Knara - Polski Serwis Naukowy

Model knary

Knara - (knaar, knarr, knorr, l.mn. knörr) statek wikingów, który umożliwiał im podejmowanie wypraw handlowych i kolonizacyjnych. Na knarach i byrdingach, wiosła stosowane były głównie w porcie tak więc liczba wioślarzy była dość mała i nie przekraczała ośmiu. Warto tu dodać że na langskipach znajdowało się od 40-80 wioślarzy.

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Knary miały stosunkowo wysokie burty i jak inne łodzie wikingów były to konstrukcje otwarte. Poszycie było klinkierowe, ale zbudowane były z drewna sosnowego, a nie dębowego jak okręty wojenne. Miały natomiast ten sam kształt dziobu i rufy, wiosło sterowe znajdowało się na prawej burcie, a maszt z żaglem rejowym na śródokręciu .

Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (tylko 341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57,6 tys. (prawie 90% to Inuici).

Poszycie zakładkowe (zw. też klinkierowym) – jeden z klasycznych rodzajów poszycia drewnianego kadłuba statku. Stosowane co najmniej od wczesnego średniowiecza (np. w statkach Wikingów), mimo licznych zalet nie było nigdy tak szeroko stosowane jak poszycie stykowe (karawelowe).

Budowa knary

Zakrzywioną dziobnicę i stewę rufową uzyskiwano z pojedynczych kawałków drewna i przymocowywano do obu końców kila. Następnie kadłub budowano z nachodzących na siebie pasków poszycia, które mocowano gwoździami do kilu, dziobnicy i stewy rufowej. Deski podkładu mocowano do poprzecznych rozpór, aby nadać konstrukcji elastyczność, a zamocowane poprzecznie listwy stanowiły wzmocnienie dla ławek. Dolny koniec masztu tkwił w obudowie i na poziomie pokładu przechodził przez kloc jarzmowy lub, na okrętach wytwarzanych później, przez specjalny krzyżak.

Byrdingi – małe statki handlowe przeznaczone do żeglugi w pobliżu lądu, na wodach Bałtyku i Morza Północnego, używane przez Wikingów w czasach ich świetności.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

To właśnie tak powstawał wikiński okręt z symetrycznie ukształtowanym kadłubem z zakrzywionymi końcami równej wysokości. Niewielkie zanurzenie, nawet przy dość dużym obciążeniu, pozwalało owym okrętom pływać blisko brzegu, a także po wodach śródlądowych, natomiast wysoki kil i stromo opadające dno redukowały dryf boczny, kiedy okręt szedł pod wiatr. Wiosła w knarach znajdowały się na końcach, a nie jak to miało miejsce w okrętach wojennych na całej długości.

Kość słoniowa – pierwotnie kością słoniową nazywano wyłącznie ciosy czyli siekacze słoni (w tym mamutów), obecnie termin ten[potrzebne źródło] odnosi się również do kłów morsa i hipopotama, zębów kaszalota, siekaczy narwala i dzikiej świni. Od wielu lat zgodnie z konwencją CITES handel oraz przewożenie przez granicę kości słoniowej pochodzącej od zwierząt zagrożonych wyginięciem (zwłaszcza słoni oraz nosorożców) jest zabroniony.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.

Zastosowanie w praktyce

Knary, jako jednostki o długości około 16 m, szerokości 4,5-5 m i z hadłubem mogącym pomieścić do 24 t ładunku, były używane głównie jako statki transportowe do przewozu takich towarów jak kły morsów (uznawanych w Skandynawii za ekwiwalent kości słoniowej), wełna, drewno, mąka, miód, futra i skóry, broń, niewolników bądź zwierzęta (do dziesięciu krów czy koni). Były również jednostkami zaopatrzeniowymi, dostarczającymi żywność, napoje i uzbrojenie wojownikom i kupcom działającym na wodach europejskich od Bałtyku po Morze Śródziemne. Knary bez trudu pokonywały też północny Atlantyk dostarczając do osad normandzkich na Islandii i Grenlandii inwentarz żywy i inne zaopatrzenie; dowoziły również towary do faktorii handlowych na Wyspach Brytyjskich, kontynencie europejskim i przypuszczalnie na Bliskim Wschodzie.

Drakkar - wiosłowo-żaglowy okręt Wikingów. Używany do wypraw zbójeckich. Największy z langskipów miał 45 m długości i 34 pary wioseł. Mogły jednak istnieć większe - nawet do 120 miejsc dla wioślarzy (wg sag skandynawskich, okręt taki posiadał król duński Kanut I Wielki (1018-1035). Zazwyczaj jednak do drakkarów zaliczano jednostki o liczbie wioseł wynoszącej co najmniej 60. Zrekonstruowany w 1881 roku w Norwegii drakkar miał wymiary: długość 25 m, szerokość 5 m, 16 par wioseł.

Kadłub statku wodnego – konstrukcja przestrzenna statku nadająca mu kształt oraz zapewniająca mu pływalność. Złożona jest z elementów konstrukcyjnych, jak np.: poszycie (dna, burt i pokładu), wręgów, stępki, pokładników, tylnicy, dziobnicy, nadbudówki, itp. Kształt jak i wytrzymałość kadłuba zależą od przeznaczenia jednostki i wymogów określonych przepisami (np. towarzystw klasyfikacyjnych).

Jedyną względnie dobrze zachowaną knarę znaleziono w roku 1962 – wraz z dwona okrętami wojennymi, statkiem handlowym i promem – w płytkich wodach Roskildefjordu w Danii. Archeolodzy przypuszczają, że jednostki te zostały tam celowo zatopione by powstrzymać nieprzyjaciół. Obecnie wszystkie znajdują się w Muzeum Łodzi Wikingów w Roskilde.

Islandia (Ísland) (isl. Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Nie należy do Unii Europejskiej. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2,5 mln km². Zasolenie wód Morza Śródziemnego wynosi 38-39 ‰.

Przypisy

The Oxford Illustrated History of the Vikings Peter H. Sawyer, ISBN 978-0-19-820526-5

Zobacz też

Langskip

Sneka

Drakkar