Klement Gottwald - Polski Serwis Naukowy

Obchody Międzynarodowego Dnia Dziecka z 1949 r. w Budapeszcie. Zdjęcie przestawia czechosłowacką delegację. Po lewej portret Gottwalda, po prawej Stalina

Klement Gottwald (ur. 23 listopada 1896 w Dědicach, zm. 14 marca 1953 w Pradze) – czechosłowacki polityk komunistyczny, prezydent Czechosłowacji w latach 1948–1953.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Życiorys

Działacz komunistyczny

Pochodził z Moraw, gdzie urodził się jako nieślubne dziecko. Od 1912 roku był związany z ruchem socjalistycznym.

W czasie I wojny światowej był żołnierzem armii austriackiej. Walczył na froncie wschodnim. Po zakończeniu wojny był działaczem lewego skrzydła partii socjalistycznej. W 1921 roku był jednym z założycieli Komunistycznej Partii Czechosłowacji. W 1929 roku stanął na czele KPCz. Od 1935 roku sekretarz KW Międzynarodówki Komunistycznej. Od listopada 1939 do kwietnia 1945 przebywał w ZSRR.

Komunistyczna Partia Czechosłowacji (cz., sł. Komunistická strana Československa, KSČ) - istniejąca w latach 1921-1992 czechosłowacka partia polityczna, sprawująca władzę w Czechosłowacji w latach 1948-1989. Ustawa o bezprawności reżimu komunistycznego i oporze przeciw niemu, uchwalona w Republice Czeskiej w 1993 r. potępiła partię i uznała za organizację zbrodniczą.

Žižkov – jedna z dzielnic Pragi, położona na prawym brzegu Wełtawy, na wschód od centrum miasta. Jej nazwa pochodzi od Jana Žižki i stoczonej przez niego w 1420 roku bitwy o Witkową Górę.

Po powrocie do Czechosłowacji został wicepremierem w rządzie Zdeńka Fierlingera. W wyniku zwycięstwa KPCz w wyborach parlamentarnych w maju 1946 został premierem.

Prezydent Czechosłowacji

W lutym 1948 doprowadził do przejęcia władzy dyktatorskiej przez komunistów. 14 czerwca 1948, po rezygnacji Edwarda Benesza został prezydentem Czechosłowacji. Wprowadził w Czechosłowacji stalinowski system rządów.

Chory na syfilis i alkoholizm, zmarł niedługo po pogrzebie Józefa Stalina. Bezpośrednim powodem śmierci było pęknięcie tętniaka aorty i wylew wewnętrzny, będące efektem lotniczej podróży z Moskwy.

XIV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Warszawie, potocznie "Staszic" (w latach 1953–1990 nosiło imię Klementa Gottwalda) – liceum ogólnokształcące, znane w Warszawie z wysokiego poziomu nauczania matematyki i innych nauk ścisłych. Mieści się przy ul. Nowowiejskiej 37a, niedaleko skrzyżowania z al. Niepodległości, w dzielnicy Ochota. Od wielu lat dyrektorem szkoły jest mgr Regina Lewkowicz. Szkoła nosi imię Stanisława Staszica. Razem z Gimnazjum nr 13 im. Stanisława Staszica tworzą Zespół Szkół nr 82.

Wicepremier (z łac. primus – pierwszy oraz z łac. vice – zamiast) – w Polsce zastępca premiera – Prezesa Rady Ministrów, członek Rady Ministrów. W Niemczech oraz Austrii nazywany wicekanclerzem, pełni jednocześnie (zwyczajowo) funkcję ministra spraw zagranicznych.

Kult jednostki

Po śmierci czechosłowaccy komuniści starali się wprowadzić kult jego osoby na wzór radziecki. Ciało Gottwalda zostało zabalsamowane i wystawione na widok publiczny w Narodowym Miejscu Pamięci na Žižkovie w Pradze. Pomimo wysiłków naukowców mumia się psuła. W 1962 roku dokonano jej kremacji. Prochy Gottwalda pozostawiono jednak w sarkofagu na Žižkovie.

Order Klementa Gottwalda (czes. Řád Klementa Gottwalda) – jednoklasowe odznaczenie państwowe Czechosłowacji. Ustanowiony 3 lutego 1953 roku pod nazwą "Orderu budowy socjalistycznego państwa". W 1955 nazwa orderu została zmieniona na "Order Klementa Gottwalda – za budowę państwa socjalistycznego".

Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.

W 1990 po aksamitnej rewolucji urnę z prochami umieszczono we wspólnym grobie dygnitarzy komunistycznych na cmentarzu w Olszanach.

Ciekawostki

W okresie od 1 stycznia 1949 do 31 grudnia 1989 na jego cześć nazwę Gottwaldov nosiło miasto Zlín.

W latach 1953-1990 imię Klementa Gottwalda nosiło XIV LO w Warszawie (obecnie jak i wcześniej: Stanisława Staszica).

Do 1989 roku imię Klementa Gottwalda nosiła jedna z głównych ulic w Gliwicach (obecnie ul. Częstochowska).

Do 1990 roku imię Klementa Gottwalda nosił plac we Wrocławiu w dzielnicy Karłowice (obecnie Pl. Piłsudskiego)

W latach 1953–1990 nazwę Gottwalda nosiła kopalnia "Kleofas" w Katowicach.

Do 1956 Klement Gottwald był patronem Zakładów Włókien Chemicznych Chemitex-Celwiskoza w Jeleniej Górze.

Przypisy

ciekawostką jest fakt, że jedyne dziecko Gottwalda (córka Marta) również urodziło się ze związku pozamałżeńskiego; ślub Gottwalda z matką dziecka miał miejsce dopiero po ośmiu latach od porodu, to jest w 1928 r.
Mariusz Surosz Pepiki. Dramatyczne stulecie Czechów Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2010

Zobacz też

Order Klementa Gottwalda

Linki zewnętrzne

Mauzoleum Klementa Gottwalda (cz.)