Kimon Georgiew - Polski Serwis Naukowy

Kimon Georgiew Stojanow (bułg. Кимон Георгиев Стоянов; ur. 11 sierpnia 1882 w Pazardżiku, zm. 28 września 1969 w Sofii) – bułgarski wojskowy i polityk, deputowany do Zwyczajnego Zgromadzenia Narodowego 21. (1923-1927), 22. (1927-1931) i 26. (1945-1946) kadencji, do Wielkiego Zgromadzenia Narodowego 6. kadencji (1946-1949) oraz do Zgromadzenia Narodowego 1. (1950-1953), 2. (1954-1957), 3. (1958-1961) i 4. kadencji (1962-1965). Premier Bułgarii w latach 1934-1935 oraz 1944-1946. Od 1946 do 1962 wicepremier i minister w kilku kolejnych rządach. Od 1962 do śmierci członek Prezydium Zgromadzenia Narodowego. Uczestnik trzech zamachów stanu.

Aleksandyr Stoimenow Stambolijski (bułg. Александър Стоименов Стамболийски; ur. 13 marca 1879 we wsi Sławowica w Obwodzie Pazardżik, zm. 14 czerwca 1923 tamże) – bułgarski polityk, lider i ideolog Bułgarskiego Ludowego Związku Chłopskiego, deputowany do Zwyczajnego Zgromadzenia Narodowego 14. (1908–1911), 16. (1913), 17. (1914–1915), 18. (1919–1920), 19. (1920–1923) i 20. kadencji (1923) oraz 5. kadencji Wielkiego Zgromadzenia Narodowego (1911), minister budynków publicznych, dróg i zagospodarowania (1919), wojny (1919-1921) oraz spraw zagranicznych i wyznań wiary (1921-1923), premier Carstwa Bułgarii (1919-1923). Odsunięty od sprawowania władzy poprzez wojskowy zamach stanu 9 czerwca 1923, zaś pięć dni później brutalnie zamordowany przez bojowników WMRO.
Wojny bałkańskie - dwa konflikty zbrojne na terenie Bałkanów, które wybuchły na początku XX wieku. Pierwszy z nich miał charakter wielonarodowej wojny wyzwoleńczej. Drugi konflikt wybuchł na tle podziału terytoriów, uprzednio odebranych imperium osmańskiemu.

Życiorys

W 1902 ukończył Uczelnię Wojskową w Sofii. Uczestniczył w wojnach bałkańskich jako dowódca kompanii i w I wojnie światowej jako dowódca batalionu. W 1920 przeszedł w stan spoczynku w stopniu podpułkownika.

W 1919 współtworzył organizację bułgarskich oficerów – tzw. Związek Wojskowy, a w 1922 opozycyjne wobec reżimu Stambolijskiego Porozumienie Narodowe. 9 czerwca 1923 wziął udział w zamachu stanu, po którym został jednym z liderów nowo powstałego Porozumienia Demokratycznego. W 1926 wszedł do pierwszego rządu Andreja Liapczewa, w którym objął Ministerstwo Kolei, Poczty i Telegrafu.

Front Ojczyźniany (bułg. Отечествен фронт) - koalicja lewicowych partii politycznych utworzona w Bułgarii podczas II wojny światowej. Podstawowym celem Frontu było wycofanie Bułgarii z tzw. paktu trzech i przystąpienie do wojny po stronie koalicji antyhilterowskiej oraz likwidacja monarchii w kraju. Dominującą rolę w koalicji, która po zakończeniu wojny sprawowała władzę totalitarną w Bułgarskiej Republice Ludowej, odgrywali komuniści z Bułgarskiej Partii Komunistycznej (do 1948 pod nazwą Bułgarska Partia Robotnicza).
Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.

