Koło Fortuny - teleturniej - Polski Serwis Naukowy

Koło Fortuny – teleturniej nadawany w Polsce na TVP2 od 2 października 1992 roku do 1 września 1998 roku oraz od 29 października 2007 do 27 października 2009 roku. Ostatnim prowadzącym był Krzysztof Tyniec i asystentka Marta Lewandowska. Program realizowany był na licencji amerykańskiego formatu Wheel of Fortune.

Historia programu

Krzysztof Tyniec był ostatnim gospodarzem teleturnieju.

Teleturniej Koło Fortuny, opierający się na amerykańskim formacie Wheel of Fortune, sprowadzili do Polski Wojciech Pijanowski oraz Paweł Hanczakowski z firmy Uni Vision. Był to pierwszy polski program w pełni na zagranicznej licencji. Emisja rozpoczęła się 2 października 1992 na antenie TVP2. Początkowo program nadawano o godz. 21.40 i był przerywany reklamami. Prowadzącym był Wojciech Pijanowski, zaś hostessą była Magda Masny. Oglądalność programu sięgała 10 mln osób.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Polonez – kompaktowy samochód osobowy produkowany przez Fabrykę Samochodów Osobowych w Warszawie od 3 maja 1978 do 22 kwietnia 2002. Powstał jako następca Polskiego Fiata 125p, który był jednak produkowany równorzędnie aż do 1991 roku. Polonez konstrukcyjnie opierał się na poprzedniku. Przez cały okres produkcji samochód przeszedł kilka większych modernizacji, wprowadzano także kolejne odmiany. Łącznie z zestawami montażowymi wyprodukowano 1 061 807 egzemplarzy modelu w różnych wersjach (bez dostawczych Trucków i vanów Cargo).

W 1995 roku Wojciech Pijanowski przestał prowadzić program. Przez krótki czas teleturniej prowadzili Jerzy Bończak, Andrzej Kopiczyński i Paweł Wawrzecki, a następnie Stanisław Mikulski. Przez ponad rok Pijanowski był producentem teleturnieju. W 1997 roku Magda Masny, ze względu na urlop macierzyński, została na 2 miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek. Godzinę emisji Koła Fortuny przesunięto z 20.00 na 16.30. 1 września 1998 teleturniej został zdjęty z anteny.

Język indonezyjski (Bahasa Indonesia) - od 1949 język urzędowy w Indonezji. Języka indonezyjskiego używa około 163 mln. osób, z czego dla 23 mln. jest to język ojczysty.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

29 października 2007 roku w TVP2 została uruchomiona nowa edycja programu, którą prowadził Krzysztof Tyniec razem z asystentką Martą Lewandowską. Oglądalność programu w 2008 roku utrzymywała się na poziomie 2-3 mln widzów.

W listopadzie 2009 roku emisja teleturnieju została przerwana z powodu nieprzedłużenia licencji na dalszą realizację. Nowe odcinki miały pojawić się w marcu 2010 roku, jednak ostatecznie zrezygnowano z dalszej emisji.

Zasady gry

W grze brało udział trzech graczy, którzy odpowiadali cyklicznie. Do każdego zawodnika przypisany był kolor stanowiska: czerwony, żółty oraz zielony. Gra polegała na wyborze liter i odgadywaniu haseł. Każda odgadnięta litera premiowana jest kwotą pieniężną lub nagrodą rzeczową, które losowało się wcześniej kręcąc kołem fortuny. Na kole występowały również pola karne: Stop i Bankrut.

Mario (znany również jako Super Mario, a początkowo Jumpman) – fikcyjna postać z gier wideo stworzona przez Shigeru Miyamoto z firmy Nintendo. Zazwyczaj jest ubrany w niebieską koszulkę i czerwone szelki. Jego celem jest najczęściej uratowanie Księżniczki Peach z rąk Bowsera.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Pola na kole fortuny

Pola pojawiające się na kole we wszystkich edycjach:

Kwoty pieniężne – pieniądze za otrzymanie spółgłoski.

Stop – szare (wcześniej kolorowe) pole, po którego wylosowaniu gracz traci jedną kolejkę w grze, która przechodzi na następnego gracza stojącego po lewej stronie. Kolejkę traci się raz, nie obowiązuje to całej rundy.

