Klan Stewart - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy klanu. Zapoznaj się również z: Stewart Grand Prix – były zespół Formuły 1.

Stewart - nazwisko szkockich rodów i klanów.

Według tradycji pochodzą od rycerza bretońskiego, osiadłego w XI w. w Szkocji. Został on obdarowany urzędem Wielkiego Stewarda Szkocji, przekazanym następnie potomkom, co z czasem dało początek nazwisku rodowemu Stewart (w zanglizowanej wersji Stuart).

Walter Stewart (1293-1326), 6. Wielki Steward Szkocji ożenił się z najstarszą córką króla Roberta I , dzięki czemu jego syn mógł objąć tron jako Robert II Stewart. Dynastia Stuartów panowała w Szkocji, a od 1603 r. również w Anglii do 1714 r.

Książę Rothesay jest zwyczajowym tytułem następców tronu Szkocji. Po unii angielsko-szkockiej książę Rothesay nosi również tytuł księcia Walii. Tytuł jest tytułem wyłącznie honorowym, nie wiąże się z żadną zwierzchnością feudalną. Nazwa tytułu pochodzi od miejscowości Rothesay, na wyspie Bute, w hrabstwie Argyll i Bute. Faktyczną zwierzchność lenną nad tymi dobrami sprawują baronowie Stuart de Rothesay, boczna gałąź Markizów Bute.

Robert II Steward (ur. 2 marca 1316, zm. 19 kwietnia 1390) – król Szkocji 1371–1390. Syn Marjorie Bruce, najstarszej córki Roberta I i Waltera Stewarta, 6. Wielkiego Stewarda Szkocji (1293–1326). Robert II był pierwszym władcą Szkocji z dynastii Stuartów - nazwisko to pochodziło od urzędu, jaki sprawował jego ojciec (szkocki Steward to po angielsku Stuart).

Inni potomkowie Wielkich Stewartów osiedlili się w Wyżynnej Szkocji (Highlands) dając początek kilku góralskim klanom, m.in.:

Stewart of Appin;

Stewart of Atholl;

Stewart of Ardvorlich;

Stewart of Garth.

Stuart of Bute

Dzięki pokrewieństwu z panującą dynastią różne gałęzie rodu otrzymywały bogate nadania i tytuły dając początek wielu arystokratycznym rodom, m.in. markizom of Bute, markizom of Moray, hrabiom of Atholl, hrabiom of Mar.

Herb Szkocji – herb królestwa Szkocji, w polu złotym otoczonym podwójną bordiurą czerwoną ozdobioną naprzemiennie liliami tej samej barwy, lew czerwony wspięty w prawo, pazury i język błękitne. W pełnej wersji herb występuje z trzymaczami heraldycznymi - srebrnymi jednorożcami, dewizą herbową i insygniami Orderu Ostu. W heraldyce szkockiej bordiura oznacza zwykle uszczerbienie herbu, jednak ta w herbie Szkocji jest wyjątkiem, nazywana czasem królewską bordiurą, stanowi udostojnienie herbu i prócz monarchy tylko nieliczne rody mają prawo używać podobnej w swoich herbach (m.in. Buchanan of that Ilk; Kennedy, Markiz of Ailsa; Livingston, Earl of Linlithgow; Lyon, Earl of Strathmore; Maitland Earl of Lauderdale)

Rodzina Stuartów z Bute wywodzi się w prostej linii od Johna Stuarta syna Roberta II Stewarta Króla Szkocji. Sir John Stuart oraz jego kolejni potomkowie pełnili funkcje dziedzicznego szeryfa Bute oraz naczelnika kalanu Stuartów z Bute.

Uwagi

W szablonie zamiast godła klanu został chwilowo zamieszczony herb Stewartów w wersji podstawowej, czyli taki, jaki przysługuje wodzowi klanu. Herb ten w zasadzie nie jest w tej czystej formie używany, ale występuje w połączeniu z innymi herbami lub z uszczerbieniami w herbach prawie wszystkich gałęzi Stewartów. Część klanu przyjęła dla podkreślenia pokrewieństwa z dynastią panującą odpowiednio zmieniony herb Szkocji, niektóre gałęzie pochodzące od legalnych i pozamałżeńskich potomków królów używają odpowiednio odmienionego herbu Wielkiej Brytanii. Niekiedy herb podstawowy jest ozdabiany królewską bordiurą, tzw.gobony border, zaczerpniętą z herbu Szkocji. Ta bordiura stanowi udostojnienie herbu a nie jak inne uszczerbienie.

Stewart Grand Prix – były zespół Formuły 1, założony w 1996 roku przez Jackiego i Paula Stewartów i uczestniczący w niej w sezonach 1997 – 1999.

Herb Wielkiej Brytanii – królewski herb Wielkiej Brytanii noszony jest przez władców. Posługuje się nim administracja i rząd, umieszczając go m.in. na monetach i publicznych budynkach.

Obecnie klan Stewart nie ma zatwierdzonego przez Lorda Lyona wodza. Z poszczególnych gałęzi klanu tylko klan Stuart of Bute ma wodza zweryfikowanego przez heroldię, jest nim markiz of Bute.

Do herbu Stewartów bardzo podobny jest herb urzędu Wielkiego Stewarda Szkocji, widniejący w herbie księcia Rothesay - w polu złotym pas w szachownicę czarno-srebrną (w herbie Stewartów niebiesko-srebrną). Nie jest to dziwne, gdyż urząd ten był jak wyżej wspomniano dziedziczny przez dłuższy czas w tym rodzie i dał początek nazwisku. Nie jest natomiast do końca jasne czy za herb rodowy przyjęty został herb urzędu, czy też herbem urzędu został nieco odmieniony herb rodu. Podane niżej przykłady kilku herbów są w wersji przysługującej głównej męskiej linii w danej gałęzi, t.j. dziedzicom tytułu.

Urząd istnieje również w królestwie Szkocji. Godność w XI–XIII w. stała się dziedziczna w rodzie potomków normańskiego rycerza Allana, pierwszego Wielkiego Stewarda Szkocji. Stąd pochodzi nazwisko szkockiego rodu i klanu Stewart (Steward), którego gałąź dała początek szkockiej i brytyjskiej dynastii Stuartów.

The Court of Lord Lyon pot. Lyon Court (ang. Trybunał Lorda Lwa) – urząd królewskiej heroldii Szkocji; Na jego czele stoi Lord Lyon King of Arms (ang. Lord Lew Król Herbów), Wielki Herold Szkocji. Lord Lyon pełni również funkcję herolda Orderu Ostu, najwyższego orderu Szkocji. Urząd zajmuje się rejestracją nowych herbów, godeł, tartanów i flag osób fizycznych i prawnych, przestrzeganie prawidłowego używania i przedstawiania istniejących, i nadzorowaniem ceremoniału uroczystości oficjalnych. Zastępcą Lorda Lyona jest Lyon Clerk and Keeper of the Records (ang. Lwi Urzędnik i Kustosz Archiwów). Do pomocy są kolejni niżsi heroldowie - Officers of Arms, w rangach heroldów i pursuiwantów.

Herby i godła niektórych gałęzi Stewartów

Stuart, Markiz Bute

Stewart, Earl Galloway

Baron Stuart of Rothesay

Godło Stewartów z Appin

Godło Stuartów z Bute

Zobacz też

herb książąt Rothesay

Stuartowie

Przypisy

Nie należy mylić z książętami Rothesay, następcami szkockiego tronu