Klan Donald - Polski Serwis Naukowy

Herby różnych gałęzi klanu

Herb głównego wodza klanu

MacDonald (Macdonald, McDonald, MacDonnell, O'Donnell gael. syn Donalda) – nazwisko szkockich i irlandzkich rodów, tworzących jeden z najstarszych i największych klanów.

Język gaelicki szkocki (gaelicki, Scots Gaelic, nazwa własna: Gàidhlig) - język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Posługuje się nim około 58 tys. osób (2001) zamieszkujących północną część Wielkiej Brytanii, tj. północno-zachodnią Szkocję i archipelag Hebrydów. Władze brytyjskie przyznały mu status regionalnego języka urzędowego na Hebrydach Zewnętrznych (region Western Isles).

The Court of Lord Lyon pot. Lyon Court (ang. Trybunał Lorda Lwa) – urząd królewskiej heroldii Szkocji; Na jego czele stoi Lord Lyon King of Arms (ang. Lord Lew Król Herbów), Wielki Herold Szkocji. Lord Lyon pełni również funkcję herolda Orderu Ostu, najwyższego orderu Szkocji. Urząd zajmuje się rejestracją nowych herbów, godeł, tartanów i flag osób fizycznych i prawnych, przestrzeganie prawidłowego używania i przedstawiania istniejących, i nadzorowaniem ceremoniału uroczystości oficjalnych. Zastępcą Lorda Lyona jest Lyon Clerk and Keeper of the Records (ang. Lwi Urzędnik i Kustosz Archiwów). Do pomocy są kolejni niżsi heroldowie - Officers of Arms, w rangach heroldów i pursuiwantów.

Osiedleni przede wszystkim w północno-zachodniej Szkocji, na Hebrydach i wschodniej Irlandii. Pochodzą od króla Wysp (Lord of the Isles) Somerleda, który w poł. XIII w. władał Hebrydami. Przodkiem Macdonaldów jest Ranald, młodszy syn Somerleda, od którego bierze nazwę gałąź Macdonaldów of Clanranald. Nazwisko wywodzi się od syna Ranalda, imieniem Donald. Od starszego syna Somerleda, Dougalla pochodzi inny klan, nie tak liczny i potężny - klan MacDougall. Do poł.XV w. panowali prawie niezależnie od królów Szkocji, używając tytułu Lord of the Isles - Panów Wysp. Dopiero Jakub III częściowo ich potęgę złamał, wymuszając respektowanie zależności od suwerena. Jak zwykle w przypadku potężnych klanów wódz Macdonaldów posiadał swój dwór, podobny królewskiemu, z dziedzicznym bardem, dziedzicznym dudziarzem, własnym heroldem. Urząd herolda klanu MacDonaldów został w 2002 r. reaktywowany po 4 wiekach, i oficjalnie uznany przez Heroldię Szkocji jako Finlaggan Pursuivant of Arms.

Donald – imię pochodzenia celtyckiego. Staroirlandzkie Domnall, szkockie Domhnall oznacza "silny tego świata" lub "władca świata" [dumno + valos – świat i potężny, możny].

Szkocja (ang. Scotland, gael. Alba) – dawniej niezależne królestwo, obecnie część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Od południa graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski. Na północy Szkocji Góry Kaledońskie i Grampiany, na południu Wyżyna Południowoszkocka. W centrum niewielka Nizina Środkowoszkocka skupiająca większą część ludności.

Podział rodu

Wielki klan Donald dzieli się na sześć głównych gałęzi:

MacDonald of MacDonald, zwany też MacDonald of the Isles

MacDonald of Sleat (Clan Donald North)

MacDonnell of the Glens, MacDonald of Dunnyveg, MacDonald of Islay and Kintyre zwany też Clan Donald South

MacDonnell of Antrim, zamieszkujący hrabstwo Antrim w Irlandii

MacDonald of Clan Ranald

MacDonald of Glengarry

MacDonald of Keppoch

Mac Donnell of the Glens

Klan MacDonald of MacDonald dzieli się dalej na kilka mniejszych klanów:

Hrabstwo Antrim (irl. Contae Aontroma) – jedno z sześciu hrabstw położonych w irlandzkiej prowincji Ulster, wchodzących w skład brytyjskiej Irlandii Północnej. Położone w północno-wschodniej części wyspy, nad Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim. Hrabstwo graniczy z hrabstwami Londonderry oraz Down, oraz przez Lough Neagh z hrabstwami Tyrone i Armagh.

MacDonald of Ardnamurchan, zwany też MacIain of Ardnamurchan

MacDonald of Lochals

MacDonald of Glencoe, zwany także Clan Iain Abrach

Clan Macalister

MacDonnell of Islay and Kintyre

Przypisy

Według zasad szkockiej heraldyki przedstawione herby przysługują tylko jednej żyjącej osobie, pozostali czlonkowie rodziny, rodu i klanu mają prawo do wersji uszczerbionych, pochodnych, o ile są w stanie udowodnić swoje pokrewieństwo.

Zobacz też

Donald – imię

Masakra w Glencoe (ang.)

Literatura

Thomas Innes of Learney: The Tartans of The Clans and Families of Scotlan, W. & A.K. Johnston Limited, Edinburgh & London, 1938.