Kistowie – (gruz. "ქისტები") gruzińscy Czeczeni, grupa etniczna zamieszkująca głównie Wąwóz Pankisi w północno-wschodniej Gruzji, w górach Kaukazu. Pewna ilość Kistów mieszka również w pobliskiej Achmecie, wsiach wokół Wąwozu Pankisi oraz w Tbilisi. Ich liczbę ocenia się na od 5 do 8 tysięcy. Kistowie zachowują swój język (spokrewniony z czeczeńskim tzw. dialekt kistyński) oraz religię- islam suficki.

Historia

Kistowie wywodzą się wprost od Czeczenów, którzy przybyli do Pankisi w pierwszej połowie XIX wieku- w większości z powodu wojen wywołanych przez rosyjską ekspansję na północnym Kaukazie oraz związaną z tym radykalizację religijną wśród Czeczenów (m.in. próby wprowadzenia szariatu). Po czasowym odzyskaniu przez Gruzję niepodległości, w latach 1918-1921, wraz z obywatelstwem nadawano Kistom imiona i nazwiska gruzińskie- dzięki podwójnym nazwiskom, w większości uniknęli losu Czeczenów z północnego Kaukazu, deportowanych w 1944 roku do Kazachstanu.

W latach 90. XX wieku, ze względu na konflikt czeczeńsko-rosyjski, do Pankisi przybyło w sumie 10 tysięcy uchodźców z Czeczenii. Utrzymanie uchodźców spadło niemal całkowicie na barki Kistów. Co więcej, wraz z uchodźcami, pojawili się także bojownicy czeczeńscy, którzy po klęsce w II Wojnie Czeczeńskiej uczynili z Pankisi bazę wypadową i rekrutacyjną. W Wąwozie rezydował w szczególności czeczeński dowódca Rusłan Gełajew. Sytuacja w Wąwozie stała się pretekstem do rosyjskich inkursji na terytorium Gruzji, a w rosyjskich bombardowaniach zginęła pewna ilość cywilów. Dopiero po 2003 roku, nadzwyczajne środki bezpieczeństwa, podjęte przez rząd gruziński we współpracy z Amerykanami, doprowadziły do ustabilizowania sytuacji.

Religia

Kistowie są w znacznej większości muzułmanami praktykującymi sufizm. Ciekawostką w Pankisi są kobiece bractwa sufickie- fenomen niespotykany poza Wąwozem. Niewielką mniejszość stanowią chrześcijanie obrządku gruzińskiego kościoła prawosławnego. Obrzędy religijne wśród Kistów zawierają pewne elementy pogańskie.

W latach 90., religia stała się jednym z elementów sporu pomiędzy Kistami, a uchodźcami z Czeczenii. Czeczeni, częściowo poddani wpływom radykalnego islamu, próbowali narzucić swoje obrzędy Kistom, wytykając im pogaństwo i "niedoskonałość". Uchodźcy, za pieniądze za źródeł w krajach muzułmańskich, zbudowali nawet osobne od kistyjskich meczety. Jednak wraz z opuszczeniem Wąwozu przez ogromną większość uchodźców, konflikt na tym tle osłabł.

Przypisy