Kość skroniowa - Polski Serwis Naukowy

Kość skroniowa (łac. os temporale) - parzysta, silnie spneumatyzowana kość wchodząca w skład mózgoczaszki. Jest położona pomiędzy kością potyliczną a kością klinową i poza funkcją strukturalną pełni dodatkowe role. W jej wnętrzu zawarty jest błędnik kostny, który stanowi jamę złożoną z kanalików i komórek, w których mieści się błędnik błoniasty, stanowiący narząd słuchu i równowagi za sprawą zawartych w nim receptorów słuchu i nacisku. Ponadto współtworzy staw skroniowo-żuchwowy stanowiąc panewkę dla stawu. Podczas żucia amortyzuje ruchy żuchwy i przenosi ciśnienie na sąsiednie kości czaszki. W dolnej powierzchni kości, która stanowi część podstawy zewnętrznej czaszki (łac. basis cranii externa) znajdują się miejsca przyczepów więzadeł i ścięgien mięśni szyi oraz powięzi gardłowo-podstawnej (łac. fascia pharyngobasalis). Za pomocą tych struktur, a także za pośrednictwem żuchwy kość skroniowa dźwiga trzewia szyi (gardło, przełyk, tchawicę i krtań).

Powięź gardłowo-podstawna (łac. fascia pharyngobasilaris) – mała przestrzeń, która rozciąga się od podstawy czaszki ku dołowi na odległość 1-2 cm, wchodząc w ścianę gardła. Stanowi ona górny przyczep gardła do podstawy czaszki. Jest to gruba błona zbudowana ze zbitej tkanki łącznej włóknistej. W sensie histologicznym stanowi ona przedłużenie (ku górze) błony podśluzowej oddzielającej błonę śluzową gardła od warstwy mięśniowej; w sensie anatomicznym jest to ściana gardła pozbawiona warstwy mięśniowej. Ku dołowi przechodzi ona w cienką i mocną warstwę oddzielającą włókna mięśnia zwieracza górnego gardła od błony śluzowej. Warstwa ta posiada więcej włókien elastycznych i zwana jest niekiedy powięzią sprężystą (łac. fascia elastica).
Chrząstka, tkanka chrzęstna (łac. textus cartilagineus), rodzaj tkanki łącznej szkieletowej, zbudowanej z komórek chrzęstnych - chondrocytów oraz bezpostaciowej substancji międzykomórkowej, składającej się z istoty podstawowej (kwas hialuronowy i proteoglikany) zwanej macierzą (matrix) oraz dużych ilości włókien białkowych: klejodajnych (kolagenowych) i elastycznych.

U człowieka na kość skroniową składają się cztery części:

część łuskowa (łuska skroniowa),

część sutkowa,

część bębenkowa,

część skalista (piramida);

Część łuskowa

Część łuskowa (łac. pars squamosa) albo łuska skroniowa (łac. squama temporalis) - przednio-górna część kości skroniowej, składająca się ze strzałkowo ustawionej płyty kostnej stanowiącej boczną część ściany mózgoczaszki, oraz z dolnej, masywniejszej części w której znajduje się powierzchnia stawowa stawu skroniowo-żuchwowego.

Wyrostek rylcowaty (processus styloideus) - wyrostek kości skroniowej, położony po jej dolnej stronie do przodu i do dołu od części bębenkowej wspomnianej kości.
Przewód słuchowy zewnętrzny (łac. meatus acusticus externus) - jest to część ucha zewnętrznego odpowiedzialna za przekazywanie dźwięków pobranych z otoczenia przez małżowinę uszną. Rozpoczyna się otworem słuchowym zewnętrznym a kończy błoną bębenkową. Składa się z części chrzęstnej (początkowej) zawierającej włosy (łac. tragi) oraz gruczoły woszczynowe i części kostnej (pozbawionej włosów), która kończy się pierścieniem włóknistym błony bębenkowej. W skórze przewodu słuchowego są umieszczone gruczoły łojowe, produkujące woskowinę.

Brzegi

górny (ciemieniowy): łączy się z brzegiem łuskowym kości ciemieniowej szwem łuskowym (łac. sutura squamosa),

tylny: tworzy wcięcie ciemieniowe (łac. incisura parietalis) w części sutkowej kości za pomocą którego łączy się z kątem sutkowym kości ciemieniowej (łac. angulus mastoideus ossis parietalis).

przednio-dolny (klinowy): łączy się z tylną krawędzią powierzchni skroniowej skrzydła większego kości klinowej za pośrednictwem szwu klinowo-łuskowego (łac. sutura sphenosquamosa).

