Kiży - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 62°04′00″N 35°14′17″E / 62.06667, 35.23806

Kiży (ros. Кижи) – wyspa na jeziorze Onega, w Karelii, w rejonie miedwieżjegorskim, w północnej Rosji, na której znajduje się kompleks drewnianych kościołów, kaplic i domów. Kiży to jedno z najpopularniejszych wśród turystów miejsc Rosji, została wpisana również na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wielkanoc (Pascha, Niedziela Wielkanocna) — najstarsze i najważniejsze . Poprzedzający ją tydzień, stanowiący okres wspominania najważniejszych dla wiary chrześcijańskiej wydarzeń, nazywany jest Wielkim Tygodniem. Ostatnie trzy doby tego tygodnia: Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale). W chrześcijaństwie wprawdzie każda niedziela jest pamiątką zmartwychwstania Chrystusa, ale Niedziela Zmartwychwstania jest z nich najbardziej uroczysta.

Rosyjska Północ to obszar kulturowy obejmujący cztery regiony Federacji Rosyjskiej: Republikę Karelii, obwód archangielski, obwód wołogodzki i obwód murmański. Termin Rosyjska Północ pojawił się na przełomie XIX i XX wieku, gdy rosyjscy uczeni odkryli, że miejscowa ludność przekazywała sobie z pokolenia na pokolenie w formie ustnej staroruskie podania, legendy, byliny i pieśni. Zauważono też, że w architekturze północnej przetrwało do naszych czasów wiele staroruskich technik budowlanych, które popadły w zapomnienie w innych regionach Rosji. Tradycje ugrofińskie, staroruskie i monastyczne rozwijały się w izolacji w warunkach surowego klimatu tworząc odrębną kulturę Rosyjskiej Północy.

Wyspa Kiży ma długość ok. 7 km i szerokość 0,5 km. Jest otoczona przez ok. 5000 mniejszych wysepek (o wielkości ok. 2x2 m), jak również nieco większych, o długości do 35 m. W XVI wieku wyspa stała się lokalnym centrum i zjednoczyła ok. 100 okolicznych wsi.

Cerkiew Przemienienia Pańskiego

Cerkiew

Cerkiew Przemienienia Pańskiego została zbudowana w 1714 roku i jest najbardziej wyróżniającym się zabytkiem zespołu architektonicznego Kiży. Jest to zabytek znaczenia międzynarodowego, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO i na listę dziedzictwa kulturalnego Federacji Rosyjskiej. Wzorem dla cerkwi Przemienienia Pańskiego była cerkiew opieki Najświętszej Bogurodzicy z 1708 roku, znajdująca się we wsi Anchimowo w obwodzie wołogodzkim.

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Rejon miedwieżlegorski (ros. Медвежьегорский район ) – rejon w północno-zachodniej Rosji, wchodzący w skład rosyjskiej Republiki Karelii.

Obecna cerkiew została wzniesiona na miejscu starej, spalonej po uderzeniu pioruna. Tożsamość budowniczych i architektów jest nieznana. Wysokość cerkwi to 37 m, została ona zbudowana z drewna, zgodnie z tradycją ruskiego rzemiosła, bez gwoździ (z wyjątkiem fragmentów iglic na kopułach, które zostały przybite maleńkimi gwoździami). Świątynia należy do typu "letnich", co oznacza, że zimą nie odprawia się tam nabożeństw.

Świerk (Picea A. Dietr.) – rodzaj wiecznie zielonych drzew z rodziny sosnowatych (Pinaceae), który obejmuje około 35 gatunków. Występuje na obszarach chłodnych i umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Picea rubra A. Dietrich.

Karelia (ros. Карелия, karel. i fiń. Karjala); oficjalna nazwa Republika Karelii (w urzędowym na terenie kraju języku rosyjskim – Республика Карелия – Riespublika Karielija, w niebędących urzędowymi językach rdzennych mieszkańców – karelskim Karjalan tazavaldu, fińskim – Karjalan tasavalta) – autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej.

Cerkiew zwieńczają 22 kopuły, rozmieszczone regularnie. Świątynia posiada również elementy obronne, służące dawniej do odparcia ataku najeźdźców. Prezbiterium pokryte jest trójspadzistym dachem. Wejście do cerkwi ma formę dwuspadzistego krytego skrzydła. Perłą wnętrza jest czteroczęściowy, składający się z 102 ikon, ikonostas, którego rama pochodzi z początków XIX wieku. Jego ikony dzielą się na trzy grupy: najstarsze "Przeobrażenie" i "Opieka" datuje się na koniec XVII wieku, są to typowe obrazy dla stylu północnego. Nieco niżej znajduje się druga grupa ikon, namalowanych w 2. połowie XVIII wieku, zaś najwyżej na ikonostasie znajdują się ikony z trzeciej ćwierci XVIII wieku, przywiezione z głębi Rosji.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Brzoza (Betula L.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny brzozowatych. Obejmuje około 35-60 gatunków – różnica w ocenie liczby gatunków jest m.in. wynikiem łatwego tworzenia mieszańców międzygatunkowych o trudnym do ustalenia statusie taksonomicznym. Gatunkiem typowym jest Betula alba L..

Budynek cerkwi został postawiony bez kamiennych fundamentów, jedynie pod zachodnim skrzydłem cerkwi poprowadzony jest niewielki ich fragment, pochodzący z 1870 roku. Materiał, z którego zbudowano świątynię to drewno sosnowe, jedynie niewielkie fragmenty są zbudowane ze świerka. W ukrytych konstrukcjach kopuł znajdują się również elementy brzozowe.

Inne zabytki

Do innych zabytków wyspy Kiży zaliczają się:

cerkiew Opieki Matki Bożej- "zimowa" świątynia (nabożeństwa odprawiane od 1 października do Wielkanocy), została ona zbudowana w 2. połowie XVII wieku. Pierwotny ikonostas z cerkwi Opieki został zniszczony, obecny został wykonany w latach 50. i składają się na niego ikony przywiezione zza jeziora Onega, pochodzące z XVII i XVIII wieku, najbardziej wyróżnia się wśród nich ikona "Cud Flora i Laura".

dzwonnica - najwyższy zabytek kompleksu wyspy Kiży, powstała na miejscu zniszczonej przez naturę poprzedniczki w 1862 roku.

cerkiew wskrzeszenia Łazarza - przywieziona z monastyru z miasta Murom, skromna, cmentarna cerkiew, posiada ikonostas składający się z dwóch rzędów ikon, nie starszych niż z XVI wieku.

kaplica Michała Archanioła - przywieziona ze wsi Lelikoziero, w kaplicy zachował się ikonostas i malowidła na suficie z końca XVII wieku.

Zobacz też

Rosyjska północ

Linki zewnętrzne

Muzeum na wyspie Kiży (ang.) (ros.)

Galeria zdjęć z wyspy Kiży (ros.)

Zdjęcia z Kiżów