Klaus Barbie - Polski Serwis Naukowy

Klaus Barbie (ur. 25 października 1913, zm. 25 września 1991) – zbrodniarz hitlerowski, szef Gestapo w Lyonie i SS-Hauptsturmführer. W związku ze swoimi zbrodniami w okupowanej przez III Rzeszę Francji zyskał sobie przydomek "Rzeźnik z Lyonu".

Kariera w NSDAP i SS

Urodził się w Bad Godesberg obecnie dzielnica Bonn (Nadrenia Północna-Westfalia) i kształcił się w Instytucie im. Fryderyka Wilhelma. Po ukończeniu uniwersytetu niezwłocznie wstąpił do SS (osiągnął w niej stopień SS-Hauptsturmführera), a do NSDAP należał od 1937. W 1941 Barbie przydzielony został do biura spraw żydowskich w ramach Gestapo (tzw. sekcja b4, którą kierował Adolf Eichmann). Początkowo pełnił służbę w okupowanym Amsterdamie, następnie w maju 1942 przeniesiono go do Francji, gdzie został szefem Gestapo w Lyonie.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

"Kat Lyonu"

Jako szef Gestapo w Lyonie Barbie zasłynął z okrucieństwa i bezwzględności. Wśród licznych zbrodni, które popełnił znajdują się m.in.: schwytanie i deportacja do obozu zagłady 44 żydowskich dzieci i 7 dorosłych ukrywanych w wiosce Izieu czy zamordowanie Jeana Moulina, którego wcześniej torturowano (Moulin był najwyższym rangą schwytanym członkiem francuskiego Ruchu Oporu). W sumie Barbie według dokładnych i udokumentowanych obliczeń jest współodpowiedzialny za deportację do obozów zagłady 7,5 tysiąca Żydów, zamordowanie 4342 ludzi oraz aresztowanie i torturowanie 14 311 członków francuskiego Ruchu Oporu. W związku z tym otrzymał przydomek "Kata Lyonu".

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Jerry Zucker (ur. 11 marca 1950 w Milwaukee w stanie Wisconsin w USA) – amerykański reżyser filmowy, znany jako twórca komedii o charakterystycznym typie absurdalnego humoru.

Życie powojenne

Po zakończeniu wojny, w latach 1945–1955 był zatrudniony i chroniony przez Brytyjczyków i Amerykanów. Pracował w wywiadzie, zajmując się walką z lewicową opozycją przeciwko okupacji Niemiec przez zachodnich aliantów. W 1955, gdy Brytyjczycy i Amerykanie nie potrzebowali już jego usług, Barbie skorzystał z pomocy administracji watykańskiej (biskup Alois Hudal) i uciekł wraz z rodziną do Argentyny. Później przeniósł się do Boliwii i jako Klaus Altmann zamieszkał w La Paz, gdzie został narkotykowym bossem. Brał następnie udział w miejscowym zamachu stanu. W 1971 został wytropiony i rozpoznany przez poszukiwaczy nazistowskich zbrodniarzy wojennych Serge'a i Beate Klarsfeldów, ale dopiero nowo powołany rząd boliwijski zgodził się na aresztowanie Barbiego (miało to miejsce 18 stycznia 1983). Następnie, w zamian za różne dobra materialne, ekstradowano go do Francji.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Hauptsturmführer – w III Rzeszy stopień paramilitarny w Sturmabteilung (SA) i w Schutzstaffel (SS), który odpowiadał stopniowi Hauptmanna (kapitana) w Wehrmachcie.

Proces we Francji

Proces zbrodniarza rozpoczął się 11 maja 1987 przed francuskim sądem w Lyonie. Wyjątkowo, ze względu na historyczną wartość procesu, zezwolono na jego filmowanie. Główny obrońca zbrodniarza – Jacques Vergès – usiłował wykazać, że zachowanie Barbiego nie było gorsze niż działania kolonistów (także Francuzów). Jednak ta linia obrony nie zdała się na nic, gdyż wobec licznych dowodów zbrodni oskarżonego, 4 lipca 1987, skazano go na dożywocie (najwyższy wymiar kary). Klaus Barbie zmarł w więzieniu w 1991.

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (. Podczas procesów norymberskich partia została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – eskadra ochronna NSDAP) – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.

Inne

Hôtel Terminus: The Life and Times of Klaus Barbie to film dokumentalny wyreżyserowany przez Marcela Ophülsa, zawierający 4 i pół godziny dziennikarskiego śledztwa. W 1989 r. film zdobył Oscara w kategorii najlepszy film dokumentalny za rok 1988.

W amerykańskim filmie z 2001 roku, Wyścig szczurów (reż. Jerry Zucker), rodzina odwiedza "Muzeum Barbie", omyłkowo biorąc je za muzeum poświęcone lalce Barbie, które okazuje się zadedykowane Klausowi Barbiemu.

Jest bohaterem utworu C'est Un Rêve zespołu Death in June z płyty Nada!.

Przypisy

Peter Hammerschmidt: "Die Tatsache allein, daß V-43 118 SS-Hauptsturmführer war, schließt nicht aus, ihn als Quelle zu verwenden". Der Bundesnachrichtendienst und sein Agent Klaus Barbie, in: Zeitschrift für Geschichtswissenschaft (ZfG), 59. Jahrgang, 4/2011. METROPOL Verlag. Berlin 2011, S. 333–349. (Download: http://www.peterhammerschmidt.de/forschungen/publikationen/)

Alois Hudal (znany też jako Luigi Hudal; ur. 31 maja 1885 roku w Grazu - zmarł 13 maja 1963 roku w Rzymie) katolicki biskup rzymski austriackiego pochodzenia. Popierał narodowy socjalizm. Po II wojnie światowej pomagał niemieckim zbrodniarzom wojennym w ucieczkach do Ameryki Południowej.

Nadrenia Północna-Westfalia (niem. Nordrhein-Westfalen, NRW) – kraj związkowy (Land) Republiki Federalnej Niemiec w zachodniej części kraju. Stolicą jest Düsseldorf.