Bankrut – czarne pole (po 1994 roku niebieskie i ciemnoczerwone), po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie lub całej grze (zależne od zasad w poszczególnych latach). Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na Kole mogą być trzy, dwa, bądź jedno pole Bankrut – w zależności od zasad w poszczególnych latach nadawania teleturnieju.

Nagroda (lub Niespodzianka) – pole z nagrodą rzeczową. Nagrodą mogą być zegarki, zmywarka, wycieczka lub drobniejsze nagrody.

Pole używane tylko w latach 1996–1998:

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.
Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Super premia – pole, po którego wylosowaniu gracz miał prawo podać trzy spółgłoski zamiast jednej. Występowało w latach 1996–1998.

Pola używane tylko w latach 2007–2009:

Wycieczka – nagroda w postaci wycieczki dla dwóch osób na okres tygodnia. Kiedyś była to podróż do kraju śródziemnomorskiego, obecnie do wygrania jest pobyt w hotelu.

Skuter – nagroda rzeczowa – skuter marki Zipp.

AGD – nagroda rzeczowa – artykuły gospodarstwa domowego o wartości 5000 złotych. Na kole pojawia się od 2008 roku.

Sklep internetowy (lub Sklep) – talon o wartości 3000 złotych do wydania w internetowym sklepie Megapunkt. W odcinkach z 2007 roku gracz mógł zrobić zakupy za 3000 złotych po wylosowaniu pola Sklep. Zakupy nie są widoczne dla telewidzów.

Telewizor LCD – nagroda rzeczowa – telewizor LCD.

?500 – dwustronne pole z niespodzianką. Są dwa takie pola na kole. Pod jednym kryje się 10 000 złotych, pod drugim Bankrut. Zawodnik może odkryć pole, które wylosował lub obstawić literę za 500 zł.

Sieć rybaka – pole z nagrodą rzeczową, którą była sieć z różnymi upominkami tj. plecak, zegarki itp. Na kole pojawiało się w pierwszych odcinkach w 2007 roku.

Reguły teleturnieju w latach 2007–2009

Ostatni styl Koła – runda 3

Toyota Aygo – ostatnia główna nagroda w teleturnieju (obok kwoty 50 000 zł).

W tym okresie teleturniej podzielony był na 5 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3. i finał (opcjonalnie rozgrywana była runda przyspieszona).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Wojciech Mann (ur. 25 stycznia 1948 w Świdnicy) – polski dziennikarz muzyczny, autor tekstów piosenek, współpracujący na stałe z Programem III Polskiego Radia.

Runda startowa

W tej rundzie losowano się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę 1. oraz dostaje upominek. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi ma zawodnik obok.

Telewizor, odbiornik telewizyjny (skrót TV – ang. television) – urządzenie przeznaczone do zdalnego odbioru ruchomego obrazu. Ruchomy obraz nadawany przez telewizję składa się z wyświetlanych jeden po drugim nieruchomych obrazów, z częstotliwością 25 lub 30 obrazów na sekundę. Pojedynczy obraz (nazywany też "klatką") podzielony jest z kolei na kilkaset linii. Typowe wartości to 625 lub 525 linii.
Wyświetlacz ciekłokrystaliczny, LCD (ang. Liquid Crystal Display) – urządzenie wyświetlające obraz, którego zasada działania oparta jest na zmianie polaryzacji światła na skutek zmian orientacji cząsteczek ciekłego kryształu pod wpływem przyłożonego pola elektrycznego.

Runda 1., 2., i 3.

W każdej rundzie jest jedno hasło do odgadnięcia. Wartości kwot na kole oraz nagrody rzeczowe są różne w zależności od rundy. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymywał wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy kwoty 10 000 zł) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Aby wytypować samogłoskę, uczestnik musiał zapłacić 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawił literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostawała ta osoba, która odgadła hasło. Nagrody zdobywał jedynie zwycięzca rundy. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepadała. Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.
Wojciech Pijanowski (ur. 1 listopada 1951 w Warszawie) – polski prezenter telewizyjny, szaradzista, autor wielu teleturniejów i łamigłówek. Gracz i działacz golfowy. Syn krytyka filmowego Lecha Pijanowskiego i aktorki Mai Broniewskiej (przybranej córki poety Władysława Broniewskiego).

Sumy pieniężne występujące na kole: 0 (po odsłonięciu pola ?500), 100, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 5000 (w 1. rundzie), 10 000 zł (w 2. rundzie na polu Bankrut/10 000/Bankrut i w 3. rundzie po odsłonięciu pola ?500). Pozostałe pola:

W rundzie 1.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Wycieczka, 1 × Nagroda.