Powierzchnie

Powierzchnia skroniowa (zewnętrzna): gładka i wypukła, stanowi dno dołu skroniowego (łac. fossa temporalis). W tylno-górnej części łuski znajduje się bruzda tętnicy skroniowej środkowej (łac. sulcus arteriae temporalis mediae). W dolnej części powierzchni łuski, nad otworem przewodu słuchowego zewnętrznego (łac. porus acusticus externus) znajduje się kolec nadprzewodowy (łac. spina suprameatica) i tuż nad nim dołek nadprzewodowy (łac. foveola suprameatica), do tyłu od otworu przewodu słuchowego zewnętrznego znajduje się dół sutkowy (łac. fossa mastoidea). Bezpośrednio do przodu od otworu przewodu słuchowego zewnętrznego i samego przewodu znajduje się dół żuchwowy (łac. fossa mandibularis), ograniczony:

od dołu: przez guzek stawowy,

od tyłu: przez część bębenkową kości, oddzielającą go od przewodu słuchowego zewnętrznego,

na dnie: przechodzi szczelina skalisto-bębenkowa, która przedziela dół na część przednią (łuskową), która jest pokryta chrząstką włóknistą i wraz z guzkiem stawowym tworzy panewkę stawu skroniowo-żuchowego oraz na część tylną (bębenkową), która nie tworzy powierzchni stawowej. Od strony przyśrodkowej w obręb szczeliny skalisto-bębenkowej wciska się ostrym klinem o ostrzu skierowanym bocznie dolny brzeg pokrywki jamy bębenkowej (dolny fragment części skalistej). Szczelina skalisto-bębenkowa przedłuża się do przodu i do tyłu od klina, przy czym do przodu od klina szczelina, zwana szczeliną skalisto-łuskową (łac. fissura petrosquamosa), ulega skostnieniu, a do tyłu od klina właściwa szczelina skalisto-bębenkowa (łac. fissura petrotympanica) pozostaje niezarośnięta. Przez tą szczelinę przechodzą:

więzadło przednie młoteczka,

t. bębenkowa przednia,

żyły bębenkowe,

struna bębenkowa;

Do przodu i ku górze względem otworu przewodu słuchowego zewnętrznego odchodzi bocznie i ku przodowi wyrostek jarzmowy (łac. processus zygomaticus). Rozpoczyna się dwoma odnogami:

przednią, która zagina się przyśrodkowo i do przodu a następnie łączy się zębatym szwem skroniowo-jarzmowym (łac. sutura temporozygomatica) z wyrostkiem skroniowym kości jarzmowej tworząc łuk jarzmowy (łac. arcus zygomaticus). Jego górny brzeg jest ostry i cienki - stanowi miejsce przyczepu powięzi skroniowej. Na grubej i krótkiej, dolnej krawędzi znajduje się pokryty chrząstką włóknistą guzek stawowy (łac. tuberculum articulare), tworzący wraz z leżącym ku tyłowi od niego dołem żuchwowym (łac. fossa mandibularis) panewkę stawu skroniowo-żuchwowego. Ponadto stanowi miejsce przyczepu więzadła bocznego stawu skroniowo-żuchowego, a także znajduje się tu przyczep mięśnia żwacza.

tylną, która poziomo ku tyłowi biegnie nad otworem przewodu słuchowego zewnętrznego, przedłużając się wałem kostnym aż do tylnego brzegu kości jako kresa skroniowa dolna kości ciemieniowej.

Powierzchnia mózgowa (wewnętrzna): skierowana do środkowego dołu czaszki, tworzy jego boczne ograniczenie, jest wklęsła i na niej znajdują się liczne wyciski palczaste (łac. impressiones digitatae) i łęki mózgowe (łac. juga cerebralia). Posiada również głęboki rowek dla naczyń oponowych środkowych.

Zobacz też: pterion

Adam Krechowiecki (pseudonimy: Adam Bukatko, Wratysław Daniłowicz i inne; ur. 6 stycznia 1850 w Bielżycach na Wołyniu, zm. 13 czerwca 1919 we Lwowie) – polski pisarz, krytyk i dramaturg.
Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)