Keczup - Polski Serwis Naukowy

Ketchup Heinz

Keczup, ketchup (słowo które według Oxford English Dictionary najprawdopodobniej pochodzi z chińskiego) – sos pomidorowy podawany na zimno, o gamie smaków od łagodnego do ostrego, barwy zwykle ciemnoczerwonej, czerwonobrązowej, rzadziej zielonej, stosowany do potraw mięsnych, kanapek, pizzy, frytek itp. Na ogół kupowany jako produkt gotowy, choć wiele osób woli sporządzać go według istniejących przepisów w warunkach domowych.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Skrobia – węglowodan, polisacharyd roślinny, składający się wyłącznie z merów glukozy, pełniący w roślinach rolę magazynu energii. Skrobia ma budowę ziarnistą. (C6H10O5)n n>300

Historia ketchupu

Sos ketchup pierwsi wymyślili Chińczycy i była to zaprawa pierwotnie stosowana do przyrządzania potraw rybnych. Słowo ketchup pochodzi od słowa kôe-chiap w chińskim dialekcie Xiamen i znaczy dokładnie zaprawa do ryb. Pierwowzorem ketchupu była zupa polinezyjska, w skład której wchodziły m.in. cebula, fasola, zioła i sardynki.

Konserwant inaczej środek konserwujący – związek chemiczny (lub mieszanina związków chemicznych), które powodują przedłużenie przydatności do spożycia lub trwałości produktów spożywczych i przemysłowych. Najczęściej konserwanty dodawane są do żywności (np. benzoesan sodu, kwas askorbinowy – zwany potocznie witaminą C). Konserwujące działanie ma także proces moczenia mięsa w solance (wodnym roztworze chlorku sodu) i wędzenia.

Kujawskie Zakłady Przemysłu Owocowo-Warzywnego Włocławek (KZPOW Włocławek) - przedsiębiorstwo zajmujące się przetwórstwem owocowo-warzywnym z siedzibą we Włocławku. W fabryce produkowane są głównie ketchupy i koncentraty pomidorowe. Od 2008 r. zakład produkuje również soki pomidorowe.

Nazwa sosu i jego receptura dotarły do Europy pod koniec XVII w. przez Anglię. W końcu XIX w., w 1876 r. sos dotarł do USA i jego receptura została dostosowana do tamtejszych przyzwyczajeń smakowych przez Henry'ego Johna Heinza, założyciela firmy spożywczej H. J. Heinz Company, producenta znanej marki ketchupu.

Supermarket to w ścisłym znaczeniu sklep o bardzo dużej powierzchni, sprzedający szeroki asortyment towarów codziennego użytku, takich jak żywność, ubrania, kosmetyki, środki czyszczące itp.

Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:

Jeszcze w XIX w. słowem catsup określano każdy sos, w którym znajdował się ocet.

Polskie ketchupy

Według badań z 2003 r. najpopularniejszymi ketchupami w Polsce są Pudliszki, Kotlin, Roleski, Hellmann's, Łowicz, Włocławek i Heinz.. Według danych największych producentów trzema najstarszymi polskimi markami keczupów są: "Pudliszki" - 90 lat działalności, "Kotlin" i "Włocławek"

Fasola (Phaseolus L.) – rodzaj roślin jednorocznych lub bylin należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej i do Europy dotarła po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Do rodzaju tego, liczącego ponad 30 gatunków, należą jedne z ważniejszych roślin uprawnych. W Polsce nie rosną dziko, wyłącznie jako rośliny uprawne. Gatunkiem typowym jest Phaseolus vulgaris.

Cukier spożywczy – na ogół pod tą nazwą występuje sacharoza produkowana z trzciny cukrowej (cukier trzcinowy) bądź z buraków cukrowych (cukier buraczany).

Klasyczny skład współczesnych ketchupów

koncentrat pomidorowy

cukier

ocet

sól kuchenna

acetylowany adypinian diskrobiowy (zagęstnik)

ziele angielskie

goździki

cebula

różne przyprawy

Sos jest pasteryzowany, dlatego nie wymaga stosowania środków konserwujących.

Produkty oferowane w supermarketach pod nazwą "Ketchup" często różnią się od wyżej opisanego sosu, pomimo umieszczania jego nazwy na opakowaniach. W skład tzw. tanich ketchupów wchodzi najczęściej: mąka ziemniaczana, barwnik spożywczy i benzoesan sodu, jako środek zapobiegający gniciu produktu.

