskiej SRR. W tym samym roku została wybrana delegatem na Zjazd Deputowanych Ludowych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Rok później uzyskała mandat deputowanej do Rady Najwyższej Litewskiej SRR. 11 marca 1990 złożyła swój podpis pod Deklaracją Niepodległości Republiki Litewskiej.

Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).
Litewska Demokratyczna Partia Pracy (lit. Lietuvos demokratinė darbo partija, LDDP) - litewska lewicowa, socjaldemokratyczna i postkomunistyczna partia polityczna, działająca w latach 1990-2001.

Od 17 marca 1990 do 10 stycznia 1991 sprawowała urząd premiera Litwy, pierwszego po odzyskaniu niepodległości. Stojąc na czele rządu, prezentowała postawę zachowawczą, współpracowała z postkomunistami z LDDP Algirdasa Brazauskasa, co przyczyniło się do rozłamu w Sąjūdisie. Jednocześnie odbyła szereg podróży zagranicznych, przekonując do uznania niepodległości Litwy. Podała się do dymisji w obliczu kryzysu gospodarczego w związku z embargiem nałożonym przez Michaiła Gorbaczowa i decyzją jej gabinetu o uwolnieniu cen, a także w przededniu radzieckiej interwencji.

Litewski Ludowy Związek Chłopski (lit. Lietuvos valstiečių liaudininkų sąjunga, LVLS) – litewska partia polityczna, reprezentująca nurt agrarny, konserwatywny i socjalny, założona przez byłą premier Kazimierę Prunskienė.
Stopnie naukowe są uregulowane w ustawie z 14 marca 2003 o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65, poz. 595). Ustawa przewiduje następujące stopnie naukowe:

W tym samym roku ujawniono dokumenty mające wskazywać, iż była agentem KGB. Parę lat później decyzję uznającą ją za współpracownika tej służby wydał sąd okręgu wileńskiego, nakazując zamieszczanie tej informacji w swoich wyborczych materiałach. Rozstrzygnięcie to uchylił w 2004 litewski Sąd Najwyższy, który stwierdził brak dowodów jej współpracy z KGB. W tym okresie okazało się, że zaginęły obciążające ją archiwalne dokumenty, a podstawowy świadek oskarżenia odwołał swoje zeznania.

Gediminas Kirkilas (ur. 30 sierpnia 1951 w Wilnie) – litewski polityk, od 1992 poseł na Sejm, minister obrony w latach 2004-2006, premier Litwy w latach 2006-2008.
Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

W Sejmie zasiadała do 1992. Trzy lata później założyła Litewską Partię Kobiet, z ramienia której w 1996 powróciła do parlamentu. Pracowała w Komisji Gospodarki oraz przewodniczyła Frakcji Niezrzeszonych.

W latach 1997–1999 zasiadała w radzie gminy rejonowej Malaty.

W 2000 odnowiła mandat deputowanej jako kandydatka Partii Nowej Demokracji (taką nazwę przyjęła LMP), wchodzącej w skład koalicji socjaldemokratycznej. Zasiadała w Komisjach Gospodarki oraz Spraw Europejskich, kierowała Frakcją Związku Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji, a także Komisją ds. Regionu Ignalińskiej Elektrowni Atomowej.

Wybory parlamentarne na Litwie w 2008 roku odbyły się 12 października. Wraz z nimi przeprowadzone zostało referendum w sprawie Ignalińskiej Elektrowni Atomowej. 26 października odbyła się II tura wyborów w okręgach jednomandatowych.
Fundacja im. Aleksandra von Humboldta (niem. Alexander-von-Humboldt-Stiftung) to niemiecka instytucja, której celem jest wspieranie międzynarodowej współpracy między naukowcami. Finansuje ona stypendia umożliwiające prowadzenie działalności naukowej w Niemczech ponad 1800 naukowcom z całego świata rocznie.

W 2001 stanęła na czele federacji jej ugrupowania i Partii Chłopskiej. Jako jeden z nielicznych znanych polityków broniła prezydenta Rolandasa Paksasa. W 2004 brała udział w wyborach prezydenckich, w których uzyskała 47,5% głosów, przegrywając w drugiej turze z Valdasem Adamkusem. W tym samym roku została wybrana do Parlamentu Europejskiego, zrezygnowała jednak z objęcia mandatu.

Profesor (z łac. professor) – tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym lub tytuł zwyczajowy honorowy nadawany nauczycielom szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego oraz ponadgimnazjalnego, a także stanowisko nauczycieli akademickich.
KGB ZSRR (ros. Комите́т Госуда́рственной Безопа́сности при Совете министров СССР (КГБ СССР), Komitiet Gosudarstwiennoj Biezopasnosti pri Sowietie ministrow SSSR, Komitet Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR) – radziecka struktura administracyjna łącząca funkcje instytucji czuwającej nad bezpieczeństwem państwa, dokonującej politycznej inwigilacji obywateli, zwalczającej rzeczywistą i potencjalną opozycję oraz niezależny obieg informacji, kontrolująca większą część służb specjalnych (z wyjątkiem wojskowych) ZSRR.

W wyborach krajowych w 2004 po raz czwarty weszła do Sejmu jako kandydatka Związku Partii Chłopskiej i Nowej Demokracji. Zasiadała w Komisjach Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, Spraw Zagranicznych i ds. Regionu Ignalińskiej Elektrowni Atomowej. Od 2005 kierowała jednolitą partią, Litewskim Ludowym Związkiem Chłopskim.

Sąjūdis - Litewski Ruch na Rzecz Przebudowy, założony na zjeździe w czerwcu 1988 roku jako nieformalne stowarzyszenie społeczne z Vytautasem Landsbergisem na czele, w celu poparcia przebudowy systemu radzieckiego. Wkrótce zaczął opowiadać się za niepodległością Litwy. Do Ruchu należało wielu wpływowych komunistów, których nowy przywódca Algirdas Brazauskas wystąpił z propozycją ustanowienia autonomii gospodarczej dla Litwy (nieformalna współpraca opozycja-komuniści we wspólnym celu).
Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (niem. Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland), potocznie zwany Związkowy Krzyż Zasługi (Bundesverdienstkreuz) – niemieckie odznaczenie państwowe za zasługi cywilne, jedyny order Republiki Federalnej Niemiec nadawany przez władze federalne.

7 grudnia 2004 została powołana na stanowisko ministra rolnictwa w rządzie Algirdasa Brazauskasa, a 6 lipca 2006 objęła ten sam urząd w gabinecie Gediminasa Kirkilasa.

W wyborach parlamentarnych w 2008 bez powodzenia ubiegała się o reelekcję. Jej ugrupowanie nie przekroczyło progu wyborczego, natomiast w okręgu większościowym Malaty-Święciany przeszła do II tury, w której pokonał ją przedstawiciel Związku Ojczyzny, Valentinas Stundys. 9 grudnia tego samego roku zakończyła urzędowanie na stanowisku ministra.

Michaił Siergiejewicz Gorbaczow (ros. Михаил Сергеевич Горбачёв, ur. 2 marca 1931) – polityk radziecki i rosyjski. Ostatni przywódca Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) i jedyny prezydent ZSRR.
Algirdas Mykolas Brazauskas (ur. 22 września 1932 w Rakiszkach, zm. 26 czerwca 2010 w Wilnie) – litewski polityk, w okresie ZSRR działacz komunistyczny, prezydent Litwy w latach 1993–1998, premier Litwy w latach 2001–2006.

6 grudnia 2009 stanęła na czele nowo utworzonego Związku Ludowego, założonego przez byłych polityków LVLS.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)