Klon - roślina - Polski Serwis Naukowy

Klon (Acer L.) – rodzaj roślin z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae) (czasem, zwłaszcza dawniej z wyodrębnianej osobno rodziny klonowatych Aceraceae). Do rodzaju należy około 100 gatunków drzewiastych i krzewiastych (według niektórych źródeł jest to nawet 150 gatunków), występujących głównie w strefie umiarkowanej (kilka w górach tropikalnych). Występują w największym zróżnicowaniu w Azji, poza tym w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, północnej Afryce. Gatunkiem typowym jest klon jawor (Acer pseudoplatanus L.).

Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perigon, perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu złożona zwykle z kielicha (kalyx) i korony (corolla), może występować także kieliszek (epikalyx). Okwiat służy ochronie pręcików i słupków, a także jako powabnia u roślin owadopylnych dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.

Krzew - roślina wieloletnia o zdrewniałej łodydze, czasem także korzeniach, przekraczająca 0,5 m wysokości. Krzewy mają krótki pęd główny, z którego wyrastają równorzędne, rozgałęziające się pędy boczne. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej, która u drzew przechodzi przez system pędowy. W rozwoju krzew powstaje przez rozwój pączków bocznych, znajdujących się u nasady pędu głównego, który zostaje szybko opanowany przez tworzące się liczne pędy boczne i wcześnie zamiera. Krzewy mają korzeń palowy, podobnie jak drzewa.

Morfologia

Pokrój Drzewa osiągające 50 m wysokości oraz niewielkie krzewy. Liście Nakrzyżległe o różnych kształtach. Występują najczęściej z pięcioma głównymi nerwami odchodzącymi od nasady liścia pod kątem 45°. Najczęściej posiada 5 klapek jednak ich liczna może się wahać zależnie od gatunku od pojedynczo klapowanego do 11 klapek. Liście opadają na zimę (z wyjątkiem nielicznych ciepłolubnych gatunków takich jak Klon wieczniezielony). Kwiaty Najczęściej obupłciowe, (poligamiczne), ale również na tej samej roślinie męskie kwiaty pręcikowe, rzadko rośliny dwupienne. Kwiaty zebrane w grona, baldachogrona lub wiązki. Okwiat 5-, rzadziej 4-krotny. Owoce Charakterystyczne, dwuskrzydlaki (orzechy) rozpadające się po dojrzeniu, tzw. noski

Systematyka

Osobny artykuł: Systematyka klonów.

Nowsze systemy klasyfikacyjne roślin okrytonasiennych nie wyróżniają rodziny klonowatych Aceraceae (APG I, APG II, APweb, system Reveala z 2007). Rodzaj klon (Acer) jest siostrzany dla rodzaju Dipteronia, wraz z którym stanowi klad w obrębie podrodziny Hippocastanoideae Burnett (siostrzany dla rodzajów wyodrębnianych dawniej jako rodzina kasztanowcowatych Hippocastanaceae) wchodzącej w skład mydleńcowatych Sapindaceae.

Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

Owoc (łac. fructus) - w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Istnieje ponad 100 gatunków klonów na całym świecie (według niektórych źródeł jest to nawet 150 gatunków). Gatunki są grupowane w liczne sekcje uwzględniające powiązania filogenetyczne.

Zastosowanie

Drewno – Drzewa sadzone są dla pozyskania twardego, trwałego oraz elastycznego drewna.

Rośliny ozdobne – jako rośliny parkowe i alejowe.

Do dziś w Kanadzie wykorzystuje się sok ściekający ze zranionych pni gatunków (klon cukrowy i klon srebrzysty) do produkcji syropu klonowego i cukru klonowego.

Rośliny miododajne – przede wszystkim niektóre gatunki (klon tatarski, klon ginnala).

Zobacz też

Zobacz hasło klon w Wikisłowniku

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o klonach

platan klonolistny

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-02].
↑ Johnson O., More D.: Drzewa. Marszawa: Multico, 2009, s. 368. ISBN 978-83-7073-643-9.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). 2007. [dostęp 2010-02-02].
Family: Sapindaceae Juss., nom. cons. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN), United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service. [dostęp 2010-02-02].

Bibliografia

Władysław Bugała: Drzewa i krzewy. Warszawa: PWRiL, 2000. ISBN 83-09-01724-3.

Linki zewnętrzne

Sekcje klonów

www.klony.info Strona poświęcona klonom – drzewom i krzewom do dużych i małych ogrodów.