Przyprawa – składnik dodawany do potraw, zwykle w znikomych ilościach, dla polepszenia ich walorów smakowych, zapachowych i w rzadkich przypadkach (takich jak kurkuma czy szafran) wizualnych. W dalekiej przeszłości niektóre rośliny, które obecnie stosujemy jako przyprawy, były stosowane przez znachorów, czarowników i kapłanów. Służyły jako leki, afrodyzjaki, święte oleje, kadzidła itp.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Ketchup jako warzywo

W 1981 r. David Stockman, urzędnik odpowiedzialny za budżet USA pod rządami ówczesnego prezydenta Ronalda Reagana, podjął próbę zaliczenia ketchupu do warzyw, jako kompleksową substancję, bez względu na jej skład a jedynie ze względu na użytą nazwę produktu. Powodem tego była chęć zaoszczędzenia na dożywianiu dzieci w amerykańskich szkołach w ramach systemu socjalnego. Przepisy obowiązujące w systemie żywienia w szkołach przewidywały, że każde dziecko musiało codziennie przyjmować określoną ilość witamin i soli mineralnych pod postacią warzyw. Propozycja podawania dzieciom w posiłkach zamiast naturalnych warzyw "taniego ketchupu" złożonego z mąki ziemniaczanej i wody zabarwionej na czerwono, wywołała energiczne protesty społeczne, które w atmosferze skandalu doprowadziły do rezygnacji z rewolucyjnego pomysłu.

Frytki (franc. pommes de terre frites czyli ziemniaki smażone) – rozdrobnione, pokrojone w kształt słupków, ziemniaki smażone w głębokim tłuszczu (tradycyjnie, w kraju pochodzenia – Belgii, stosowano do smażenia łój wołowy). Stosowane jako dodatek do potraw pieczonych lub smażonych, np. ryb.

Sos (z fr. sauce) to gęsty płyn, tworzony na bazie różnych składników, nadających mu odmienne smaki (ostry, łagodny, kwaśny, słodki), stosowany jako dodatek do: mięs, ryb, makaronów, wędlin, sałatek, deserów itd. W konsystencji luźniejszy od kremu. Sosy dzielą się na: gorące, zimne i majonezowe. Sosy gorące sporządzane są, podobnie jak zupy, na bazie wywaru. Do zagęszczania tych sosów stosuje się: zawiesinę z mąki pszennej lub mąki ziemniaczanej i wody, mąki pszennej lub ziemniaczanej i śmietany, zasmażkę lub żółtka jaj. Do najbardziej znanych sosów zaliczamy:

Przepisy na ketchup

Przepis na ketchup pikantny

Przepis na ketchup błyskawiczny

Ketchup rybny

Wg profesora Jerzego Bralczyka malajskie słowo "Ketchup" oznaczało sos rybny. Przejęte przez Anglików kojarzone jest z sosem pomidorowym. Ale słowo to również odnosiło się do sosów na bazie orzechów czy grzybów. Na zagranicznych opakowaniach ketchupów widnieje napis "TOMATO ketchup" na określenie keczupu pomidorowego.

Polinezja (z gr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.

Substancje barwiące – substancje nadające barwę innej substancji pozbawionej barwy (przezroczystej, białej lub szarej), lub też zmieniające barwę substancji posiadającej już jakąś barwę. Można je podzielić na pigmenty, laki i barwniki. Pigmenty są nierozpuszczalnymi kryształami wymagającymi procesu dyspersji w celu ich użycia do barwienia substancji. Barwniki są substancjami rozpuszczalnymi. Barwniki są łatwe w użyciu niemniej jednak ich odporności są mniejsze od pigmentów. Barwniki są transparentne, pigmenty są różne - część jest kryjąca, część transparentna.

Zobacz też

Sos pomidorowy

Przypisy

↑ Historia keczupu według "Heinz". [dostęp 2011-11-23].
↑ Portal Kulinarny: "Historia keczupu". [dostęp 2011-11-23].
"Poradnika Handlowca": Sosy, ketchupy, musztardy, majonezy. [dostęp 2011-11-23].
Historia "Pudliszek" na stronie producenta. [dostęp 2011-11-23].
Informacje zaczerpnięte z oficjalnych stron internetowych producentów ketchupów
Lesław Juszczak, Teresa Fortuna, Małgorzata Maziarz, 2002, "Wybrane właściwości reologiczne ketchupów handlowych", ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość., nr 1(30) s.88-98
Wikipedia: Ketchup as a vegatable (pol.: Keczup warzywem) (ang.). [dostęp 2011-11-23].
"Is ketchup a vegatable?" (pol.:Czy keczup to warzywo? (ang.). [dostęp 2011-11-23].
Dziennik "Huff Post" z dnia 16.11.2011: "Pizza is vegatable?" (ang.). [dostęp 2011-11-23].