Kazimierz Dziewoński - Polski Serwis Naukowy

Kazimierz Józef Dziewoński (ur. 10 lipca 1910 w Iwanowie w Rosji, zm. 4 listopada 1994 w Otrębusach koło Warszawy) – polski architekt, urbanista i geograf, profesor Instytutu Geografii PAN, członek Polskiej Akademii Nauk, doktor honoris causa Uniwersytetu Poznańskiego.

Był synem Karola (profesora chemii organicznej Uniwersytetu Jagiellońskiego) i Heleny z Ponikiewskich. Świadectwo dojrzałości uzyskał w gimnazjum im. Augusta Witkowskiego w Krakowie (1929). Studia wyższe na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej ukończył z tytułem inżyniera architekta (1934). Pracę zawodową podjął w Biurze Planowania Regionalnego Podhala i Beskidów Zachodnich w Warszawie (1934), a następnie przeniósł się do Krakowa, gdzie pracował jako kierownik w Miejskiej Pracowni Urbanistycznej (1935). Wybuch II wojny światowej zastał go w Stanach Zjednoczonych, gdzie pracował jako projektant w Studiu Architektonicznym A. Raymonda. W lipcu 1941 zgłosił się jako ochotnik do tworzonych w Kanadzie oddziałów wojska polskiego, z którym przybył w 1942 do Wielkiej Brytanii. Jesienią 1942 został odkomenderowany do Polskiej Szkoły Architektury w Liverpoolu, gdzie wykładał problematykę z zakresu planowania urbanistycznego (1942-1945). Po powrocie do kraju w końcu 1945 stanął na czele Biura Studiów Głównego Urzędu Planowania Przestrzennego w Warszawie. W 1948 uzyskał dyplom doktora nauk technicznych na Politechnice Warszawskiej (rozprawa Zasady przestrzennego kształtowania inwestycji podstawowych), którego promotorem był prof. dr Tadeusz Tołwiński. Od 1954 był profesorem nadzwyczajnym, od 1964 profesorem zwyczajnym w Instytucie Geografii PAN. Specjalista geografii ekonomicznej, zajmował się geografią zaludnienia i osadnictwa oraz regionalizacją ekonomiczną. Najwybitniejszym jego dziełem z zakresu geografii miast jest praca pt. "Baza ekonomiczna i struktura funkcjonalna miast" (1967), stanowiąca podsumowanie teoretycznych podstaw badań nad funkcjami miast prowadzonymi przez geografów na całym świecie. Był promotorem 21 obronionych prac doktorskich (1959-1987).

Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

Od 1976 był członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Zasiadał w komitetach i komisjach Akademii, był m.in. zastępcą przewodniczącego Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (1965-1978), przewodniczącym (1984-1990) i honorowym przewodniczącym (od 1992) tegoż Komitetu, przewodniczącym Komisji Planu Krajowego Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (1966-1968), przewodniczącym (1966-1969, 1981-1983) i zastępcą przewodniczącego (1969-1972) Komitetu Nauk Geograficznych. W 1982 został powołany w poczet członków reaktywowanego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W 1990 Uniwersytet Poznański nadał mu doktorat honoris causa.

Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN (IGiPZ PAN) – instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk powstały w 1952 początkowo jako "Instytut Geografii PAN". W 1974 zmienił nazwę na "Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN", zaś w 1998 otrzymał imię Stanisława Leszczyckiego. Główna siedziba instytutu mieści się w Warszawie przy ul.Twardej 51/55.

Towarzystwo Naukowe Warszawskie (TNW), polskie towarzystwo naukowe z siedzibą w Warszawie, o strukturze akademickiej z dwustopniowym członkostwem na podstawie wyboru.

Ogłosił m.in.:

Zasady przestrzennego kształtowania inwestycji podstawowych (1948)

Zagadnienia lokalizacji produkcji (1951)

Geografia miast i osiedli w Polsce (1953)

Baza ekonomiczna i struktura funkcjonalna miast (1967)

Rozwój i rozmieszczenie ludności Polski w XX wieku (1967, z L. Kosińskim)

Teoria regionu ekonomicznego (1967)

Koncepcje i metody badawcze z dziedziny osadnictwa (1990)

Nie założył rodziny. Siostra Maria została docentem fitopatologii i hodowli roślin w Instytucie Ziemniaka w Boninie.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza (UAM) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Powstał w 1919 roku - początkowo jako Wszechnica Piastowska, w 1920 r. przemianowana na Uniwersytet Poznański. Podczas II wojny światowej, w latach 1940-1944 Uniwersytet Poznański działał w Warszawie jako tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich. 24 grudnia 1955 roku Uniwersytet otrzymał patrona i nową nazwę: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza.

Karol Józef Dziewoński (ur. 18 sierpnia 1876 w Jarosławiu, zm. 6 grudnia 1943 w Krakowie) - profesor chemii organicznej i kierownik II Zakładu Chemicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, specjalista w zakresie chemii barwników i technologii farbiarstwa. Przewodniczący Oddziału Krakowskiego Polskiego Towarzystwa Chemicznego (1924-1937). Od 1919 był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności (1919 członek-korespondent, 1923 członek czynny), od 1936 członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, od 1923 członkiem Akademii Nauk Technicznych.

Źródła

Andrzej Śródka, Uczeni polscy XIX i XX stulecia, tom V: Suplement, Agencja Wydawnicza "Aries", Warszawa 2002

Jerzy Kostrowicki, "Kazimierz Dziewoński. Uczony i człowiek". Przegląd Geograficzny, LII, 1980, 4, 639-643.

Halina Gudowska (zestawiła), Wykaz publikacji prof. dra Kazimierza Dziewońskiego. Przegląd Geograficzny, 1980, 4, 644-658.

Geografia osadnictwa i ludności w niepodległej Polsce. Lata 1918-1993. T.3: Badacze. Polskie Towarzystwo Geograficzne, Komisja Geografii Osadnictwa i Ludności, Łódź, 1995.