Kazimierz IV słupski - Polski Serwis Naukowy

Pieczęć piesza Kaźka słupskiego z 1373

Kazimierz IV (Kaźko słupski) (ur. 1351, zm. 2 stycznia 1377 w Bydgoszczy) – książę dobrzyński, inowrocławski i słupski z dynastii Gryfitów, syn Bogusława V i Elżbiety Kazimierzówny, córki Kazimierza Wielkiego, króla Polski.

Życiorys

Po śmierci matki wychowywany był na dworze krakowskim oraz cesarskim Karola IV, adoptowany przez Kazimierza Wielkiego przypuszczalnie w kwietniu 1369, aby Ludwik Węgierski nie mógł wyegzekwować tzw. "paktu o przeżycie"; otrzymał wówczas ziemie sieradzką i łęczycką. W 1370 uzyskał dodatkowo ziemię dobrzyńską (jako lenno), część Kujaw z Bydgoszczą, kasztelanię kruszwicką, Złotorię, Wałcz i Złotów.

Władcy Polski – lista obejmuje książąt i królów Polski. Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie. Rządzili od powstania państwa polskiego (około 900 roku) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291-1305). W latach 1138-1320 miało miejsce tzw. rozbicie dzielnicowe, kiedy władza nad ziemiami polskimi należała równocześcnie do wielu niezależnych książąt piastowskich. Od 1370 do 1399 roku panowali dwaj monarchowie z węgierskiej linii Andegawenów, zaś od 1386 do 1572 roku przedstawiciele dynastii Jagiellonów, jednej z linii litewskich Giedyminowiczów.

Karol IV Luksemburski (ur. 14 maja 1316 w Pradze, zm. 29 listopada 1378 tamże) – syn i następca Jana Luksemburskiego oraz Elżbiety, córki króla Wacława II, siostry króla Wacława III - z dynastii Przemyślidów. Margrabia Moraw od 1334, hrabia Luksemburga 1346–1353, król rzymski od 1346, król czeski od 1347, cesarz rzymski od 1355, margrabia Brandenburgii 1373-1378. Na chrzcie otrzymał zwyczajowe u Przemyślidów imię Wacław, ale przy bierzmowaniu przyjął imię Karol.

Pomimo poparcia planów Kazimierza Wielkiego przez część „panów wielkopolskich”, sąd po śmierci króla anulował testament, a przyszłemu księciu słupskiemu pozwolono zatrzymać jedynie ziemię dobrzyńską, Kruszwicę, Wałcz i Złotów.

Dopuszczony do współrządów w 1370. Po śmierci ojca w 1374 objął władzę w Księstwie Słupskim, a w dwa lata później osiadł na stałe w ziemi dobrzyńskiej, gdzie wdał się w wojnę z księciem gniewkowskim Władysławem Białym. Na skutek odniesionych ran (trafiony kamieniem w głowę) w czasie oblężenia zamku w Złotorii w pobliżu Torunia zmarł (bezpotomnie) 2 stycznia 1377 w Bydgoszczy. Pochowano go w klasztorze Cystersów w Byszewie lub w Koronowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Siemowit III (Ziemowit) mazowiecki (ur. ok. 1320, zm. 16 czerwca 1381 r.), od 1341 r. współrządził razem z bratem Kazimierzem I w Warszawie i Czersku, od 1345 w ziemi rawskiej, od ok. 1349 r. w wyniku podziału książę na Czersku, Liwie i Rawie, od 1351 r. w Gostyninie, od 1351 r. lennik króla Polski Kazimierza Wielkiego, od 1352 r. zastawny książę płocki, od 1355 r. w Warszawie i Sochaczewie, od 1370 r. władca suwerenny, także na Płocku, od 1370 w Zakroczymiu i Wiźnie, od 1373/4 wydzielił synom dzielnice w Warszawie i Rawie.

Według ówczesnego prawa lennego, ziemie i zamki, które objął w posiadanie Kaźko słupski, zostały przyłączone do Królestwa Polskiego, z wyłączeniem ziemi dobrzyńskiej, którą zarządzała Małgorzata, druga żona księcia. W 1378 zrzekła się ona praw do tych ziem na rzecz księcia Władysława Opolczyka.

Gryfici – dynastia książąt pomorskich panująca na Pomorzu Zachodnim od XII do XVII wieku. Nazwa rodu ukształtowała się w XV wieku i została zaczerpnięta od Gryfa, którego członkowie rodziny używali jako swojego herbu od 1214 roku.

Bogusław V (ur. 1318/1319, zm. 7 grudnia 1373) – książę słupsko-wołogoski w latach 1326-1368 (wraz z braćmi Warcisławem V i Barnimem IV) z dynastii Gryfitów, po podziale księstwa w 1368 r. książę słupski. Syn Warcisława IV i Elżbiety.

Rodzina

Kazimierz IV był dwukrotnie żonaty, tj. z Kenną (Joanną), córką księcia litewskiego Olgierda oraz Małgorzatą, córką Siemowita III Starszego. Z obu związków małżeńskich nie posiadał potomstwa.

Genealogia

Przypisy

E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 320-323.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 320.
↑ K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 71.
J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 263.
Swawolny tryb życia księcia doprowadził do tego, że dobra z ziem księstwa, zostały częściowo rozdane i sprzedane na skutek zadłużenia i braku środków do życia. J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 264.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 320-321.
J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 264.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 321.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 323.
E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 321-323.

Bibliografia

Opracowania

Kozłowski K., Podralski J., Gryfici, książęta Pomorza Zachodniego, Szczecin 1985, ISBN 83-03-00530-8.

Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, Szczecin 2005, ISBN 83-87879-50-9.

Szymański J. W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, ISBN 83-7273-224-8.

Literatura dodatkowa (online)

Madsen U., Kasimir V. Herzog von Pommern-Stolp (niem.), [dostęp 2012-04-15].