W rundzie 2.: 1 × Bankrut, 1 × Sklep internetowy, 1 × Bankrut/10 000/Bankrut, 1 × Skuter

W rundzie 3.: 1 × Nagroda, 2 × ?500

Runda przyspieszona

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

W chwili, gdy czas normalnej gry zostawał przekroczony, uruchamiany był tryb gry przyspieszonej, zastępujący trwającą rundę (przeważnie trzecią). Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik ma 5 sekund na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło, wygrywał rundę.

Język szwedzki (szw. svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.
Za chwilę dalszy ciąg programu – telewizyjny program satyryczny Wojciecha Manna i Krzysztofa Materny. Emitowany w TVP2 w latach 1989-1994 (niektóre odcinki były retransmitowane w TVP1 i w TV Polonia).

Finał

Gracz losował z małego koła fortuny jedną spośród 24 kolorowych kopert z nagrodami. Nie było koperty pustej. Po wylosowaniu koperty pojawiało się hasło i podana została kategoria hasła. Prowadzący podawał zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetliły się na tablicy, gracz podawał swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz miał 10 sekund na to, by odgadnąć hasło. Jeśli się mu to udało wygrywał nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodził ze studia ze swoimi wygranymi z 1., 2. i 3 rundy.

Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Główne nagrody

Głównymi nagrodami były: 50 000 zł lub samochód osobowy (jako ostatni – Toyota Aygo). Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne, bądź kamery, wycieczki itp. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Adam Sztaba (ur. 15 lutego 1975 w Koszalinie) – polski kompozytor, pianista, aranżer, dyrygent i producent muzyczny. Ukończył Akademię Muzyczną im. F.Chopina w Warszawie na wydziale kompozycji w klasie prof. Zbigniewa Rudzińskiego.
Język fiński (suomi, IPA: /ˈsuɔmi/, suomen kieli) – język należący do podgrupy języków bałtyckofińskich, zaliczanej do podrodziny języków ugrofińskich z rodziny uralskiej. Najbliżej jest spokrewniony m.in. z językiem estońskim oraz językami ludów północno-zachodniej Rosji, dalsze pokrewieństwo łączy go z językiem węgierskim.

Reguły w latach 1992–1995

Styl koła z lat 1993–95 – runda 1

Polonez Caro – jedna z głównych nagród w latach 1992–1995.

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 500 000, 750 000, 1 000 000, 1 500 000, 1 750 000, 2 000 000, 2 250 000, 2 500 000, 2 750 000, 3 000 000, 3 250 000, 3 500 000, 3 750 000, 4 000 000, 4 500 000 PLZ oraz 5 000 000 (w 1. rundzie), 12 500 000 (w rundzie 2.), 17 500 000 (w 3. rundzie) i 25 000 000 PLZ (w 4. rundzie). Pozostałe pola: 1 × Nagroda (lub Niespodzianka), 2 × Bankrut (po wylosowaniu gracz tracił wszystkie nagrody zebrane w teleturnieju), 1 × Stop. Łącznie było 21 pól.

Toyota Aygo została zaprezentowana na wystawie w Genewie w 2005 roku. Ten najmniejszy model Toyoty został opracowany przy współpracy z koncernem PSA. Aygo produkowane jest razem z Citroenem C1 i Peugeotem 107 w mieście Kolín w Republice Czeskiej. W listopadzie 2008 r. Toyota Aygo przeszła facelifting (zmieniono przedni zderzak i nowe klosze lamp tylnych).
Urlop - to czas wolny od świadczenia pracy przez pracownika, przewidziany przepisami prawa. Zależnie od rodzaju urlopu, pracownik może dostawać w okresie urlopu wynagrodzenie lub nie.

Runda 1., 2., 3.

Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Zasady były identyczne, jak w ostatniej edycji teleturnieju. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto (od 1994 roku). Po rozegranej rundzie, jej zwycięzca przechodził do Sklepiku Koła Fortuny, w którym za uzbierane w danym etapie gry pieniądze kupował nagrody rzeczowe. Po rozegraniu trzech etapów, uczestnicy przechodzili do rundy 4.