Na początku lat 30. stanął na czele Koła Politycznego "Zweno" dążącego do obalenia rządów Bloku Narodowego i ustanowienia rządów autorytarnych. 19 maja 1934 Zweno i Związek Wojskowy przeprowadziły zamach stanu, po którym Georgiew został premierem kraju i jednocześnie ministrem spraw zagranicznych i wyznań religijnych (19-23 maja 1934) oraz ministrem sądownictwa (23 maja 1934 – 22 stycznia 1935). Rząd Georgijewa rozwiązał Zgromadzenie Narodowe, zdelegalizował wszystkie partie polityczne i związki zawodowe i sprawował władzę autorytarną poprzez dekrety i rozporządzenia. Na początku 1935 car Borys III doprowadził do dymisji gabinetu i Koło Polityczne "Zweno" stopniowo utraciło wpływy polityczne.

Podpułkownik (ppłk) – stopień oficerski. W Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora. Jest zaliczany w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych.
Porozumienie Demokratyczne (bułg. Демократически сговор) - bułgarska partia polityczna istniejąca w latach 1923-1934, powstała przez połączenie Porozumienia Narodowego, Partii Demokratycznej, Zjednoczonej Partii Narodowo-Postępowej i Partii Radykalno-Demokratycznej. Między 1923 i 1931 Porozumienie Demokratyczne sprawowało rządy w Carstwie Bułgarii.

W latach 40. Georgiew nawiązał współpracę z bułgarską lewicą i wszedł do zarządu budowanego przez komunistów Frontu Ojczyźnianego, którego celem było wystapienie kraju z grupy państw Osi i przyłączenie go do koalicji antyhitlerowskiej oraz likwidacja monarchii. Po zamachu stanu przeprowadzonym przez bojówki Frontu 9 września 1944 Georgiew stanął na czele nowego gabinetu. Jego rząd podpisał rozejm ze Związkiem Radzieckim i przyłączył kraj do państw alianckich, a także zainicjował plebiscyt w sprawie zmiany ustroju politycznego. W okresie sprawowania funkcji premiera przez Georgiewa, Front Ojczyźniany zapoczątkował system represji wobec opozycji antykomunistycznej powołując do tego celu Sąd Ludowy i tworząc obozy pracy przymusowej.

Borys III, właśc. Borys Klemens Robert Maria Pius Stanisław Ksawery Sachsen-Coburg-Gotha (ur. 30 stycznia 1894 w Sofii, zm. 28 sierpnia 1943) – car Bułgarii z dynastii Sachsen-Coburg-Gotha
Koło Polityczne "Zweno" (bułg. Политически кръг "Звено"; звено tłum. się jako ogniwo lub sekcja) - społeczno-polityczna organizacja istniejąca w Bułgarii w latach 1927-1949. Poglądy i cele KP "Zweno" kilkakrotnie ulegały zmianom. W 1934 organizacja przeprowadziła wraz ze Związkiem Wojskowym zamachu stanu w kraju i przez rok sprawowała rządy autorytarne. W czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu KP "Zweno" współtworzyło Front Ojczyźniany.

Od roku 1946 na czele kolejnych rządów stawali działacze Bułgarskiej Partii Komunistycznej. Przez 16 lat Georgijew pełnił w nich funkcje członka Rady Ministów i zwierzchnika różnych resortów ministerialnych, a od 1962 do chwili śmierci wchodził w skład Prezydium Zgromadzenia Narodowego.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
Wasyl Petrow Kołarow (bułg. Васил Коларов, ur. 28 lipca 1877 roku w Szumenie – zm. 23 stycznia 1950 roku w Sofii) – bułgarski działacz komunistyczny, prawnik i polityk, obok Georgi Dymitrowa i Dimityra Błagojewa, z którymi w 1919 roku założył Bułgarską Partię Komunistyczną, był liderem bułgarskiego ruchu robotniczego w XX-leciu międzywojennym, jednym z pomysłodawców krwawo stłumionego powstania wrześniowego w 1923 roku, po którym musiał wyjechać z kraju. Od początku lat 20. sekretarz generalny Międzynarodówki Komunistycznej, po 1945 roku – obok Dymitrowa – najważniejsza postać w budowaniu nowego, socjalistycznego porządku w Bułgarii: po obaleniu monarchii pełnił obowiązki tymczasowego prezydenta (1946-1947), następnie był wicepremierem i ministrem spraw zagranicznych (1947-1949) w rządzie Georgi Dymitrowa, a po jego śmierci – premierem (1949-1950).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)