Kleszczele - Polski Serwis Naukowy

Kleszczele (biał. Кляшчэлi, Klaszczeli) – miasto w woj. podlaskim, w powiecie hajnowskim, nad rzeką Nurzec, położone przy granicy z Białorusią, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kleszczele. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. białostockiego.

Województwo białostockie w latach 1946-1975 obejmowało obszar obecnego województwa podlaskiego oraz fragment warmińsko-mazurskiego. Powierzchnia województwa wynosiła do 1950 r. 23 201 km², później zmniejszona została do 23 153 km². Ludność białostockiego wyniosła: w 1946 r. ok. 941 000, a w 1970 ok. 1 176 000 mieszkańców.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.

Według danych z 31 grudnia 2007 miasto miało 1410 mieszkańców. Ma połączenia drogowe z Białymstokiem, Hajnówką i Siemiatyczami oraz linię kolejową do Białegostoku i Brześcia na Białorusi z przystankiem Kleszczele.

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 66 oraz dwie drogi wojewódzkie, 685 i 693.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rolne Kleszczele. W 1993 po przekształceniu jako Gospodarstwo Rolne Skarbu Państwa Kleszczele. Po prywatyzacji jako gospodarstwo indywidualne Zenon Żwirowski.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny - jeden z kanonicznych Kościołów prawosławnych, obejmujący swoją jurysdykcją wszystkie parafie prawosławne na terenie Polski. W dyptychu lokalnych autokefalicznych cerkwi prawosławnych wymieniany na miejscu 12 dwunastym wg dyptychu greckiego, a na miejscu 13 wg dyptychu rosyjskiego. Spowodowane jest to różnymi terminami nadania autokefalii przez Konstantynopol i Moskwę. Według danych GUS, Kościół liczy 506,8 tys. wiernych i jest drugim pod względem liczebności Kościołem w Polsce. Opiece tego kościoła podlegają także prawosławni z Brazylii.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Historia

1506 – pierwsze prawo lokacyjne

1523 – założenie miasta, nadanie praw miejskich

1544 – zbudowano kościół uposażony przez królową Bonę

XVI wiek – miasto zamieszkuje około 2310 osób

1659 – miasto zniszczone przez wojska rosyjskie

lata 70. XVII wieku – po wojnach miasto zamieszkuje tylko około 200 osób

1777 – odbudowane miasto spłonęło w wyniku wielkiego pożaru

1795 – miasto znalazło się pod administracją zaboru pruskiego

1807 – miasto znalazło się pod administracją zaboru rosyjskiego w powiecie bielskim obwodu białostockiego

1843 – likwidacja obwodu białostockiego i włączenie miasta do powiatu bielskiego w guberni grodzieńskiej

1915 – miasto pod okupacją niemiecką (w wyniku działań wojennych)

1919 – w granicach II Rzeczypospolitej, powiat bielski w województwie białostockim

1939 – we wrześniu początkowo okupacja niemiecka po czym przekazanie miasta ZSRR

1939-1941 – w składzie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, rejon kleszczelowski w obwodzie brzeskim

1941-1944 – okupacja niemiecka (czerwiec 1941 – lipiec 1944),powiat bielski w okręgu białostockim

1944 – w granicach Polski, powiat bielski w województwie białostockim

1950 – utrata praw miejskich

1993 – odzyskanie praw miejskich

2004 – nad miastem przechodzi huragan niszcząc kilka ulic

Zabytki

Zabytkowy budynek dworca w Kleszczelach

układ przestrzenny, XVI wiek, nr rej.: 455 z 6 sierpnia 1979

cmentarz prawosławny z kaplicą pw. św. Jerzego

cmentarz żydowski

drewniana prawosławna cerkiew filialna pw. św. Mikołaja, 1709, XIX wiek, nr rej. 157 (163) z 16 września 1959

cerkiew prawosławna pw. Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy (parafialna), ok. 1870, nr rej.: 695 z 11 marca 1988

kościół rzymskokatolicki pw. św. Zygmunta Burgundzkiego, 1907-1910, nr rej.: 696 z 11 marca 1988

synagoga

Stara Synagoga

dworzec kolejowy, ok. 1900, nr rej.: 672 z 21 grudnia 1987

niewielka świątynia baptystów.

Kościoły

Kościół pw. św. Zygmunta Burgundzkiego

Na terenie Kleszczel działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Bona Sforza d’Aragona (ur. 2 lutego 1494 w Vigevano, zm. 19 listopada 1557 w Bari) – od 1518 królowa Polski i wielka księżna litewska, księżna Rusi, Prus i Mazowsza itd., księżna Bari i Rosano, spadkobierczyni pretensji do Królestwa Jerozolimy od roku 1524. Żona Zygmunta Starego, matka Zygmunta Augusta i Anny Jagiellonki.

Bezirk Bialystok (Okręg białostocki) powstał 22 lipca 1941 r. w związku z utworzeniem na Białostocczyźnie niemieckiej administracji cywilnej, która zastąpiła wojskowe władze okupacyjne działające na tym terenie od ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941 r.

Kościół rzymskokatolicki

Parafia św. Zygmunta

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Parafia Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy

Kościół Chrześcijan Baptystów

zbór

Zobacz też

Starostwo kleszczelowskie

Przypisy

Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
Internetowy System Aktów Prawnych
Internetowy System Aktów Prawnych
Internetowy System Aktów Prawnych

Linki zewnętrzne

Kleszczele w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV (Kęs – Kutno) z 1883 r.