TVP Wrocław (także Telewizja Wrocław, Telewizja Polska oddział we Wrocławiu) – regionalny oddział TVP znajdujący się przy ul. Karkonoskiej 8. Kanał rozpoczął swoje odrębrne nadawanie 24 czerwca 1992.
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Runda 4.
Zasady w tej rundzie były identyczne jak w edycji nadawanej od 2007 roku podczas rundy przyspieszonej. Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik miał 5 sekund na odgadniecie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodziła na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło przechodził do finału. Pozostali zawodnicy tracili wszystkie zakupione rzeczy w Sklepiku oraz sumy pieniężne z 1., 2. i 3. rundy, zachowywali nagrody rzeczowe wylosowane na kole. Nagroda pocieszenia dla każdego uczestnika wynosiła 1 000 000 PLZ albo jeden z upominków typu: gra planszowa, encyklopedie, zestaw sztućców.
Język duński (dansk, det danske sprog) - język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 5,2 mln mówiących, głównie w Danii i Szlezwiku-Holsztynie w północnych Niemczech (ok. 50 tys. osób). Duński w charakterze języka urzędowego używany jest w Danii a także na Wyspach Owczych. W Islandii, która aż do 1944 r. była posiadłością Danii, duński jest nauczany jako jeden z głównych języków obcych, obok angielskiego, norweskiego i szwedzkiego.
Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 86 mln, jest 13. co do wielkości populacji państwem świata.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z zestawami liter – trzema spółgłoskami i jedną samogłoską (w pierwszych odcinkach było to 5 spółgłosek). Po ich odsłonięciu na tablicy zawodnik podawał swoje litery – 3 spółgłoski i samogłoskę, czas na ich podanie wynosił 5 sekund. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 15 sekund (10 sekund w pierwszych odcinkach) na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli je odgadł, wygrywał samochód, 10% sumy, którą uzbierał wcześniej oraz nagrody rzeczowe z koła fortuny.
Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).
Chorwacja (Republika Chorwacji) – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu posiada dostęp do Morza Adriatyckiego. Niepodległość uzyskała w 1991 roku, odłączając się od Jugosławii.

Główne nagrody
Główną nagrodą za odgadnięcie hasła finałowego był jeden z samochodów: Polonez Caro, BMW, Renault Clio, Fiat Cinquecento i Maruti 800. Gracz, wygrywając nagrodę, tracił wszystkie rzeczy zakupione w Sklepiku. Prócz auta, dostawał też pieniądze z poprzednich rund, zredukowane do 10%, oraz nagrody z pola Nagroda.
Reguły w latach 1995–1998

Styl koła z lat 1995–98 – runda 2

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.
Język niderlandzki, język holenderski (Nederlands, Nederlandse taal) - język indoeuropejski z grupy języków germańskich zaliczany do języków dolnoniemieckich. Językiem niderlandzkim posługuje się ok. 27 milionów ludzi. Dla 23 milionów jest językiem ojczystym (pierwszym) i/lub językiem kultury i literatury, a dla kolejnych 4 milionów drugim językiem. Większość użytkowników tego języka mieszka na zachodzie Europy. Niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym w Holandii i Belgii (Flandria), a poza Europą w Surinamie, na Antylach Holenderskich i Arubie. Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego. Języki o mniejszym zasięgu, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans (język kreolski do 1925 uważany za lokalną odmianę niderlandzkiego) i fryzyjski (w mniejszym stopniu, gdyż nie należy do języków dolnofrankijskich).
Filipiny, Republika Filipin (z ang. Philippines, Republic of the Philippines, z fil. Pilipinas, Republika ng Pilipinas) – państwo w południowo-wschodniej Azji, położone na archipelagu na Oceanie Spokojnym.

