Klasyczny język arabski - Polski Serwis Naukowy

Klasyczny język arabski (arab. اللغة العربية الفصحى luġat ul-ʿarabiyyat ul-fuṣḥā, w skrócie fusha) powstał jako środek porozumiewania się między plemionami posługującymi się różnymi dialektami semickimi, zamieszkałymi na terenie Półwyspu Arabskiego. Istnieją dwie teorie odnośnie powstania języka klasycznego:

Język grecki klasyczny, inaczej greka klasyczna - stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.

Spółgłoska zwarta miękkopodniebienna dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [ɡ].

Filologowie arabscy uważają zazwyczaj, że język ten rozwinął się z dialektu plemienia Kurajszytów, zamieszkującego okolice Mekki
Druga hipoteza zakłada iż klasyczna arabszczyzna powstała w mieście Al-Hira nad Eufratem ze zmieszania dialektów tamimijskich (wschodnioarabskich) używanych na terenie Nadżdu. Jest więc w pewnym sensie językiem sztucznym

Klasyczny język arabski upowszechnił się wśród wszystkich Arabów dzięki popularności pisanej w nim poezji beduińskiej. Jego prestiż zwiększył fakt, że Koran napisany jest w tym języku. Koran pozostaje do dziś niedościgłym wzorem stylu dla Arabów. Sam Koran tak oto określa swój język:

Nadżd, Najd (arab.نجد) - kraina geograficzna (oraz region historyczny) obejmująca swym zasięgiem północną i środkową część Arabii Saudyjskiej. Zajmuje powierzchnię 1390 tys. km. Leży na pustynnym płaskowyżu (wysokość 600-1500 m n.p.m.) podzielonym pasmami gór Dżabal Tuwajk i Dżabal Szammar. Główne miasta to: stolica Arabii Saudyjskiej Rijad, Hail i Burajda.

Kurajszyci - (Korejszyci, Banu Kurajsz, Banu Qurayš, arab. قريش) plemię beduińskie, wywodzące się od Kusaja ibn Kilaba, zamieszkujące okolice Mekki i władające nim od VII wieku.

My wiemy, że oni mówią: "Jego [Mahometa] uczy tylko zwykły człowiek." Język tego, na którego oni wskazują, jest obcy, a ten - to język arabski, jasny! (16:103)

W VIII wieku ery chrześcijańskiej została skodyfikowana gramatyka języka klasycznego, zaś kalif Abdul Malik uznał go za urzędowy w całym imperium muzułmańskim. Wchłonięcie przez kalifat ludów posługujących się innymi językami (takimi jak aramejski, łacina czy grecki) wzbogaciło słownictwo w nowe wyrazy, jak chociażby terminy medyczne takie jak bulġum "flegma" (gr. φλέγμα) czy qarniyyah "rogówka" (łac. cornea). Wiele starożytnych słów zostało jednak zapomnianych lub przetrwało tylko w mowie Beduinów.

Mahomet, Muhammad ibn Abd Allah ibn Abd al-Muttalib (arab. محمد ?/i; urodzony najprawdopodobniej 20 kwietnia 571, zmarł 8 czerwca 632) - prorok i twórca islamu, założyciel pierwszej wspólnoty muzułmańskiej, która przeobraziła się w teokratyczne państwo religijne. Muzułmanie wierzą, że jest największym i ostatnim prorokiem jedynego Boga, Allaha, a święta księga islamu - Koran, została mu przekazana przez Boga w serii objawień.

Arabowie (arab.: عرب `Arab, w pierwotnym znaczeniu: "koczownicy") – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.

Język klasyczny jest używany przy recytacji Koranu i modlitwie, jak również przy wygłaszaniu kazań. Jego wariantem stylistycznym w zasadzie jest współczesny standardowy arabski (MSA) stosowany w literaturze. W codziennej rozmowie Arabowie posługują się zaś dialektami, bardzo różniącymi się od siebie i od języka klasycznego.

Języki sztuczne są to języki, których fonologia, gramatyka lub/i słownictwo zostało świadomie wymyślone przez jednostkę indywidualną bądź grupę osób. Ich przeciwieństwem są języki, które wyewoluowały drogą naturalną. Istnieje wiele możliwych przyczyn, dla których tworzy się języki: ułatwienie komunikacji międzyludzkiej, eksperymenty lingwistyczne, gry językowe, użycie w fikcyjnych światach.

Spółgłoski faryngalne - spółgłoski szczelinowe artykułowane poprzez silne cofnięcie nasady języka, tak że powstaje szczelina między nagłośnią a tylną ścianką jamy gardłowej. Występują w językach semickich (np. w arabskim i sefardyjskiej wymowie języka hebrajskiego), północnokaukaskich i niektórych językach indiańskich (zwłaszcza salisz i wakaskich). Zgodnie z teorią laryngalną język praindoeuropejski mógł również zawierać spółgłoski faryngalne.

Fonetyka (różnice z wymową współczesną)

Spółgłoska ﺝ ğīm, kontynuant protosemickiego fonemu *g, brzmiała w klasycznym języku arabskim [ɟ] lub [gʲ]. Współcześnie wymawiana jest jako [dʒ].

W klasycznym arabskim występują spółgłoski gardłowe [ħ ʕ], współcześnie często zastępowane przez nagłośniowe [ʜ ʢ]

Spółgłoska ﺽ ḍād (kontynuant protosemickiego *ṣ́ ) była wymawiana jako [ɮˁ] za czasów Proroka Mahometa, podczas gdy współcześni Arabowie wymawiają ją jako [dˁ].

Wygłosowe krótkie samogłoski (حركات ḥarakāt) były wymawiane w języku klasycznym, podczas gdy we współczesnym standardowym arabskim są często nieme.

Źródła

Klasyczny język arabski, Janusz Danecki, Warszawa 2004

The Development of Classical Arabic