Pola występujące na kole: 25, 50, 75, 100, 125, 150, 200, 225, 250, 300, 325, 350, 375, 400, 450, 1000 zł oraz 500 (w rundzie 1.), 1400 (w rundzie 2.) i 2000 zł (w rundzie 3.). Pozostałe pola: 1 × Nagroda, 1 × Super premia (w 1. rundzie), 1 × Bankrut, 1 × Stop (lub Strata kolejki). Razem było 21 pól.
Runda 1., 2., 3.
Super Mario Brothers (japoński: スーパーマリオブラザーズ) to gra konsolowa stworzona przez Nintendo w 1985. Jako jedna z pierwszych gier platformowych, w których mapa przesuwa się poziomo, udostępniła graczom rozległy i rozbudowany świat. Gra zdobyła niespotykaną dotąd popularność; zapoczątkowała nową erę gier konsolowych (odbierając dominację Atari), i spopularyzowała postać Mario jako oficjalny znak Nintendo.
Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto. Zlikwidowano Sklepik Koła Fortuny oraz zakupy samogłosek – za samogłoski dostawało się pieniądze, jednak niemnożone przez ilość występowania w haśle wybranej litery. Koło musiało wykonać przynajmniej jeden pełny obrót. W przeciwnym wypadku zawodnik tracił kolejkę.
Język portugalski - język z grupy romańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 210 mln osób, zamieszkujących Portugalię oraz byłe kolonie portugalskie: Brazylię, Mozambik, Angolę, Gwineę Bissau, Wyspy Świętego Tomasza i Książęcą oraz Republikę Zielonego Przylądka. We wszystkich tych krajach jest on językiem urzędowym.
Zipp - polska marka skuterów, motocykli oraz quadów, obecnie dystrybuowanych przez firmę Zipp Skutery Sp. z o.o.. Marka ta została powołana do życia w 2004 roku przez firmę Kross S.A., producenta rowerów.

Runda 4.
Na początku każdy gracz podaje trzy dowolne spółgłoski, każda warta po 500 zł. Litery nie są odkrywane. Następnie uczestnicy zaczynają po kolei kręcić kołem. Gdy każdy wylosuje nagrodę, litery wybrane przez zawodników są odkrywane. Osoba, która trafiła na pole z najwyższą kwotą, odgaduje hasło – jeżeli jest prawidłowe, uczestnik od razu przechodzi do finału. Jeśli zawodnik nie zna hasła lub udzieli błędnej odpowiedzi, kolejka przechodzi do następnego zawodnika z najwyższą, uprzednio wylosowaną kwotą. Jeśli żaden gracz nie zna hasła, rozgrywana jest druga część rundy oparta na regułach etapu 4. z lat 1992–1995. Każda litera jest warta 500 zł. Kto odgadnie hasło, przechodzi do finału.
Marek Biliński (ur. 17 maja 1953 w Szczecinie) — polski kompozytor muzyki elektronicznej, a także multiinstrumentalista wykorzystujący elektroniczne instrumenty klawiszowe. Absolwent Akademii Muzycznej w Poznaniu.
Stringi (z ang. string – sznurek) – rodzaj majtek, przeważnie damskich (choć spotyka się także stringi męskie). Tylna ich część to wąski pasek materiału, niekiedy zbliżony grubością do sznurka (stąd nazwa), chowający się między pośladkami.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z dodatkową liczbą liter, jaką miał prawo podać (od zera do trzech liter). Poza tym zawodnik podawał 3 spółgłoski i samogłoskę. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 10 sekund na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli było prawidłowe, wygrywał nagrodę oraz sumę, którą uzbierał wcześniej.
Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.
Skuter (ang. scooter) to lekki, obudowany motocykl, w większości na niewielkich kołach (10-12 cali) i o ograniczonych osiągach, z silnikiem i zbiornikiem paliwa najczęściej umieszczonymi pod kanapą. Posiada stałe osłony nóg, obniżoną ramę ułatwiającą wsiadanie, a zamiast podnóżków podesty dające oparcie całej stopie. Najlżejsze, z silnikiem do 50 cm³, są zaliczane do motorowerów. Przy budowie skutera na pierwszym miejscu stawia się wygodę i praktyczność przed osiągami. Małe koła i niska prędkość maksymalna, sprawiają, że skutery są użyteczne w ruchu miejskim, a rzadko sprawdzają się w terenie. Obecnie wśród skuterów można wyróżnić podgrupę maxi-skuterów które wyposażone są w duże silniki (do 800 cm³) i prawnie uznawane są za motocykle. Najwiekszymi producentami skuterów są obecnie: Piaggio, Peugeot, Aprilia, Yamaha, Suzuki, Honda, PGO, TGB, Kymco, a importerami w Polsce: Romet, Keeway, Motobi, Zipp i Kingway.

Główne nagrody
W tym okresie na początku można było wygrać samochód, później jedną z nagród rzeczowych, m.in. garnki o wartości 10 000 złotych. Nie obowiązywała redukcja pieniężna – gracz zachowywał wszystkie wygrane w poprzednich rundach pieniądze.
Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.
Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)